[Handgeschreven aantekening rechtsboven: onduidelijk, mogelijk "thorbecke", met een omcirkelde "G"]

SV

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

66/3/3/M
16 Februari 1943.

ontheffing huur pakhuis en kantoor Centrale Markt.

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de
Treuhänder van de firma Meyer Mok & Co., die tot 31
December a.s. in huur heeft pakhuis H.19 tegen een huur-
prijs van f. 1400.- per jaar en kantoor H.66 in de hal
op de Centrale Markt tegen een huurprijs van f.500.-
per jaar mij heeft verzocht per 1 Maart 1943 van de
huur van genoemde objecten te worden ontheven. Op order
van de Wirtschaftsprüfstelle te Den Haag moet genoemde
firma namelijk gaan sluiten, omdat is gebleken, dat de
zaak geen levensvatbaarheid meer heeft. De Treuhänder,
een Duitscher, zou voor den militairen dienst zijn op-
geroepen.

Ik heb de eer U beleefd te verzoeken wel te willen
bevorderen, dat bij besluit van den Burgemeester de huur
van bovengenoemde objecten met ingang van 1 Maart 1943
wordt ontbonden.

De Directeur, Deze brief is een formeel administratief verzoek om de huurovereenkomsten van de firma Meyer Mok & Co. voor een pakhuis (H.19) en kantoor (H.66) op de Centrale Markt in Amsterdam te beëindigen per 1 maart 1943. Het verzoek wordt gedaan door de directeur van de markt aan de wethouder, op instigatie van een door de bezetter aangestelde 'Treuhänder' (beheerder).

De opgegeven redenen voor de sluiting van het bedrijf zijn tweeledig:
1. De Wirtschaftsprüfstelle (een Duitse instantie die toezag op de economie) heeft geoordeeld dat de zaak niet meer "levensvatbaar" is.
2. De Duitse Treuhänder die de leiding had over het bedrijf, is opgeroepen voor militaire dienst.

De brief illustreert de bureaucratische afhandeling van de liquidatie van Joodse bedrijven tijdens de bezetting. Hoewel de toon strikt zakelijk en hoffelijk is ("heb ik de eer U te berichten"), is de onderliggende realiteit die van de systematische onteigening en vernietiging van Joodse economische activiteiten. Dit document stamt uit het hart van de Tweede Wereldoorlog en de nazi-bezetting van Nederland. De firma Meyer Mok & Co. was een bekende Joodse groothandel in groenten en fruit, gevestigd op de Centrale Markt in Amsterdam.

Vanaf 1940 voerden de nazi's stapsgewijs maatregelen in om Joden uit het economische leven te bannen. Dit proces wordt 'Arisering' genoemd. Joodse ondernemingen werden onder toezicht gesteld van een Treuhänder (bewindvoerder), die vaak de opdracht kreeg het bedrijf te 'ariseren' (verkopen aan een niet-Jood) of te liquideren.

De Wirtschaftsprüfstelle speelde hierbij een centrale rol; zij bepaalden of een bedrijf mocht blijven voortbestaan of moest worden gesloten. De term "geen levensvatbaarheid" was in veel gevallen een eufemisme of een voorwendsel om Joodse zaken te kunnen sluiten nadat de activa waren geroofd.

De vermelding dat de Duitse beheerder werd opgeroepen voor militaire dienst, wijst op de toenemende behoefte aan manschappen aan het Duitse front begin 1943 (rond de tijd van de nederlaag bij Stalingrad), waardoor de prioriteit versverschoof van het beheren van geconfisqueerde goederen naar directe oorlogsvoering. Voor de oorspronkelijke Joodse eigenaren van Meyer Mok & Co. betekende deze administratieve afhandeling het definitieve verlies van hun bestaansmiddelen, vaak als opmaat naar deportatie.