Dienstbrief betreffende de regulering van de aal- en palinghandel tijdens de bezettingsjaren. 18 Maart 1943 [Briefhoofd]
NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
AFD. Verdeeling
BETREFFENDE Volendam
BERICHT OP SCHRIJVEN VAN
No.
BIJ ANTWOORD VERMELDEN:
No. 7088/V/Ve.
BIJLAGEN STUKS, T.W.:

[Stempel links]
No. 46a/88/3 M. 1943 22/3

[Adressering en datum]
Den Heer Directeur van het
Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14
AMSTERDAM.-

'S-GRAVENHAGE, 18 Maart 1943
2e ADELHEIDSTRAAT 300

[Inhoud brief]
Wij bevestigen hiermede het onderhoud, dat de Heeren Haasnoot en Veltkamp van de Nederlandsche Visscherijcentrale met U mochten hebben en waarbij o.m. werd vastgesteld, dat de levering van aal door de venters van Volendam aan Uw gemeente op de zelfde wijze zou plaats vinden, als in het vorig jaar, echter met dit verschil, dat drie maal achter elkaar de aal door alle venters versch moet worden afgeleverd en de vierde maal de geheele toewijzing desverlangd mag worden gerookt en in dien toestand in Amsterdam moet worden afgeleverd.

Voorts dient de contrôle op den aanvoer uit Volendam te worden verscherpt. De Nederlandsche Visscherijcentrale zal aan den Directeur van den Volendamschen Vischafslag opdragen, een lijst, waarop voorkomen alle namen van de venters met achter hun naam de door hen in ontvangst genomen hoeveelheden, in een gesloten couvert aan het Marktwezen toe te zenden. Deze lijst zal dan door Uw ambtenaren nauwkeurig met de vervoerbewijzen, welke in het bezit van de venters zijn, moeten worden vergeleken.
Ook voor de gerookte paling zal een vervoerbewijs moeten worden afgegeven.

[Ondertekening]
NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
(w.g. handtekening D. Valkker?)
Secretaris
(diverse parafen en bijschriften)

[Marginale aantekening links in handschrift]
op dezen basis
dachten de Heer
en ik a.s.
Maandag 29/3
te Volendam
de practische
contrôle met
den afslag
aldaar te
bespreken.
(onleesbare paraaf)

[Aantekening linksonder in kader]
Afschrift J Veltkamp
en J Thomassen?
doorgezonden
by
Ha.

[Voetnoot]
2e ADELHEIDSTRAAT 300, 'S-GRAVENHAGE, POSTGIROREKENING 245271, TELEGRAMADRES: NEDVISCEN, TELEFOON 720080, INTERCOMM. XX
VOOR AFDEELING DISTRIBUTIE EN TEXTIEL TELEFOON 722641
(A) 23415 - '42 - K 983

--- * Doel: De brief dient als officiële bevestiging van afspraken over de distributie van aal vanuit Volendam naar Amsterdam. Het doel is het reguleren van de toevoer en het voorkomen van onregelmatigheden (zoals zwarte handel) door een strikt controlesysteem in te voeren.
* Regulering: Er is een specifieke cyclus vastgelegd: drie leveringen moeten vers zijn, de vierde mag gerookt zijn. Dit wijst op een poging om zowel de verwerking (rokerijen) als de directe consumptie te stroomlijnen binnen de krappe voedselvoorziening van 1943.
* Controlemechanisme: Er wordt een dubbele controle ingesteld. Enerzijds een lijst van de Volendamse visafslag (bron), anderzijds de vervoerbewijzen van de venters (vervoer). Deze moeten door ambtenaren van het Amsterdamse Marktwezen met elkaar worden vergeleken.
* Handgeschreven toevoeging: De kantlijnnotitie verraadt dat er op zeer korte termijn (29 maart) overleg ter plaatse in Volendam zal plaatsvinden om de "practische" uitvoering van deze bureaucratische controle te bespreken.

--- * Historische context: Het document dateert van maart 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. Nederland stond onder Duits civiel bestuur. De voedselvoorziening was nagenoeg volledig gecentraliseerd en stond onder toezicht van de bezetter om tekorten te beheren en de export naar Duitsland te waarborgen.
* De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC): Dit was een van de zogeheten "Centrale Organisaties" die in 1940 door de bezetter werden opgericht (of hersteld) om de economie te beheersen. De NVC hield toezicht op de vangst, prijsvorming en distributie van vis.
* Locatie: De Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam is het adres van de Centrale Markthallen, destijds het logistieke hart van de voedseldistributie in de hoofdstad.
* Taalgebruik: Het gebruik van de archaïsche spelling (bijv. "visscherij", "machten", "couvert") is kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd. De term "venters" verwijst naar de kleine handelaren die vis direct aan de consument verkochten. D. Valkker Marktwezen