Zakelijke correspondentie (brief). 30 januari 1943. Firma Meijer Mok & Co., Amsterdam (ondertekend door een Treuhänder). Directie van het Marktwezen, Amsterdam. [Briefhoofd]
MEIJER MOK & CO.
TELEGRAM ADRES: MEIJMOCO / TELEFOON 85468
Fruithandel
BANKIER DE TWENTSCHE BANK N.V. / POSTGIRO 191174
AMSTERDAM-W
CENTRALE MARKTHAL H. 66

[Kenmerk en datum]
No. 66/3/1 M. 1943 ½
30 Januari 1943.

[Adressering]
Aan de Directie van het Marktwezen.
AMSTERDAM.
=.=.=.=.=.=.=.=.=

[Handgeschreven aantekening rechtsboven]
m. Hr.
Hr. Muller
Bedrijfschef

[Inhoud brief]
Myne Heeren,
Hierdoor verzoeken wy U beleefd er nota van te willen nemen dat wy de huur van Pakhuis en Kantoor per heden opzeggen zoodat wy einde Februari van deze huur ontslagen zyn.

Inmiddels teekenen wy
Hoogachtend,
Firma Meijer Mok & Co.

[Ondertekening en aantekeningen Treuhänder]
[Handtekening, mogelijk W. Winter]
Treuhänder
De Wirtschaftsprüfstelle wil deze zaak niet meer doorzetten.
Heeft geen levensvatbaarheid meer. [Pijl naar rechtsonder]
[Initialen]

[Handgeschreven aantekeningen linkerzijde]
hebben in huur
Hal 19. tot 31-12-’43 / f 1400.-
Kantoorhal 66 tot 31-12-’43 / f 500.-

reden tot opzegging?
Naar wat ik heb gehoord, zou G. Wachter voor dienst in Duitschland zijn opgeroepen. D.

[Handgeschreven aantekening onderaan in rode inkt]
Hr. M. of Wachter vraagt schriftel. uitstel mede te deelen via zijn vraag
6-2-’43
A. Dit document betreft de formele huuropzegging van de firma Meijer Mok & Co., gevestigd in de Centrale Markthal te Amsterdam. De brief is gedateerd op 30 januari 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland.

Hoewel de briefhoofd van de firma is, wordt de brief ondertekend door een 'Treuhänder'. Dit wijst erop dat de oorspronkelijke Joodse eigenaren de zeggenschap over hun bedrijf waren kwijtgeraakt als gevolg van de anti-Joodse maatregelen van de bezetter. De handgeschreven toelichting in het Nederlands (geschreven door of namens de Treuhänder) stelt expliciet dat de Wirtschaftsprüfstelle (een Duitse instantie die toezicht hield op de economie) de zaak niet meer wil voortzetten wegens een gebrek aan "levensvatbaarheid".

Interessant is de kanttekening aan de linkerzijde over de "reden tot opzegging". Hierin wordt vermeld dat een zekere G. Wachter is opgeroepen voor dienst in Duitsland (Arbeidseinsatz). Dit suggereert dat het wegvallen van sleutelpersoneel een directe aanleiding was voor de liquidatie van de bedrijfsactiviteiten. De rode aantekening onderaan duidt op een administratieve afhandeling van een verzoek om uitstel door deze Wachter. Dit document is een direct bewijsstuk van de 'Arisering' van het Nederlandse bedrijfsleven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op basis van Verordening 189/1940 moesten Joodse bedrijven worden aangemeld, waarna ze vaak onder beheer van een door de Duitsers aangestelde bewindvoerder (Treuhänder) werden geplaatst.

Het doel van dit beleid was tweeledig: het onteigenen van Joods bezit en het saneren van de economie door 'niet-vitale' of Joodse bedrijven te liquideren. De Centrale Markthal in Amsterdam was een cruciaal punt in de voedselvoorziening, en de verwijdering van Joodse handelaren uit deze markt was een specifiek onderdeel van de uitsluiting van Joden uit het openbare en economische leven.

De vermelding van de oproep voor dienst in Duitsland voor G. Wachter illustreert bovendien hoe de gedwongen tewerkstelling (Arbeidseinsatz) de bedrijfsvoering in Nederland verder ontregelde. De brief toont de bureaucratische kilheid waarmee de liquidatie van een Joods bedrijf en de gevolgen voor de betrokken personen werden afgehandeld.