Getypt ambtelijk rapport/memo (pagina 4 van een groter geheel).
Origineel
Getypt ambtelijk rapport/memo (pagina 4 van een groter geheel). 21 september 1943. De Bureauchef (ondertekend door N. Duinhoven). - 4 -
Ten slotte kan van de overige heffingen op de aanvoeren ter
Centrale Markt nog het volgende worden gezegd.
De aanvoer per schip is belast: n.l. artikel 1 sub b der
Verordening op de Heffing:
"wegens het innemen van een plaats in het als markt aange-
"wezen gemeentewater, of het gebruik maken van het water".
Deze belasting wordt geheven van den schipper of den ge-
bruiker van het vaartuig en bedraagt per 1000 kg f. 0,04 per week
opbrengst: f. 10.418,58. 1937
" 8.603,08 1938
" 8.573,37 1939
" 7.629,92 1940
" 10.751,30 1941
" 13.210,20 1942
Kosten havens en kaden C.M. f. 1.080.000.-
Rente, afschrijving, onderhoud per jaar 4% = rond f. 43.000.-
De aanvoer per auto is op de C.M. nooit belast geweest
Argument: stimuleering van den aanvoer naar de C.M. en
gevaar bij belasting: handel buiten C.M. om.
Sedert begin 1938 dus van spoorwegen ook geen inkomsten
meer. Geïnvesteerd kapitaal f. 110.000 rente afschrijving e.d. 3½% =
f. 3850.-
verhoogd met vaste kosten volgens contract ½ van f.
2460 = f. 1230.-
rond. f. 5000.-
======
Aan den Heer Directeur A'dam, 21/9 1943
van het Marktwezen. De Bureauchef,
[Handtekening: N. Duinhoven]
--- Dit document biedt een financieel overzicht van de exploitatie van de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Enkele kernpunten uit de analyse:
- Differentiële Belasting: Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen transportmodaliteiten. Scheepvaart wordt belast op basis van gewicht (0,04 gulden per 1000 kg per week), terwijl wegtransport (auto) expliciet onbelast blijft.
- Beleidsstrategie: De reden om vrachtwagens niet te belasten is strategisch: men wilde de aanvoer naar de officiële markt stimuleren en voorkomen dat handelaren de markt zouden omzeilen (zwarte handel of directe verkoop), wat in de oorlogssituatie een groot risico was voor de gecontroleerde voedseldistributie.
- Financiële Trends: De inkomsten uit scheepvaartheffingen vertonen een dip in 1940 (het jaar van de invasie), maar stijgen daarna aanzienlijk in 1941 en 1942. Dit kan wijzen op een intensiever gebruik van waterwegtransport door schaarste aan brandstof voor wegvervoer.
- Spoorwegen: De inkomsten uit het spoorvervoer zijn al in 1938 gestopt, wat wijst op een verschuiving in logistiek die al vóór de oorlog was ingezet.
- Infrastructuurkosten: De tekst noemt een aanzienlijke investering in havens en kaden van ruim 1 miljoen gulden, met jaarlijkse lasten van circa 43.000 gulden.
--- De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam was het kloppend hart van de voedselvoorziening voor de stad en de omliggende regio. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het beheer van deze markt van cruciaal belang voor de Duitse bezetter en het Nederlandse bestuur om de distributie van schaarse goederen (het bonnensysteem) te controleren.
De brief is ondertekend door de bureauchef, vermoedelijk N. Duinhoven. Ambtenaren van het Marktwezen stonden in deze periode onder grote druk om enerzijds de stad te voeden en anderzijds te voldoen aan de steeds strengere regels van de bezetter. De vermelding van "gevaar bij belasting: handel buiten C.M. om" onderstreept de constante angst voor de groeiende zwarte markt, die de officiële distributiekanalen ondermijnde. De datum, september 1943, markeert een periode waarin de schaarste in Nederland steeds nijpender werd.