Dienstbrief/Rapport van een markttoezichthouder. Vermoedelijk C. Gijzen (toezichthouder/marktmeester). Den Heer Inspecteur van het Marktwezen, Amsterdam. Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen.

Nº 46A/69/M. 1942 17/4

Hedenmiddag ± 1 1/2 uur kwam de vischhandelaar J. Goedhart met een auto visch volgens mijn gedachte van IJmuiden.

Op de bewuste auto stonden kisten visch en ook een party manden met garnalen, van deze garnalen werden er 4 volle manden en één waarin zes kilogram garnalen waren afgeladen bij boven genoemde reps voor welke op de markt Ten Katestraat een voorkeurkaart No 482 bezit.

Het trok mijn aandacht doordat een plaatshouder er zijn ongenoegen over uit sprak door te zeggen „dat mag niet die garnalen moeten aan de afslag hier worden verkocht” hij verklaarde mij dat meer genoemde visch van IJmuiden kwam.

Ik rapporteer U dit met het oog als het misschien zoo mocht zijn, dat dan bovengenoemde Goedhart op zijn fouten kan worden gewezen.

Het overige gedeelte van de kisten visch met de overblijvende garnalen werden gebracht naar de Alb. Cuypstraat.

Amsterdam 16-4-'42
[Handtekening: C. Gijzen]

[Kanttekening linksonder:]
Goedhart was niet in overtre-
ding.
Van Maandag 27 April '42 af
komen de garnalen bij de afslag en
kunnen dergelijke handelingen
niet meer plaats vinden. Onbergen 22-4-'42
de Heer [onleesbaar]

Z.O.Z. De brief is een rapportage van een vermoedelijke markttoezichthouder over de handelswijze van de IJmuidense visdealer J. Goedhart. De toezichthouder merkt op dat Goedhart vis en garnalen direct aflevert bij een specifieke kraamhouder (nummer 482) op de Ten Katemarkt en vervolgens doorrijdt naar de Albert Cuypmarkt.

De aanleiding voor het rapport is sociale druk: een andere standhouder klaagde dat dit onreglementair was en dat de handel via de officiële visafslag (de veiling) had moeten lopen. De toezichthouder stelt voor om Goedhart "op zijn fouten te wijzen".

Uit de latere kanttekening (22 april) blijkt echter dat er op dat moment formeel nog geen sprake was van een overtreding. De regels stonden directe levering blijkbaar nog toe, maar er wordt direct bij vermeld dat dit per 27 april 1942 zal veranderen. Vanaf die datum werd het verplicht om garnalen via de afslag te verhandelen, waarschijnlijk om de grip op de voedseldistributie te verstevigen. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse gang van zaken op de Amsterdamse markten tijdens de Tweede Wereldoorlog (1942). In deze periode nam de schaarste toe en werd de distributie van levensmiddelen door de bezetter en het Nederlandse ambtenarenapparaat steeds strikter gereguleerd.

De verplichte gang naar de "afslag" was een methode om prijsvorming te controleren en te voorkomen dat goederen direct (en mogelijk tegen hogere prijzen of buiten de bonnen om) in de handel verdwenen. De spanning tussen de handelaars onderling, zichtbaar in de klacht van de "plaatshouder", typeert de sfeer op de markt in tijden van distributie en streng toezicht. De vermelding van IJmuiden als bron van de vis onderstreept de logistieke lijnen die, ondanks de oorlog, standhielden tussen de kust en de hoofdstad.