Archiefdocument
Origineel
Circa december 1941 (gebaseerd op handgeschreven verwijzing naar 1 dec. 1941). [Handgeschreven bovenin:] 5 x. Datum
CONCEPT-REGLEMENT VERDEELING VAN VISCH TE AMSTERDAM.
De Directeur van de Nederlandsche Visscherijcentrale;
Gelet op het bepaalde in het Visscherijbesluit 1941 en op de door de Nederlandsche Visscherijcentrale terzake uitgevaardigde Uitvoeringsbesluiten
Bepaalt:
Artikel 1.
[Handgeschreven boven de tekst:] zeevisch, voor zoover de soorten worden aangewezen door de N.V.C., garnalen en zoetwatervisch, waaronder begrepen aal en palling
Alle voor Amsterdam bestemde ~~aal, zoetwatervisch en de zeevisch, voor zoover de soorten worden aangewezen door de Nederlandsche Visscherij-~~ [Handgeschreven:] wordt ~~centrale,~~ wordt aangevoerd op den Gemeentelijken Vischafslag en aldaar volgens door de Nederlandsche Visscherijcentrale gegeven aanwijzingen, onder de daarvoor in aanmerking komende kleinhandelaren-winkeliers en straathandelaren verdeeld.
Artikel 2.
[Handgeschreven titel:] afgifte aan den kleinhandel
De ~~levering~~ [handgeschreven:] afgifte geschiedt uitsluitend tegen contante betaling aan de kassen van den Gemeentelijken afslag.
Artikel 3.
Het is den kleinhandelaren verboden de in artikel 1 genoemde vischsoorten nog van andere zijde te betrekken.
Artikel 4.
De voor verdeelvisch in aanmerking komende kleinhandelaren worden ten aanzien van de verdeeling als volgt ingedeeld:
a. groep winkeliers voor levende aal en paling;
" " " zoetwatervisch;
" " " zeevisch;
" " " gerookte aal, paling en gerookte zeevisch.
[Handgeschreven:] garnalen.
b. groep straathandelaren voor levende aal en paling;
" " " zoetwatervisch;
" " " zeevisch;
" " " gerookte aal, paling en gerookte zeevisch.
[Handgeschreven:] garnalen.
Artikel 5.
Visch mag uitsluitend worden verkocht:
a. op de ~~algemeene dagmarkten Albert Cuypstraat, Dapperstraat, Lindengracht Ten Katestraat en op de Joodsche markten Gaaspstraat, Joubertstraat en Waterlooplein, benevens op de algemeene weekmarkt Noorder-markt des Maandags.~~ [Handgeschreven vervanging:] door den B. en W. van A’dam aan te wijzen algemeene dag- en weekmarkten en op de door den B. en W. aan te wijzen tijdelijke hulpmarkten der algemeene dagmarkten.
b. ~~op de door den Burgemeester van Amsterdam aangewezen tijdelijke hulpmarkten der algemeene dagmarkten: Mosplein, Olympiaplein, Jan Evertsenstraat en Kattenburgerplein.~~ [Gehele lid b is doorgehaald met een groot kruis].
c. [Handgeschreven:] in vischwinkels en vischhallen, voor zoover deze op 1 Dec. 1941 te A'dam waren gevestigd (met inachtneming van het gestelde in het Besluit Algemeen vestigingsverbod Kleinbedrijf 1941)
Artikel 6.
De marktkooplieden mogen de hun toegewezen visch slechts verkoopen op de hun aan te wijzen plaatsen op een der in artikel 5 sub a ~~en b~~ [handgeschreven boven 'en b':] bedoelde genoemde markten.
Artikel 7.
De bij de in artikel 1 bedoelde verdeeling toegewezen visch moet in haar geheel rechtstreeks van de Vischmarkt naar den winkel, hal of aangewezen marktplaats van den kleinhandelaar worden vervoerd. De visch...
[Document eindigt hier]
--- Dit document is een administratief ontwerp dat de volledige controle over de visketen in Amsterdam formaliseert. Enkele opvallende juridische en organisatorische punten:
- Centralisatie: Artikel 1 dwingt alle visstromen naar Amsterdam via de Gemeentelijke Vischafslag. Dit was essentieel voor het distributiestelsel om toezicht te houden op de hoeveelheden en de prijzen.
- Uitsluiting en Categorisering: Artikel 4 segmenteert de handelaren strikt in groepen. De toevoeging van "garnalen" met de hand suggereert dat de scope van het reglement tijdens het schrijven werd uitgebreid.
- Verschuiving van Bevoegdheid: In Artikel 5 is te zien dat men afstapt van het specifiek noemen van locaties (zoals de Albert Cuypstraat) naar een algemenere formulering waarbij de bevoegdheid bij "B. en W. van A’dam" (Burgemeester en Wethouders) wordt gelegd.
- Vestigingsbeperking: De handgeschreven toevoeging bij artikel 5c over de peildatum van 1 december 1941 en het "Besluit Algemeen vestigingsverbod Kleinbedrijf 1941" toont aan hoe de bezetter de economie trachtte te bevriezen en wildgroei aan handel (vaak een gevolg van schaarste) wilde tegengaan.
--- Dit document moet worden begrepen binnen de context van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) en de opbouw van de distributie-economie.
- De N.V.C.: De Nederlandsche Visscherijcentrale was een door de bezetter gecontroleerd orgaan dat de visserijsector moest reguleren. Het doel was tweeledig: zorgen voor voedselvoorziening voor de Nederlandse bevolking (om onrust te voorkomen) en het veiligstellen van export naar Duitsland en de Wehrmacht.
- De Jodenvervolging: Zeer significant is de doorhaaling in Artikel 5a van de "Joodsche markten Gaaspstraat, Joubertstraat en Waterlooplein". In de loop van 1941 werden Joodse Amsterdammers steeds verder geïsoleerd. De Joodse markten werden in september 1941 ingesteld als segregatiemaatregel. Dat ze hier in een algemeen reglement worden doorgehaald, wijst op de overgang naar een systeem waarbij Joden volledig uit het reguliere economische verkeer werden geweerd of onderworpen werden aan aparte, nog restrictievere regels.
- Schaarste: Vis werd tijdens de oorlog een cruciaal substituut voor vlees, dat al vroeg op de bon ging. Door de controle op de afslag en de marktplaatsen probeerde de overheid de zwarte handel in vis in te dammen, wat overigens slechts beperkt slaagde. Wehrmacht