Concept-brief (ambtelijke rapportage). 23 september 1941. Onbekend (vermoedelijk de directeur van de Gemeentelijke Visafslag of een hoge ambtenaar van de Dienst der Levensmiddelen). CONCEPT.

                                         **Amsterdam, 23 September 1941.**

Verdeeling van visch
op den Gemeentelijken afslag.
Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

                 Hiermede heb ik de eer voor het volgende Uw aandacht

te vragen.
Zooals U bekend is, wordt dezerzijds reeds gedurende
vele maanden regelmatig overleg gepleegd met de directie van de
Nederlandsche Visscherijcentrale om te komen tot een stelsel,
waarbij de Gemeente Amsterdam in voldoende mate van visch zal
worden voorzien (waarbij dus de bedoeling voorzit om de aanvoer
van visch naar Amsterdam in goede banen te leiden), terwijl
anderzijds een oplossing moest worden gezocht voor het vraagstuk
om de aangevoerde visch zoo goed mogelijk onder de kleinhande-
laren te verdeelen, opdat hiermede zou worden bereikt, dat de
visch ook werkelijk ten goede zou komen van de Amsterdamsche
bevolking.
Omtrent het onderhavige onderwerp rapporteerde ik U
onder andere met mijn brieven van 5 Juli jl. (No. 46A/30/2 M;
No.636 L.M.1941) en 22 Juli jl. (No.46A/33/2 M.; No.697 L.M.1941)
Reeds vroeger zijn door de Visscherijcentrale pogingen
aangewend om ten aanzien van den aanvoer en verdeeling van zoet-
watervisch regelend op te treden, doch deze pogingen zijn tot
nu toe mislukt, omdat de Visscherijcentrale de sancties miste om
tegen overtreders van door haar uitgevaardigde maatregelen op te
treden. Zooals ik U namelijk in mijn brief van 2 Augustus jl.
(No.46A/20/3 M.; 733 L.M.1941) berichtte, had de Visscherij-
centrale de verdeeling van op de Vischmarkt (buitenterrein) aan-
gevoerde aal in handen gelegd van een Commissie, bestaande uit
handelaren van de Vischmarkt. Deze Commissie heeft echter, in
overleg met de Visscherijcentrale, reeds na enkele dagen haar
werkzaamheden beëindigd in verband met het feit, dat een groot
gedeelte van den aanvoer van aal, buiten de markt om, door de
grossiers rechtstreeks aan den kleinhandel werd geleverd, waar-
door een overzicht over den totalen aanvoer en in verband daar-
mede een basis voor verdeeling totaal ontbrak. Sedert eenige
maanden wordt dan ook vrijwel geen aal of snoekbaars meer op
den afslag aangevoerd, terwijl de aanvoer op het buitenterrein
eveneens gering is.
De oorzaak van dezen geringen aanvoer moet gezocht
worden in het bestaan van een stelsel van maximumprijzen voor
zoetwatervisch. Wanneer namelijk deze visch op den gemeentelijken
afslag wordt aangevoerd, spreekt het vanzelf, dat door het ge-
meentelijk apparaat de maximumprijzen worden toegepast, terwijl
bij aanvoer van de grossiers op het buitenterrein contrôle op Dit document is een ambtelijke rapportage in conceptvorm die een inkijkje geeft in de distributieproblematiek van schaarse goederen tijdens de bezettingsjaren. De kern van het probleem is de machteloosheid van de officiële instanties tegenover de 'grijze' of zwarte markt.

De schrijver signaleert dat waardevolle zoetwatervis, zoals aal (paling) en snoekbaars, nauwelijks nog de officiële gemeentelijke afslag bereikt. De oorzaak is economisch: op de officiële markt worden de wettelijk vastgestelde maximumprijzen streng gehandhaafd. Grossiers omzeilen de afslag daarom door direct aan de kleinhandel te leveren, vermoedelijk tegen hogere, illegale prijzen. Hierdoor verliest de gemeente het zicht op de totale aanvoer en kan zij de vis niet meer eerlijk verdelen onder de Amsterdamse bevolking. De pogingen van de "Nederlandsche Visscherijcentrale" om dit te reguleren via commissies zijn mislukt door een gebrek aan handhavingskracht (sancties). Het document is gedateerd op 23 september 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werd de schaarste aan voedsel steeds nijpender en werd het distributiestelsel steeds complexer.

• Nederlandsche Visscherijcentrale: Dit was een overheidsorgaan dat tijdens de bezetting de regie moest voeren over de visserijsector en de distributie van vis.
• De Wethouder: In september 1941 waren de democratische verhoudingen in de Amsterdamse gemeenteraad reeds door de bezetter ontmanteld. De wethouder voor de Levensmiddelen was in deze periode Jan Scheps (een NSB'er), die de taak had de voedselvoorziening in de stad in goede banen te leiden onder toezicht van de Duitsers.
• Zwarte Handel: Het document illustreert hoe maximumprijzen, bedoeld om voedsel betaalbaar te houden, in de praktijk zorgden voor het verdwijnen van producten uit het legale kanaal. De vismarkt op het "buitenterrein" (buiten de muren van de officiële afslag) was een plek waar de controle lastiger was, wat de illegale handel faciliteerde.