Getypt afschrift van een zakelijke brief. 23 maart 1943. J. Schraal, agent van de Nederlandsche Visscherijcentrale (N.V.C.) te Urk. De Nederlandsche Visscherijcentrale te 's-Gravenhage (Afdeling Verdeeling). AFSCHRIFT.-

N E D E R L A N D S C H E V I S S C H E R I J C E N T R A L E .

Afd. Verdeeling
Betreffende aal naar Amsterdam Aan de
Bericht op schrijven van NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
20 Maart 1943. 's-GRAVENHAGE.
Nº
Bij antwoord vermelden:
Nº 6991/V/Ve.

                                        Urk 23 Maart  1943.

                                                 Mijnheer
      In antwoord op Uw nevenvermeld schrijven, bericht ik U het volgende.
      De aal die verleden jaar van Urk naar Amsterdam verzonden is, versch of gerookt, ging op advies van mij.
      De aal is dan ook nimmer te Amsterdam afgekeurd, doordat ik niet het risico nam, indien het weer van dien aard was, dat versche aal met enkele uuren aan verderf onderhevig was, om dan de visch versch te laten verzenden.
      Verder vraagt U, of de mogelijkheid bestaat om toch de aal afkomstig van Urk levend, of althans versch genoeg in Amsterdam te laten aankomen.
      De mogelijkheid bestaat volgens mij wel. Doch daar zijn nog al wat kosten aan verbonden.
      Ik ben zoo vrij geweest, (hoewel nevenvermeld schrijven niet aan mij werd geadresseerd) om hier en daar eens te informeren naar een motorschip met beun.
      Die motorboot dan, zou U voor het palingseizoen in vasten dienst moeten nemen, want als U dan eens die, en dan weer een ander zou nemen, dan zou U dat veel te veel moeten kosten.
      Welnu, die boot is te huur voor *f* 125,00 per week.
      Daar komt bij, het loon voor schipper en knecht ± *f* 40,00 en daarna nog motorbrandstof.
      Mijn berekening is dan als volgt, voor drie reizen per week.
      Boothuur ..........................................*f* 125,00
      Loon voor schipper en knecht ......................*f*  40,00
      Gasolie ...........................................*f*  72,57
      Smeerolie .........................................*f*  16,22½
                                                         ---------
                                 Totaal                  *f* 253,79½
      Dit is een berekening voor een boot met 20 p.k. motor met een verbruik van 8 liter gasolie en 0,7 liter smeerolie per uur.
      De gasolie kost *f* 0,21½ de smeerolie kost *f* 0,55.
      Het traject van Urk naar de oranjesluis voor dat schip is 6 uur van de oranjesluis naar Amsterdam is een uur, dus totaal 7 uur heen, en zeven uur terug is veertien uur, en dat drie maal, is 336 liter gasolie X *f* 0,216 = *f* 72,57½. 336 uur X 0,7 liter smeerolie = 29½ liter 29½ liter X *f* 0,55 = *f* 16,22½.

voor eensluidend afschrift, De agent der N.V.C. te Urk,
NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE w.g. J. Schraal.
(getekend)
Directeur * Inhoud: De agent in Urk adviseert het hoofdkantoor over het transport van paling. Om de kwaliteit (versheid) te garanderen, stelt hij voor een motorboot met een 'beun' (een ruim waarin vis in levend water bewaard kan worden) te huren. Hij onderbouwt dit met een zeer gedetailleerde begroting van de wekelijkse kosten, gebaseerd op brandstofverbruik en vaartijden.
* Taal en Stijl: Het document hanteert de toenmalige officiële spelling ("visch", "uuren", "visscherij") en een formele zakelijke toon.
* Rekenfout: Er zit een kleine inconsistentie in de berekening onderaan de brief. De agent vermenigvuldigt 336 liter gasolie met f 0,216 (wat f 72,576 zou zijn), terwijl hij eerder in de tekst een prijs van f 0,21½ noemt. De 336 uur is een schrijffout voor 336 liter, aangezien het traject 14 uur x 3 reizen = 42 vaaruren bedraagt (42 uur x 8 liter = 336 liter).
* Vormkenmerken: Het betreft een 'afschrift' (een officiële kopie van het origineel), wat blijkt uit de tekst links onderaan en de handtekening van de directeur die de kopie valideert. * Oorlogstijd: De brief is geschreven in maart 1943, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Voedselvoorziening en transport stonden onder streng toezicht.
* De Nederlandsche Visscherijcentrale: Dit was een 'crisisorganisatie' of 'ordening' die tijdens de bezetting werd opgericht (onderdeel van de Voedselvoorziening) om de productie en distributie van vis te reguleren. Dergelijke centrales moesten ervoor zorgen dat de markt gecontroleerd bleef en dat ook de Duitse bezetter van voorraden werd voorzien.
* Schaarste: De gedetailleerde berekening van gasolie en smeerolie wijst op de extreme schaarste van brandstoffen tijdens de oorlog. Brandstof was op rantsoen en voor elke liter moest verantwoording worden afgelegd.
* Locatie: De route Urk-Amsterdam via de Oranjesluizen was een cruciale transportlijn voor de IJsselmeervisserij naar de grote steden in West-Nederland.