Handgeschreven concept (gemarkeerd met "Concept spoed"). Verwijst naar de periode mei 1942; waarschijnlijk geschreven kort na het aalseizoen van 1942 ter voorbereiding op het volgende seizoen. [Rechtsboven:]
4. X
Concept spoed

[Titel:]
Volendammer regeling voor het
a.s. aalseizoen.

[Hoofdtekst:]
Nadat de Volendammers ^[(die in Amsterdam handel plegen te drijven)] gedurende
een tweetal weken in 1942 (bv. 18 - 31 Mei)
in de verdeeling te Amsterdam waren opgenomen,
hetgeen beteekende, dat de te Volendam voor deze
handelaren ~~en~~ aangevoerde aal, naar A’dam werd
gezonden en aldaar onder alle kleinhandelaren
werd verdeeld, hebben de Volendammers voor de
rest van het aalseizoen, na een, U bekende, in-
tensieve actie, bereikt, dat de N.V.C. in overleg met
het Gemeentebestuur heeft goedgekeurd, dat
deze aal te Volendam werd verdeeld en dat
de Volend. kleinhandelaren deze aal via de
Gem. Vischmarkt alhier met een geleidebiljet
naar de verkoopplaatsen vervoerden. Als
voornaamste argument werd hiervoor door Volendam
aangevoerd en door de N.V.C. ondersteund, dat de
Volendammers op hun eigen coöp. afslag een
rechtstreeksche toewijzing hadden, welke niet
kon worden ingetrokken. De N.V.C. neemt nl. het
standpunt in, dat handelaren, die op een primaire
afslag een eigen toewijzing hebben, het recht hebben
deze te blijven ontvangen. Dit is ook de reden,
dat de A’damsche kleinhandelaren Bergen, Bam-
bergen, Boter en L. Jansen jr. ^[die in deze dezelfde omstandigheid verkeeren] in het afgeloopen
aalseizoen is toegestaan om hun eigen toewijzing
te houden; ook deze kleinhandelaren zijn
niet in de verdeeling te A’dam opgenomen.

Aan het einde van het aalseizoen
kon ~~nu~~ aan de hand van de aanvoercijfers
niet worden gezegd, dat de bovenstaande
regeling voor Amsterdam ongunstig heeft ge-
werkt, daar de verhouding van de toewijzingen
van aal te Volendam, tegenover die van aal
en zoetwatervisch te Amsterdam ~~ongeveer~~
gelijk was. Hierbij moet evenwel worden opge-
merkt, dat wat de Volend. cijfers betreft,
moest worden afgegaan op de opgaven
van den coöp. afslag! In ander opzicht
was de regeling echter zeer teleurstellend
en wel in tweeërlei opzicht. * Kernconflict: Het document beschrijft de spanning tussen gecentraliseerde distributie (alles naar Amsterdam om daar verdeeld te worden) en lokale rechten (Volendammers die hun eigen vangst via hun eigen coöperatieve afslag willen behouden).
* De N.V.C.: De Nederlandsche Visscherij Centrale speelde een beslissende rol. Zij erkenden het 'historische recht' op toewijzing voor handelaren die direct bij een primaire afslag aangesloten waren.
* Uitzonderingspositie: Naast de Volendammers mochten ook specifieke Amsterdamse handelaren (Bergen, Bamberg, Boter en L. Jansen jr.) hun eigen toewijzing behouden omdat zij in een vergelijkbare positie verkeerden.
* Controle en Wantrouwen: Hoewel de statistieken suggereren dat de regeling niet ongunstig was voor Amsterdam, plaatst de schrijver een uitroepteken bij het feit dat men voor de cijfers volledig afhankelijk was van de opgaven van de Volendamse coöperatie zelf. Dit wijst op een zeker wantrouwen jegens de nauwkeurigheid van de administratie in Volendam.
* Resultaat: De tekst eindigt met de conclusie dat de regeling "in ander opzicht" zeer teleurstellend was, hoewel de specificatie daarvan (de "tweeërlei opzicht") op deze pagina nog niet volgt. Dit document is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens deze jaren was de voedselvoorziening strikt gereguleerd via een distributiesysteem. Vis, en met name paling (aal), was een belangrijk volksvoedsel en een economisch cruciale factor voor vissersdorpen als Volendam.

De N.V.C. was een door de bezetter gecontroleerd orgaan dat de visserijsector moest stroomlijnen. Het document toont de bureaucratische strijd aan: enerzijds de drang naar centrale beheersing vanuit Amsterdam, anderzijds de lokale belangen en verworven rechten van de Volendamse vissersgemeenschap die zich verzette tegen het 'afstaan' van hun handel aan de Amsterdamse algemene markt. De genoemde "intensieve actie" van de Volendammers getuigt van hun sterke organisatiegraad en lobbywerk in die periode.