Handgeschreven notitie of verklaring, waarschijnlijk een uittreksel uit een proces-verbaal of een samenvatting van een verhoor.
Origineel
Handgeschreven notitie of verklaring, waarschijnlijk een uittreksel uit een proces-verbaal of een samenvatting van een verhoor. hebben wel meer gedaan
als we thuis geen
groenten hadden
geven eerlijk toe,
dat het niet de eerste
keer was
Nieuwenhuis v Mantel
Vis. Ronsh... [onduidelijk, mogelijk 'Roozeboom']
Mantel
verontschuldigen zich niet
beroepen zich op der
tijdsomstandigheden.
Hebben alleen gedaan op
momenten, dat we
thuis niet of weinig
groenten hadden. * Inhoud: De tekst bevat een bekentenis van meerdere personen (Nieuwenhuis, Mantel, Vis en een vierde persoon) die toegeven vaker groenten te hebben weggenomen/gestolen. Ze geven aan dat dit enkel gebeurde op momenten dat zij thuis zelf geen of onvoldoende eten hadden.
* Paleografie: Het handschrift is een vlot, modern cursief uit het midden van de 20e eeuw. Opvallend is het gebruik van onderstrepingen (bij 'groenten', 'was' en de namen) om de kernpunten van de verklaring te benadrukken. Het gebruik van de verbogen lidwoordvorm "der" ("beroepen zich op der...") wijst op een formele, ambtelijke of juridische context waarin de notitie is opgesteld.
* Stijl en Grammatica: De tekst is zakelijk en feitelijk. De zinsbouw suggereert een genoteerde mondelinge verklaring ("geven eerlijk toe", "dat we"). Dit document is zeer waarschijnlijk gesitueerd in de periode van de Tweede Wereldoorlog, mogelijk tijdens of vlak na de Hongerwinter (1944-1945). De term "tijdsomstandigheden" was in die tijd een veelgebruikt eufemisme voor de extreme schaarste, honger en ontberingen die mensen dwongen tot wanhoopsdaden, zoals het stelen van voedsel van het land of uit opslagplaatsen (het zogenaamde 'scharrelen' of 'organiseren').
De verdachten in deze kwestie voeren de noodzaak aan als verzachtende omstandigheid: zij stalen niet uit winstbejag, maar puur voor de eigen eerste levensbehoeften wanneer de voorraad thuis op was. Het document biedt een klein maar indringend inkijkje in de morele dilemma's en de juridische afhandeling van overlevingscriminaliteit tijdens een crisisperiode in de Nederlandse geschiedenis.
Samenvatting
- Inhoud: De tekst bevat een bekentenis van meerdere personen (Nieuwenhuis, Mantel, Vis en een vierde persoon) die toegeven vaker groenten te hebben weggenomen/gestolen. Ze geven aan dat dit enkel gebeurde op momenten dat zij thuis zelf geen of onvoldoende eten hadden.
- Paleografie: Het handschrift is een vlot, modern cursief uit het midden van de 20e eeuw. Opvallend is het gebruik van onderstrepingen (bij 'groenten', 'was' en de namen) om de kernpunten van de verklaring te benadrukken. Het gebruik van de verbogen lidwoordvorm "der" ("beroepen zich op der...") wijst op een formele, ambtelijke of juridische context waarin de notitie is opgesteld.
- Stijl en Grammatica: De tekst is zakelijk en feitelijk. De zinsbouw suggereert een genoteerde mondelinge verklaring ("geven eerlijk toe", "dat we").
Historische Context
Dit document is zeer waarschijnlijk gesitueerd in de periode van de Tweede Wereldoorlog, mogelijk tijdens of vlak na de Hongerwinter (1944-1945). De term "tijdsomstandigheden" was in die tijd een veelgebruikt eufemisme voor de extreme schaarste, honger en ontberingen die mensen dwongen tot wanhoopsdaden, zoals het stelen van voedsel van het land of uit opslagplaatsen (het zogenaamde 'scharrelen' of 'organiseren').
De verdachten in deze kwestie voeren de noodzaak aan als verzachtende omstandigheid: zij stalen niet uit winstbejag, maar puur voor de eigen eerste levensbehoeften wanneer de voorraad thuis op was. Het document biedt een klein maar indringend inkijkje in de morele dilemma's en de juridische afhandeling van overlevingscriminaliteit tijdens een crisisperiode in de Nederlandse geschiedenis.