Ambtseedig rapport (proces-verbaal). 11 april 1942. Des gevraagd aan Zwart voornoemd of hij op 1 April 1942. zoetwatervisch had verkocht aan Barend Waagenaar, wonende Ruijschstraat 102 III te Amsterdam, antwoordde Zwart ja Heeren ik heb op 31 Maart of 1 April 1942, den datum weet ik niet precies 14 Kg. snoek aan Waagenaar verkocht voor den maximumprijs ik wist dien dag niet waar ik met die snoek naar toe moest.

Tevens verklaarde Zwart ik heb de snoek gekocht van een vischhandelaar uit Zaandam, welke hier wel eens op de Vischmarkt komt, maar de naam kan ik U niet mededeelen.

Door het koopen van andere zijde, als via de verdeeling op de Gem. Vischafslag te Amsterdam heeft Zwart voornoemd een overtreding begaan van Art 4 van het Concept Reglement voor de verdeeling van visch in den Gemeentelijken Afslag te Amsterdam.

Hiervan hebben wij opgemaakt dit ambts-eedig rapport, gesloten en geteekend den 11 April 1942.

De Controleurs L. P. W. 1933.
[Handtekening: W.v.d. ...] Het document is een officieel verslag van een verhoor door controleurs in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de illegale handel in zoetwatervis (14 kg snoek).

De verdachte, Zwart, legt een bekentenis af. Hij geeft toe de vis te hebben verkocht aan Barend Waagenaar tegen de vastgestelde maximumprijs. De overtreding zit hem echter niet in de prijs, maar in de herkomst van de vis: hij heeft de vis buiten de officiële kanalen om gekocht (van een onbekende handelaar uit Zaandam) en niet via de Gemeentelijke Vischafslag. Hiermee overtrad hij artikel 4 van het destijds geldende reglement. Opvallend is de vage verklaring over de leverancier ("de naam kan ik U niet mededeelen"), wat duidt op een poging om de bron te beschermen. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was er sprake van toenemende schaarste aan voedsel. Om de distributie te beheersen en de zwarte markt tegen te gaan, stelde de bezetter strikte regels op voor de handel in levensmiddelen, waaronder vis.

Alle vis moest in principe via de officiële visafslagen worden verhandeld, zodat de overheid controle hield op de verdeling en de prijzen. Handel "buitenom" werd streng bestraft door instanties zoals de Prijsbeheersing of de Economische Controledienst. Dit document illustreert hoe kleinschalige handelaren in die tijd nauwlettend in de gaten werden gehouden door controleurs om ervoor te zorgen dat elke kilo vis in het officiële distributiesysteem terechtkwam. De genoemde Ruijschstraat ligt in de Oosterparkbuurt in Amsterdam, een wijk die in de oorlogsjaren zwaar getroffen werd door de maatregelen van de bezetter.