Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen en ondertekening. 4 augustus 1943 Controleur (ondertekend met een onduidelijke handtekening, mogelijk Jiltman of Gilthuis). Den Heer Bedrijfschef van de Centrale Markt. No. 2/52/1 M. 1943 4/8 [handgeschreven]

R A P P O R T

Op Maandag 2 Augustus is door den heer Barends, sub-leider van het plaatselijk verdeelkantoor van groente, afdeeling Amsterdam, geconstateerd, dat door den kooper W.P. Jun, die een groentezaak heeft in perceel Hembrugstraat 11 alhier, een partij andijvie is gestort in een vuilnisschuit van de stadsreiniging op de Centrale Markt. Deze andijvie is door den Marktopzichter T. Wieberdink gekeurd en voor de consumptie geschikt bevonden. Op Woensdag 4 Augustus constateerde ik, rapporteur, dat wederom door een knecht van kooper Jun eenige kisten andijvie op de Centrale Markt in een schuit van de Stadsreiniging werd gestort. Deze andijvie bleek mij voor de consumptie beslist ongeschikt te zijn. Naar aanleiding van deze gevallen hoorde ik den kooper Jun, die mij verklaarde, dat hij geen kans had gezien om de andijvie in zaak te verkoopen. Zelfs voor verminderde prijs wilde het publiek van hem geen andijvie hebben. De vraag van het publiek, aldus Jun, is nu naar snijboonen en spercieboonen. Andijvie, komkommers, tomaten en ook wel sla zijn artikel en die bij het publiek niet hard gaan.
Dat Jun in deze niet alleen staat bleek mij, rapporteur, uit de verklaring van kooper Schriek, die een zaak heeft in de Maarten Harpertszoon-Trompstraat. Deze verklaarde namelijk, dat hij op Dinsdag 3 Augustus ongeveer 25 kisten andijvie heeft moeten koopen, doch in zijn winkel hiervan niets is kwijtgeraakt. Ook hij voorziet, dat hij van zijn andijvie wel een gedeelte zal moeten storten.
De kooper J. Tabak, die een groentezaak heeft op de Ceintuurbaan, verklaarde eveneens, dat andijvie in de winkel slecht te verkoopen is. Met de overige artikelen had hij niet zooveel moeite, hoewel hij moest verklaren, dat als het publiek eenige dagen een bepaalde groente heeft gehad men hiervoor al spoedig bedankt en naar wat anders vraagt. Zoo is in zijn zaak de vraag naar snij en spercieboonen en vooral naar bloemkool groot.
De kooper J. van Groningen, die een zaak heeft op den Haarlemmermeerstraat verklaarde eveneens, dat andijvie op het oogenblik haast onverkoopbaar is. Ook sla is een artikel waar hij heden moeilijk van af kan komen. Naar van Groningen mij verklaarde had hij op 3 Augustus 1943 in zaak 120 k.g snijboonen, waarvan hij op dien dag 110 k.g. heeft kunnen verkoopen, zoodat hij 10 k.g moest laten staan voor den volgenden dag.
Opgemerkt dient te worden, dat volgens deze personen zich deze verschijnselen sedert eenige dagen voordoen. Het is niet onwaarschijnlijk, dat de oorzaak hiervan is gelegen in het feit dat het op het oogenblik de vacantietijd is en vele menschen misschien de stad uit zijn.

Amsterdam 4 Augustus 1943
Controleur,

[Handtekening]

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Handgeschreven marginalia onderaan:]
Gezien [paraaf]
L Mr. Wieberdink. Event. nog herhalen voor verse fijne groent. "Acties" Bespr.
Neemt de kleinhandelaar dan wel een de moeite de andijvie in het [?] te zetten? [paraaf]
alleen? Dit rapport beschrijft een specifiek logistiek en economisch probleem op de Amsterdamse groentemarkt in de zomer van 1943: een overschot aan andijvie dat leidt tot voedselverspilling. De controleur onderzoekt waarom handelaren (zoals Jun, Schriek, Tabak en Van Groningen) partijen andijvie weggooien in vuilnisschuiten.

Hoofdpunten:
1. Marktverzadiging: Er is een mismatch tussen aanbod en vraag. Terwijl andijvie en sla onverkoopbaar blijken, is er een grote run op peulvruchten (snij- en sperziebonen) en bloemkool.
2. Kwaliteitscontrole: Er is een discrepantie tussen de waarneming van de marktopzichter (die de gestorte waar nog goed vond) en de controleur (die de latere partij als ongeschikt beoordeelde).
3. Consumentengedrag: De handelaren merken op dat Amsterdammers snel "bedanken" voor een bepaalde groente als ze die een paar dagen achter elkaar hebben gegeten.
4. Seizoensinvloed: De controleur wijst op de vakantieperiode als mogelijke oorzaak voor de verminderde klandizie in de stad.
5. Beleidsreactie: De handgeschreven noten suggereren dat er overleg ("Bespr.") nodig is en stellen de kritische vraag of de winkeliers wel genoeg moeite doen om de waar aantrekkelijk te presenteren. Dit document stamt uit augustus 1943, een periode tijdens de Duitse bezetting van Nederland waarin de voedselvoorziening strikt gereguleerd was via het distributiestelsel.

• Voedselschaarste vs. Overschot: Hoewel de algemene herinnering aan de oorlogsjaren er een is van tekorten, laat dit rapport zien dat de centrale sturing van de landbouw en distributie soms leidde tot lokale overschotten van bederfelijke waar die niet aansloten bij de behoefte van de stedelijke bevolking. Het "storten" van voedsel was in deze context moreel en politiek zeer beladen.
• De Centrale Markt: De Centrale Markthallen in Amsterdam-West waren het vitale knooppunt voor de voedselstroom naar de stad. Toezicht op "verkwisting" was hier een kerntaak van de inspectie.
• Dagelijks leven: De vermelding van "vacantietijd" herinnert eraan dat, ondanks de oorlogsomstandigheden, bepaalde maatschappelijke ritmes (zoals de zomervakantie van de middenklasse) in 1943 nog deels in stand bleven, wat directe gevolgen had voor de lokale economie in wijken zoals de Hembrugstraat en de Ceintuurbaan. J. Tabak J. van Groningen T. Wieberdink W.P. Jun