Officieel rapport/memo betreffende de voedseldistributie. Februari 1943 (vermeld in de tekst). -3-

1. De verdeellijsten zijn "bevroren" ingevolge mach-
   tiging van den Wethouder voor de Levensmiddelen d.d.
   12 November 1942 No.259 L.M. tot April a.s.(zie bij-
   lage 4.).
   Het is voor den aanvang van het nieuwe seizoen
   dus noodzakelijk om alle ingekomen verzoeken met de
   Verdeelingscommissie in behandeling te nemen. De Ver-
   deelingscommissie heeft op 2 Februari 1943 den wensch
   geuit om voor den aanvang van het seizoen haar meening
   over de wijze van verdeeling, meer speciaal wat betreft
   de varieëring in de toewijzingen, kenbaar te maken.
   Gezien de practijk van 1942 is het ten sterkste
   aan te bevelen, den Wethouder voor te stellen, voor
   aal en zoetwatervisch dezelfde regeling te volgen, als
   door hem voor de zeevisch is goedgekeurd, nl. gelijke
   toewijzingen voor straathandelaren en gelijke toewij-
   zingen voor winkels.
   Bijv. 1 toewijzing à 40 pond straathandelaren
   2 " à 80 " winkels
   3 " à 120 " voor
   rookers en allergrootste zaken, welke ook instellingen
   bedienen.
   De groote toewijzing voor rookers lijkt mij bil-
   lijk, daar deze het voornamelijk van het aalseizoen
   moeten hebben.
   Bovendien van gerookte aal de categorieën 1 en 2
   1 toewijzing.
   Ook voor garnalen zou het principe van gelijke
   verdeeling kunnen worden doorgevoerd.
   Wanneer dit stelsel voor het nieuwe seizoen wordt
   gevolgd, wordt dus het stelsel van de basisjaren ver-
   laten. Dit kan echter niet anders dan worden toege-
   juicht. Aangezien de kleinhandel in het algemeen niet
   aan de hand van hun boekhouding kon aantoonen, welke
   hun omzetten waren geweest, moest de Verdeelingscom-
   missie zich aan schattingen wagen, waarbij werd afge-
   gaan op het inzicht van de leden der Commissie in den
   handel van ~~iederen~~ vischhandelaar. Met als gevolg
   felle reacties van den handel en wanorde op de Visch-
   markt. Niet uit het oog moet worden verloren, dat het
   de Gemeente en de Rijksoverheid erom te doen is om de

Handgeschreven kanttekening (links):
Th. Menks (?)
is hiertegen
zal meening
verdeeling
nog hooren.
30% dubbele
70% enkele
Men vervalt
van kwaad tot
erger. * Kern van het document: Het document stelt een wijziging voor in de manier waarop vis (met name aal, zoetwatervis en garnalen) wordt verdeeld onder handelaren.
* Beleidswijziging: Men wil afstappen van het systeem van "basisjaren" (waarbij toewijzingen gebaseerd zijn op historische verkoopcijfers). In plaats daarvan stelt men een gestandaardiseerd systeem voor op basis van bedrijfstype: straathandelaren (40 pond), winkels (80 pond) en grote rokerijen/leveranciers aan instellingen (120 pond).
* Rechtvaardiging: De reden voor deze verandering is de onbetrouwbaarheid van de boekhouding van de handelaren. Het vorige systeem, gebaseerd op schattingen van de commissieleden, leidde tot corruptiegevoeligheid, onrust ("wanorde op de Vischmarkt") en felle protesten van de handelaren. Een uniform systeem wordt gezien als eerlijker en makkelijker uitvoerbaar.
* Dissent: De handgeschreven noten tonen aan dat er binnen de organisatie of commissie geen consensus was. "Th. Menks" (of een vergelijkbare naam) spreekt zich expliciet uit tegen dit plan en waarschuwt dat men "van kwaad tot erger" vervalt. Hij lijkt een andere verhouding (30%/70%) voor te stellen. Dit document stamt uit februari 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van toenemende voedselschaarste en een streng distributiesysteem.

De "Wethouder voor de Levensmiddelen" en de "Verdeelingscommissie" waren lokale organen die de moeilijke taak hadden om schaarse goederen zo eerlijk mogelijk te verdelen, vaak onder grote druk van zowel de bezetter als de ontevreden bevolking en handelaren.

De vermelding dat handelaren hun omzet niet konden aantonen via boekhouding, wijst op de bloeiende zwarte handel in die tijd; veel vis verdween buiten de officiële kanalen om, waardoor officiële cijfers geen goed beeld gaven van de werkelijke bedrijfsgrootte. De vismarkt was een cruciale maar chaotische plek in de voedselvoorziening van de steden.