Zakelijke correspondentie op officieel briefpapier. 19 augustus 1942. Joodsche Raad voor Amsterdam, afdeling Sociale Zaken. Ondertekend door Drs. A. Veffer. De Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam-W. JOODSCHE RAAD VOOR AMSTERDAM
VOORZITTERS { A. ASSCHER / Prof. Dr. D. COHEN
POSTGIRO 417242
AMSTERDAM-C., 19 Augs. 1942.
Nieuwe Keizersgracht 58
Tel. 55003, 55136, 54970

Bij Uw antwoord te vermelden:
AFD. X Soc. Z.
REF. BK/LHB

Aan den Directeur van het
Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14,
Amsterdam-W.

[Paarse stempel:] Nº 97/2/6 M. 1942 20/8
[Handgeschreven paraaf en onleesbare notitie in de rechterbovenhoek]

Weled. Heer,

In antwoord op Uw schrijven van 7 dezer,
no. 97/2/5, deel ik U het volgende mede:

Voor de Joodsche sigarenmakers zouden
wij gaarne ontvangen:

17 werktafels, [handgeschreven:] à 4.- 68.-
16 zitkisten, [handgeschreven:] à 2.- 32.-
17 klaptafels, en [handgeschreven:] à 2.- 34.-
17 stel planken. [handgeschreven:] à 2.- 34.- [totaal:] 168.-

U gelieve de rekening te zenden aan den
Heer S. van Kleef, Rapenburgerstraat 35 hs.
Transportkosten eveneens voor rekening
van genoemden Heer.

Hoogachtend,
Joodsche Raad voor Amsterdam:

[Handtekening: A. Veffer]

(Drs. A. Veffer)
Hoofd Bureau Sociale Zaken.

[Handgeschreven in groen potlood onderaan:]
bonnen [...] al materiaal
31/8/42 afgegeven

[Rechtsonder in potlood:] 97
[Linksonder drukkerijcode:] Model 28a ALG 50.000 I 520 - K 219 * Inhoud: De brief is een bestelling van eenvoudig meubilair (werktafels, zitkisten, klaptafels) bedoeld voor Joodse sigarenmakers. De Joodsche Raad fungeert hier als bemiddelaar tussen de Gemeente Amsterdam (Marktwezen) en een privaat persoon/ondernemer (S. van Kleef) die de kosten draagt.
* Administratief proces: De brief toont de bureaucratische afhandeling. Er zijn prijzen per eenheid toegevoegd en een totaalsom van 168 gulden is berekend. De groene notitie onderaan bevestigt dat de goederen op 31 augustus 1942 daadwerkelijk zijn geleverd.
* Betrokkenen:
* Drs. A. Veffer: Hoofd van het Bureau Sociale Zaken van de Joodsche Raad.
* S. van Kleef: Waarschijnlijk Salomon van Kleef, die op de Rapenburgerstraat woonde. Dit was een centrum van de Joodse diamant- en sigarenindustrie.
* Het Marktwezen: De gemeentelijke instantie die blijkbaar over dit (mogelijk geconfisqueerde of overtollige) materiaal beschikte. Dit document is opgesteld in augustus 1942, een maand nadat de grootschalige deportaties van Joden uit Nederland naar de vernietigingskampen in Polen waren begonnen. In deze periode probeerde de Joodsche Raad via de afdeling Sociale Zaken zoveel mogelijk Joodse arbeiders aan het werk te houden in 'essentiële' beroepen, zoals de sigarenmakerij.

Het creëren van werkplaatsen was een overlevingsstrategie: men hoopte dat Joden die economisch nuttig waren voor de bezetter, een 'Sperre' (vrijstelling van deportatie) zouden krijgen. De sigarenindustrie was vanouds een sector waarin veel Joodse Amsterdammers werkzaam waren. De brief illustreert de wrange realiteit waarbij de Joodsche Raad tot op het kleinste detail (zoals het bestellen van zitkisten en planken) de schijn van een normaal functionerende samenleving probeerde op te houden, terwijl de gemeenschap stelselmatig werd weggevoerd. De financiering door een privaat persoon (Van Kleef) suggereert dat de Raad zelf over onvoldoende middelen beschikte of dat dit een specifieke werkplaats betrof die door Van Kleef werd opgezet om mensen uit de deportatie-treinen te houden. A. Veffer S. van Kleef Gemeente Amsterdam Marktwezen