Dienstverslag / Rapportage van de Inspectie Marktwezen Amsterdam. Amsterdam 18 Mei 1942
~~Rapport.~~
Rooseman [in rood]

Vrijdag morgen 15 Mei '42, had
C. Rooseman 7 mandjes ongepelde
garnalen à 15 K.G. welke hij bij mij voor de
verdeeling had aangegeven.
Toen ik bij de garnalen kwam, zag
ik, dat het heele kleine garnalen waren.
uitschot. Ik zeide tegen Rooseman, die
ga ik afslaan, want ze waren zoo klein
dat de menschen niet voor verdeeling
wilde hebben. Ik heb ze afgeslagen en
brachten f 7.- per 15 Kg. op. Rooseman
mijnden daarbij achter.
Rooseman was kwaad hierover,
dat zijn garnalen den maximum
prijs van f 8.25 niet had opgebracht.
Ik zeide tegen Rooseman, dat ik
daar niets aan kon doen en dat hij betere
garnalen moet aanvoeren. Hij was
zoo boos, dat hij zeide, als dat niet anders
wordt, zou hij heelemaal geen garnalen
meer aanvoeren en zou hij ze naar
de pellerijen laten zenden.
Rooseman verweet mij, dat
ik aan zijn brood kwam.
Ik zeide hem, dat ik niets
anders gedaan had, dan mijn plicht.

Hoogachtend
[getekend] A. Stam

den weledel Hr
A. H. de Boer
Insp: Marktwezen
Amsterdam.

[Aantekening in rood:]
Donderdag 21/5 bij Dir + H.S.
[Onderaan:]
No 46^A / 152 / 1 M. 1942 19/5 Het document is een ambtelijk verslag van een conflict op de Amsterdamse markt (mogelijk de vismarkt) tijdens de Duitse bezetting in 1942. De kern van het conflict draait om de kwaliteit en de prijsvorming van garnalen onder het toenmalige regime van prijsbeheersing en distributie.

• Kwaliteitscontrole: De controleur (Stam) bestempelt de partij garnalen van handelaar Rooseman als "uitschot" vanwege de geringe grootte. Hij weigert ze toe te laten tot de reguliere "verdeeling" (distributie voor consumptie) omdat hij inschat dat het publiek deze kwaliteit niet zal accepteren.
• Prijsvorming en Maximumprijzen: De handelaar is ontstemd omdat hij niet de vastgestelde maximumprijs van f 8,25 per 15 kg ontvangt, maar slechts f 7,00 (na te zijn "afgeslagen" bij de veiling). De term "mijnden daarbij achter" suggereert dat de handelaar de partij zelf heeft moeten terugkopen of dat de prijs onder zijn verwachting bleef bij de afslag.
• Economische spanning: Rooseman uit zijn frustratie door te stellen dat de controleur "aan zijn brood komt" (zijn levensonderhoud bedreigt). Hij dreigt de aanvoer te stoppen en de garnalen direct naar de pellerijen (verwerkende industrie) te sturen in plaats van naar de versmarkt, wat wijst op de schaarste en de strijd om marges in oorlogstijd.
• Buiten-tekstuele kenmerken: De rode aantekening onderaan wijst op een escalatie van de zaak naar de Directie en het Hoofd van Dienst (H.S.) op 21 mei 1942. Dit document biedt een inkijk in de dagelijkse praktijk van het Marktwezen in bezet Nederland. 1942 was een jaar waarin de voedselschaarste toenam en de controle op kwaliteit en prijzen door de overheid (onder toezicht van de bezetter) strenger werd om de zwarte markt tegen te gaan en de officiële distributie in stand te houden.

De strikte houding van controleur Stam ("niets anders gedaan dan mijn plicht") is typerend voor de bureaucratische handhaving in die periode. Voor kleine handelaren zoals Rooseman betekende dergelijke strenge controles vaak een directe bedreiging voor hun inkomsten, aangezien zij vastzaten tussen de hoge kosten van winning/inkoop en de strikt gereguleerde verkoopprijzen. Het dreigement om uit te wijken naar de "pellerijen" laat zien hoe handelaren probeerden de regels te omzeilen of alternatieve afzetkanalen te zoeken wanneer de publieke verkoop niet rendabel genoeg was. A. Stam C. Rooseman H. de Boer Marktwezen