Ambtelijk memorandum/rapportage (pagina 4). 21 september 1943. De Bureauchef (ondertekend met handtekening en datum). - 4 -

Ten slotte kan van de overige heffingen op de aanvoeren ter Centrale Markt nog het volgende worden gezegd.

De aanvoer per schip is belast: n.l. artikel 1 sub b der Verordening op de Heffing:

"wegens het innemen van een plaats in het als markt aange- wezen gemeentewater, of het gebruik maken van het water".

Deze belasting wordt geheven van den schipper of den ge- bruiker van het vaartuig en bedraagt per 1000 kg f. 0,04 per week opbrengst: f. 10.418.58 1937
" 8.603,08 1938
" 8.573,37 1939
" 7.629,92 1940
" 10.751,30 1941
" 13.210.20 1942

Kosten havens en kaden C.M. f. 1.080.000.-
Rente, afschrijving, onderhoud per jaar 4% = rond f. 43.000.-
De aanvoer per auto is op de C.M. nooit belast geweest
Argument: stimuleering van den aanvoer naar de C.M. en gevaar bij belasting: handel buiten C.M. om.

Sedert begin 1938 dus van spoorwegen ook geen inkomsten meer. Geïnvesteerd kapitaal f. 110.000 rente afschrijving e.d. 3½% = f. 3850.-
verhoogd met vaste kosten volgens contract ½ van f.
2460 = f. 1230.-
rond. f. 5000.-
======

Aan den Heer Directeur A'dam 21/9 1943
van het Marktwezen. De Bureauchef,
[Handtekening] Het document geeft een boekhoudkundige verantwoording van de inkomsten en lasten verbonden aan de logistieke aanvoerstromen van de Centrale Markt in Amsterdam. Enkele opvallende punten:

• Verschuiving transportmiddelen: De inkomsten uit scheepvaartheffingen vertonen een dip in 1940 (het jaar van de inval), maar stijgen daarna fors in 1941 en 1942. Dit suggereert een intensivering van de gecontroleerde aanvoer via het water tijdens de bezetting.
• Fiscaal beleid als sturingsmiddel: Men kiest er bewust voor om aanvoer per vrachtwagen ("auto") niet te belasten. Het argument is puur economisch en beleidsmatig: men wil voorkomen dat handelaren de officiële markt mijden, wat de zwarte handel buiten het zicht van de inspectie zou bevorderen.
• Rendement op infrastructuur: De kosten voor de havens en kaden zijn aanzienlijk (ruim een miljoen gulden), waarbij een jaarlijkse post van 43.000 gulden voor onderhoud en afschrijving wordt gerekend. De spoorwegaansluiting wordt sinds 1938 als verlieslatend beschouwd. Dit document is geschreven in september 1943, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt (het huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was in deze periode van vitaal belang voor de voedseldistributie in de stad. De bezetter had de controle over de voedselstromen strak aangetrokken via distributiestelsels.

De opmerking over "handel buiten C.M. om" is een directe verwijzing naar de vrees voor de zwarte markt. Door legale aanvoer per as (auto) gratis te houden, probeerde de gemeente de grip op de voedselvoorziening te behouden. Het taalgebruik is zakelijk en volgt de toen gangbare spelling (zoals "den" en "stimuleering"). De handgeschreven datum "21/9 1943" en de ondertekening door de bureauchef markeren dit als een officieel intern bewijsstuk van de gemeentelijke administratie in oorlogstijd.