Afschrift van een officiële brief. 4 september 1941. De Gemeente-archivaris (w.g. A. de Bussy). Den heer Regeeringscommissaris te Amsterdam. No.66/21/1 M.1941 13/9 AFSCHRIFT.

No.854 L.M.1941 8/9 No.1277 A.Z.1941.

    GEMEENTE-ARCHIEF VAN AMSTERDAM.

No.287 A.Z.
Onderwerp: Amsterdam-Z. 4 September 1941.
Ruimte Cent. Markthallen.

    Op Vrijdag 29 Augustus l.l. heeft de waarn.archivaris van de direc-

tie der Centrale Markthallen telephonisch bericht ontvangen, dat één der
vertrekken in de Markthallen, waar als luchtbeschermingsmaatregel een
gedeelte onzer archivalia is opgeborgen, aan een particulier zou worden
verhuurd en dientengevolge zou moeten worden ontruimd. Mr.Oldewelt heeft
hiertegen natuurlijk met kracht geprotesteerd; desniettemin moest ik da-
delijk na mijn terugkeer op 1 September vernemen, dat de verhuring haar
beslag had gekregen en dat de ontruiming reeds den volgenden dag moest
geschieden. Naar ik begreep, was de zaak buiten onze voorkennis reeds in
een zoo ver gevorderd stadium gebracht, dat verzet niet meer mogelijk was.
Desniettemin blijft hetgeen hier is geschied, ontoelaatbaar en ik
acht mij dan ook geroepen alles in het werk te stellen, opdat een herha-
ling worde voorkomen. De archivalia vormen een uniek en kostbaar bezit
van Amsterdam; het is duidelijk, dat een voortdurend verslepen voor deze
onvervangbare handschriften een ernstig gevaar oplevert. Ik moet UEd.
Achtb. dan ook met aandrang verzoeken om de directie der Markthallen te
doen weten, dat zij de lokaliteiten, die voor archiefberging zijn bestemd,
daarvoor bestemd moet houden en niet het voorwerp van nieuwe beschik-
kingen mag maken. De omstandigheid, dat het Archief als gemeentelijke
instelling krachtens een besluit van B. en W. geen huur betaalt, doet
natuurlijk geen afbreuk aan mijn recht op een zorgvuldige behandeling van
deze kostbare stukken.

                            De Gemeente-archivaris.
                                w.g.A.de Bussy.

Den heer Regeeringscommissaris
Amsterdam. In deze brief protesteert de Amsterdamse gemeentearchivaris A. de Bussy bij de regeringscommissaris tegen de ontruiming van een archiefbewaarplaats in de Centrale Markthallen. Vanwege de oorlogsdreiging (luchtbescherming) was een deel van het archief daar ondergebracht. Buiten medeweten van het archief om heeft de directie van de Markthallen echter besloten deze ruimte aan een particulier te verhuren.

De kernpunten van het beklag zijn:
1. Gebrek aan overleg: De beslissing werd genomen zonder de archiefdienst te raadplegen, waardoor protest van waarnemend archivaris Oldewelt te laat kwam.
2. Behoud van erfgoed: De archivaris benadrukt dat de documenten "uniek en kostbaar" zijn. Het herhaaldelijk verplaatsen ("verslepen") van deze kwetsbare stukken vormt een direct risico voor hun fysieke staat.
3. Rechtspositie: De archivaris stelt dat het feit dat de archiefdienst geen huur betaalt (als mede-gemeentelijke instelling), de directie van de Markthallen niet het recht geeft om eenzijdig over de ruimte te beschikken ten koste van de veiligheid van het erfgoed. Het document dateert uit september 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werden veel kostbare archieven en kunstschatten uit de binnensteden verplaatst naar veiligere locaties (zoals bunkers of robuuste gebouwen buiten het centrum) om ze te beschermen tegen eventuele geallieerde bombardementen. De Centrale Markthallen in Amsterdam-West dienden als een dergelijke schuilplaats.

De geadresseerde, de "Regeeringscommissaris", verwijst naar de door de bezetter aangestelde regeringscommissaris voor Amsterdam, Edward Voûte, die de taken van de burgemeester en wethouders had overgenomen nadat de gemeenteraad buitenspel was gezet.

De genoemde personen zijn bekende figuren uit de Amsterdamse archiefwereld: dr. Anton de Bussy was de hoofdarkivaris en mr. dr. W.F.H. Oldewelt was een vooraanstaand chartermeester en historicus. Deze brief toont de dagelijkse strijd van archivarissen tijdens de bezetting om, ondanks de chaotische omstandigheden en de druk van andere belangen, het historisch geheugen van de stad te waarborgen.