Formulier voor de verlenging van een huurcontract.
Origineel
Formulier voor de verlenging van een huurcontract. [Linksboven:] 37
[Links, verticaal in rood potlood:] beheerser O.W.
CENTRALE BOEKHOUDING.
CENTRALE MARKT.
Ondergeteekende: Fa Meijer Mok & Co
te Amsterdam
wenscht: ~~te huren tegen den huurprijs van f ................. per~~
de huur te verlengen van f 500.- per jaar
~~niet te verlengen~~
~~pakhuis(zen) aangeduid onder:~~
~~his aangeduid onder:~~
kantoor(kantoren) aangeduid onder: Fil. kantoor 66 -
met ingang van: 1 JAN. 1943
voor den duur van: één jaar
Gezien: Amsterdam, 23. 12. 1942.
De Bedrijfschef, Firma Meijer Mok & Co, Amsterdam.
Der Treuhänder: [Handtekening]
N.B. Het bestaande contract loopt af op: 31 DEC. 1942
Dit formulier vóór den aanvang of beëindiging der huur in te zenden bij der Boekhouder, Kamer 63, Hoofdkantoor.
[In een blauw omcirkeld kader onderaan:]
Den gegenwärtigen Zeitumständen zufolge möchte ich den Vorbehalt einer monatlichen Kündigung anbringen.
Firma Meijer Mok & Co. Amsterdam
Der Treuhänder: [Handtekening]
[Linksonder, handgeschreven initialen:] JH * Onderwerp: Het document betreft de verlenging van de huur voor een kantoor (nummer 66) op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam door de firma Meijer Mok & Co. De huurprijs bedraagt 500 gulden per jaar.
* Status van de onderneming: De ondertekening door een "Treuhänder" (Duits voor bewindvoerder) is cruciaal. Meijer Mok & Co was een Joodse firma. Tijdens de Duitse bezetting werden Joodse bedrijven onder verplicht beheer gesteld van een door de nazi-autoriteiten aangestelde Treuhänder, met als doel de onderneming te 'aryaniseren' of te liquideren.
* Clausule: De Duitstalige toevoeging onderaan stelt dat de huurder (de Treuhänder namens de firma) vanwege de "huidige tijdsomstandigheden" (de oorlog en onzekerheid) het voorbehoud maakt om de huur maandelijks te kunnen opzeggen.
* Tijdslijn: De aanvraag gebeurt vlak voor het verstrijken van het lopende contract op 31 december 1942. De nieuwe termijn gaat in op 1 januari 1943 voor de duur van een jaar. De Centrale Markt in Amsterdam was tijdens de Tweede Wereldoorlog het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. De firma Meijer Mok & Co was een prominente groothandel in groenten en fruit. Vanwege de Joodse achtergrond van de eigenaren viel het bedrijf onder de anti-Joodse verordeningen van de bezetter (zoals Verordening 48/1941).
Dit document is een treffend voorbeeld van de 'banaliteit van de bureaucratie' tijdens de bezetting: terwijl de Joodse eigenaren van hun bezit werden beroofd en vervolgd, ging de dagelijkse administratie van hun geconfisqueerde bedrijven gewoon door onder toezicht van een door de Duitsers aangestelde beheerder. De Treuhänder die hier tekent, handelde formeel namens de firma, maar diende in feite het beleid van de bezetter. De onzekere status van dergelijke bedrijven en de algemene oorlogssituatie eind 1942 blijken uit de behoefte aan een flexibele, maandelijkse opzegtermijn.