Dienstbrief / Circulaire (typescript met stempels en handgeschreven annotaties). 11 oktober 1943. Departement van Binnenlandsche Zaken (gevestigd te Apeldoorn tijdens de bezetting). Heeren Burgemeesters (in dit specifieke geval gericht aan of verwerkt door de gemeente Amsterdam, gezien de aantekening "C.S. Stadhuis A'dam"). No. 10/40/1 M. 1943 30/10

Maarten (2/)

No. 848 L.M. 1943

Departement van Binnenlandsche Zaken

No. 16860 Afd. B.B. (Bur. Bel.)
Betreffende: Verstrekken van gegevens door
Gemeenten ten behoeve van de
aanslagregeling inkomsten-, onder-
nemings-, vennootschaps- en om-
zetbelasting.
Apeldoorn, 11 October 1943.

Mijn ambtgenoot van Financiën heeft den wensch te kennen gege-

ven, dat de Gemeenten de gegevens, waarover zij beschikken, en wel-
ke van groot belang zijn voor de aanslagregeling der inkomsten-,
ondernemings-, vennootschaps- en omzetbelasting, ter beschikking
van de Rijksbelastingadministratie stellen.
Bepaaldelijk is hier gedacht aan de betalingen voor de afbraak
van huizen in de kuststrook, alsmede aan betalingen wegens aanne-
mingen van groote werken in verband met de kustverdediging.
Aangezien de Gemeenten mede belang hebben bij een juiste uit-
voering van de belastingwetten, moge ik U verzoeken, in voorkomende

C.S. Stadhuis.
A'dam, 10-'43. No. 620

Aan
Heeren Burgemeesters

--- In dit document verzoekt het Departement van Binnenlandsche Zaken de Nederlandse burgemeesters om administratieve medewerking aan de Rijksbelastingadministratie. Het doel is het uitwisselen van gegevens die van belang zijn voor de belastingheffing (inkomsten-, ondernemings-, vennootschaps- en omzetbelasting).

De kern van het verzoek ligt bij de financiële stromen die ontstaan zijn door Duitse militaire bouwprojecten. De brief noemt specifiek:
1. Afbraak van huizen in de kuststrook: Vergoedingen die aan burgers of bedrijven zijn uitgekeerd voor de gedwongen sloop van panden.
2. Aannemingen van grote werken: Betalingen aan (bouw)bedrijven voor werkzaamheden aan de kustverdediging.

De overheid wil voorkomen dat deze inkomsten onbelast blijven en dwingt gemeenten hiertoe hun administratie open te stellen voor de fiscus. De toevoeging onderaan wijst erop dat dit exemplaar is geregistreerd bij het stadhuis van Amsterdam in oktober 1943.

--- Het document dateert uit het najaar van 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Het Departement van Binnenlandsche Zaken was destijds vanuit Den Haag naar Apeldoorn verplaatst, omdat Den Haag grotendeels tot Sperrgebiet was verklaard vanwege de bouw van de Atlantikwall.

De genoemde "afbraak in de kuststrook" en "werken in verband met de kustverdediging" verwijzen direct naar de aanleg van deze verdedigingslinie. Voor de bouw van bunkers en tankgrachten werden in kuststeden als Den Haag, Scheveningen en IJmuiden duizenden woningen gesloopt. De eigenaren ontvingen hiervoor vaak een (beperkte) schadevergoeding, en de aannemers die de sloop en de bouw uitvoerden, draaiden grote omzetten.

Dit document illustreert hoe het ambtelijk apparaat onder de bezetter werd ingezet om maximale fiscale controle uit te oefenen op geldstromen die voortkwamen uit de Duitse oorlogsinspanningen. Het toont de bureaucratische verwerking van de ontmanteling van de Nederlandse kust. C.S. Stadhuis H. Mijsten Gemeente Amsterdam Stadhuis