Strafbeschikking (voorblad). Gerechtelijk schrijven No. 22372
vdM.
Dossier No. 50416

STRAFBESCHIKKING

in de zaak van: Hendrik Gerardus van Mourik
geboren te: Utrecht, 11 Juni 1902
van beroep: Koopman in aardappelen en groenten
wonende te / gevestigd te: Amsterdam, Albert Cuypstraat 128.

De Inspecteur voor de Prijsbeheersching te Amsterdam

Gelet op het Prijsbeheerschingsbesluit en art. 5 Prijsvormingsbesluit 1941

Gezien het proces-verbaal van den 18^en September 1943 van J.J. Pauw,
opsporingsambtenaar als bedoeld in art. 24 van het Prijsbeheerschingsbesluit.
bevattende de door den verdachte tegenover den opsporingsambtenaar afgelegde verantwoording;

Gezien de schriftelijke verantwoording van den verdachte; [onderstreept met stippellijn]

Gehoord de mondelinge verantwoording van den verdachte, die daarbij werd ~~vertegenwoordigd~~ / ~~bijgestaan~~ door d.d. 11 November 1943.

Overwegende

dat verdachte, detaillist in groenten o.m. in de maanden Juni en Juli 1943 tezamen met zijn knecht J. van Laarhoven althans ieder voor zich, verschillende partijen en soorten groenten, welke door hem - verdachte - tegen de maximum grossiersprijzen waren ingekocht, aan verscheidene Amsterdamsche detaillisten heeft doorverkocht tegen consumentenprijs en zelfs nog daarboven;

dat verdachte, aldus handelende, zich op een maatschappelijk niet gerechtvaardigde wijze in het goederenverkeer tusschen voortbrenger en verbruiker heeft ingeschakeld waaruit een verhooging van den prijs is voortgevloeid;

149 - 9 - '43 (A) 22076 - K 1049 Dit document is het eerste blad van een strafbeschikking uitgevaardigd door de Inspecteur voor de Prijsbeheersching in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verdachte, Hendrik Gerardus van Mourik, een groenteman werkzaam op of nabij de Albert Cuypmarkt, wordt beschuldigd van prijsopdrijving.

De kern van de aanklacht is dat hij groenten inkocht tegen de maximale groothandelsprijzen (grossiersprijzen) en deze vervolgens niet aan consumenten verkocht, maar doorverkocht aan andere winkeliers (detaillisten). Hij deed dit tegen de consumentenprijs of zelfs hoger. Hierdoor voegde hij een onnodige schakel toe aan de distributieketen, puur voor eigen gewin, wat leidde tot een verdere prijsstijging voor de uiteindelijke consument. Dit werd juridisch omschreven als een "maatschappelijk niet gerechtvaardigde" handeling. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was er een nijpend tekort aan voedsel en goederen. Om inflatie en zwarte handel tegen te gaan, voerde de bezetter een streng systeem van prijsbeheersing en distributie (de bonkaart) in.

Het Prijsvormingsbesluit 1941 was een belangrijk instrument om handelaren te dwingen zich aan vastgestelde marges te houden. De "Inspectie voor de Prijsbeheersching" hield hier toezicht op. Handelaren die probeerden extra winst te maken door goederen binnen de keten door te schuiven (zogenaamde 'tussenhandel'), werden streng aangepakt omdat dit de schaarste verergerde en prijzen onnodig opdreef. De Albert Cuypstraat in Amsterdam was een brandpunt van dergelijke economische activiteiten en controles. De hier beschreven praktijken werden in die tijd vaak geassocieerd met 'woeker' of zwarte handel. J. van Laarhoven J.J. Pauw