Getypt ambtelijk schrijven of rapport (doorslag of origineel op briefpapier zonder hoofding). -2-

de prijzen eveneens vrij gemakkelijk kan plaatsvinden. Aan-
gezien echter aan het artikel visch, in de huidige tijds-
omstandigheden, groote behoefte bestaan, is het duidelijk,
dat de handelaren hiervan profiteeren, door prijzen te
vragen, die ver boven de maximumprijzen liggen. Voor het
artikel aal komt daarbij nog de volgende bijzonderheid. De
maximumprijs voor gerookte aal ligt beduidend hooger, dan
die van de versehe aal. Het gevolg is dan ook geweest, dat
vrijwel de geheele versehe aal aanvoer door rookers boven
de maximumprijs is opgekocht en als gerookte aal onder de
bevolking is gebracht. Dit beteekent echter tevens, dat een
zoo bij uitstek geschikt volksvoedsel als versehe aal is,
vrijwel niet voor de bevolking beschikbaar kwam. Dit klemt
temeer, omdat de maximumprijs voor versehe aal zoodanig is
gesteld, dat deze voor vrijwel elke beurs bereikbaar is,
terwijl dit van den prijs der gerookte aal niet kan worden
gezegd.

     Uit het bovenstaande blijkt mijns inziens reeds

duidelijk, dat het dringend gewenscht is, dat ten deze in
het belang van de bevolking maatregelen worden genomen. Ik
kan U thans berichten, dat het overleg met de Visscherij-
centrale tot een gunstig resultaat heeft geleid. Een en
ander is mogelijk geworden, doordat inmiddels in werking is
getreden het Visscherijbesluit 1941 (besluit van den Secre-
taris-Generaal van Landbouw en Visscherij d.d. 5 Augustus
1941 No.2731).

     Artikel 1 van dit besluit regelt de organisatie-

plicht van alle belanghebbenden bij de Visscherij (de ver-
plichting om zich als georganiseerde aan te sluiten bij de
Nederlandsche Visscherijcentrale; artikel 2 schrijft voor,
dat de georganiseerde visschers verplicht zijn hun vangsten
aan den afslag of eenige andere daarvoor aangewezen plaats
aan te voeren en aldaar af te leveren, met inachtneming van
de aanwijzingen der Visscherijcentrale, terwijl artikel 3
de bedoelde afslagen voorschrijft, zich te gedragen naar de
door de Visscherijcentrale te geven aanwijzingen met betrek-
king tot de bestemming, toewijzing of aflevering aan koopers
van de aan den afslag aangevoerde visch. Krachtens artikel
4 zijn ook de handelaren verplicht zich te gedragen naar de
door de Visscherijcentrale te geven aanwijzingen met betrek-
king tot de verdeeling, afzet enz. van de producten.

     Door dit Besluit verkrijgt de Visscherijcentrale

de macht om alle op de primaire veilingen door de visschers
aangevoerde visch naar de verschillende centra te dirigeeren
Voor Amsterdam zal dit zijn de gemeentelijken afslag (dat
is, althans voor zoetwatervisch een secondaire veiling). De tekst beschrijft een economisch en logistiek probleem in de visserijsector tijdens de oorlog en de juridische oplossing die daarvoor is ingesteld:

1. Het probleem (Marktverstoring): Handelaren ontduiken de maximumprijzen voor vis. Specifiek bij aal (paling) is er een scheve situatie: de maximumprijs voor gerookte aal is veel hoger dan die voor verse aal. Rookmachines kopen daarom alle verse aal op tegen prijzen boven het maximum, om het vervolgens als duurder gerookt product te verkopen. Hierdoor verdwijnt betaalbare verse aal ("volksvoedsel") van de markt voor de gewone burger.
2. De oplossing (Overheidsingrijpen): Het 'Visscherijbesluit 1941' wordt ingevoerd om de markt centraal te reguleren.
3. De instrumenten:
   • Art. 1: Verplichte kartelvorming/organisatie onder de Nederlandsche Visscherijcentrale.
   • Art. 2 & 3: Vissers moeten verplicht aan aangewezen afslagen leveren, die vervolgens orders van de Centrale moeten opvolgen wat betreft de distributie aan kopers.
   • Art. 4: Ook de tussenhandel wordt onder directe controle van de Centrale gesteld.
4. Resultaat: De overheid krijgt de macht om de visstroom te "dirigeren" naar grote steden zoals Amsterdam om de voedselvoorziening te garanderen. Dit document is een sprekend voorbeeld van de geleide economie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Omdat er grote schaarste was, probeerde het bestuur (onder de Secretarissen-Generaal die de departementen runden) de volledige productieketen te beheersen.

De genoemde Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) was een zogenaamde 'vakschap' of centrale crisisorganisatie. In deze periode werd de vrije markt vrijwel volledig uitgeschakeld ten gunste van centrale distributie, prijsbeheersing en rantsoenering. De tekst laat zien hoe de overheid probeerde de zwarte handel en prijsopdrijving (het profiteren door handelaren) in te dammen door de logistieke stroom fysiek te beheersen ("dirigeeren"). Het besluit van 5 augustus 1941 valt onder de verantwoordelijkheid van de toenmalige Secretaris-Generaal van Landbouw en Visserij, de NSB'er Johannes Posthuma (of zijn waarnemer). NSB