Ambtsbrief/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 10 december 1943. De Directeur der Afdeeling Arbeidszaken (namens H.P. van Rooijen). Heeren Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën. No. 8^A/88/1 M. 1943 13/12

GEMEENTE AMSTERDAM

No. 1881 Arb. 1943.
Onderwerp: Uitkeeringen aan ontslagen 57-jarige
werklieden en 60-jarige ambtenaren
en aan ontslagen personeel, dat
gehuwd is met een Joodsche(n)
echtgenoot(e).

[Paraaf/Handtekening in rood potlood: Been?]
AMSTERDAM, 10 December 1943. [Parafen/aantekeningen in blauw potlood]

Evenals vorige jaren, verzoek ik U in de maand Januari 1944 aan mijn afdeeling op-
gaven te verstrekken van de bedragen over 1943, uitgekeerd aan de werklieden en
ambtenaren, die, als gevolg van een bijzonderen maatregel, genomen ter verruiming
van de werkgelegenheid, sedert het jaar 1936 ontslagen zijn wegens het bereiken van
den 57- of 60-jarigen of ouderen leeftijd.
Daar in 1943 geen uitkeeringen meer zijn gedaan aan de in 1934 ontslagen 57-jarige
en oudere werklieden, kan thans volstaan worden met een opgave, gesplitst naar de
groepen:
a de in 1936 en in latere jaren ontslagen 57-jarige en oudere werklieden;
b de in 1936 en in latere jaren ontslagen 60-jarige en oudere ambtenaren,
in den eenvoudigen vorm zooals dat over 1942 is geschied, derhalve met vermelding
van het totaal-aantal personen, dat per groep a en b uitkeering heeft genoten en het
totale-bruto-bedrag, dus zonder aftrek van premie voor weduwen- en weezen-
pensioen, dat per groep a en b is uitbetaald.
Voorts zal ik gaarne een afzonderlijke opgave ontvangen van de bruto-uitkeeringen,
welke in het afgeloopen jaar in totaal zijn verstrekt aan de tijdelijke, niet in pensioen-
gerechtigden dienst zijnde ambtenaren en werklieden en aan de ambtenaren en werk-
lieden op arbeidscontract, die gehuwd zijn met een Joodsche(n) echtgenoot(e) en uit
dien hoofde m.i.v. 1 April 1943 of een lateren datum zijn ontslagen.
Deze laatste opgave dient eveneens gesplitst te worden in ambtenaren en werklieden,
met vermelding van het aantal van hen, dat uitkeering heeft genoten.
Indien geen uitkeeringen zijn verstrekt, verzoek ik daarvan eveneens bericht.

De Directeur der Afdeeling Arbeidszaken,
b/a H. P. VAN ROOIJEN

Aan Heeren Hoofden van
Diensten, Bedrijven en
Administratiën.

[Links onderaan]: Stadsdrukkerij Amsterdam 26773-11-43-75
[Rechts onderaan handgeschreven]: 8 A Dit document is een administratieve circulaire van de Afdeling Arbeidszaken van de gemeente Amsterdam uit de Tweede Wereldoorlog. Het doel is het verzamelen van statistische gegevens over uitgekeerde bedragen aan twee specifieke groepen ontslagen personeel.

De eerste groep betreft werknemers die vanaf 1936 vervroegd met pensioen zijn gestuurd (op 57- of 60-jarige leeftijd) in het kader van werkgelegenheidspolitiek. De tweede, historisch zeer beladen groep, betreft tijdelijke medewerkers en contractanten die vanaf 1 april 1943 zijn ontslagen puur vanwege het feit dat zij gehuwd waren met een "Joodsche(n) echtgenoot(e)". Het document vraagt om een uitsplitsing in bruto-bedragen en aantallen personen voor beide categorieën. De brief illustreert hoe de anti-Joodse maatregelen van de Duitse bezetter werden verweven met de dagelijkse gemeentelijke administratie. Nadat Joodse ambtenaren al in 1940 waren ontslagen, richtte de vervolging zich later ook op "Ariërs" in gemengde huwelijken.

Per 1 april 1943 traden scherpere regels in werking waarbij ook personeel in tijdelijke dienst of op contractbasis moest worden ontslagen als zij een Joodse partner hadden. Dit document toont de bureaucratische verwerking van deze discriminerende maatregelen; het ontslag op basis van afkomst of huwelijkse staat werd behandeld als een reguliere administratieve categorie, naast pensioenregelingen. Het geeft inzicht in hoe de gemeente Amsterdam uitvoering gaf aan de verordeningen van de bezetter en de financiële gevolgen hiervan registreerde. H.P. van Rooijen Gemeente Amsterdam