Inspectierapport/handgeschreven verslag van een prijscontroleur. Zaterdag 25 november 1944. (Linker blad/voorzijde)

Zaterdag 25 November 1944

markt: Albert Cuypstraat
en omgeving Zuid
9-12 Alb: Cuypmarkt.

Geb: Dekker – Albert Cuypstraat 100.
winkel – accuraat.

Dekker kreeg aangebracht:
700 Kg. appelen inkoop 0.84 p. Kg. – verkoop 1.05..
200 " uien inkoop 0.20 --"-- --"-- 0.28.
van Conservenfabriek „Aptito”
Centrale Markt. N.H.
ten behoeve van N.S. Frau. Amsterdam

Dekker verkocht deze appelen en uien achter
zijn winkel, en enkel aan Rijks-Duitschers. De in en
verkoopprijs liggen hooger dan anders. Dekker vertel-
de dat hij enkel maar aan leden van de N.S. Frau.
moet verkoopen, en dat hij ze daarom achter zijn
zaak had om geen aanstoot aan andere clientèle te
geven. De in-en verkoopprijs worden door N.S. Frau, in
overleg met „Aptito” vastgesteld. Ik heb mij met
het Verdeelkantoor in verbinding gesteld, en
deze verklaarden dat het wel in orde zou zijn, zij
bemoeiden zich met deze goederen niet.

Z.O.Z.

(Rechter blad/achterzijde, deels zichtbaar)

van contr: [...]
[...] 100
[...] markt Alb: Cuypstr. te
[...] [l]evering gegeven aan
[...] Burgergasthuisstr: 128 II
[...] met stroopballen:
[...] Coëtte Ronnerstr: 11. I

[...] Vaas van 25 Kg.
[...] verkocht tegen te
[...] langs de huizen.
[...]
[...] v. Ostadestr: 282
[...]
25/11/44
de controleurs
J.J.M. Bekkering
[handtekening] Dit document is een rapportage van een prijscontroleur tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van het verslag draait om de bevoorrechting van "Rijks-Duitschers" (Duitsers die in Nederland woonden/werkten) boven de lokale Nederlandse bevolking.

Winkelier Dekker heeft een aanzienlijke partij appelen (700 kg) en uien (200 kg) ontvangen via de conservenfabriek "Aptito", bestemd voor de "N.S. Frau" (een aan de NSB/Nazi-partij gelieerde welzijnsorganisatie). De controleur stelt vast dat deze producten tegen hogere prijzen dan de reguliere maximumprijzen worden verkocht en bovendien uitsluitend aan Duitsers.

Zeer typerend voor de tijdsgeest is de opmerking dat Dekker de verkoop "achter zijn winkel" (stiekem) doet om "geen aanstoot aan andere clientèle te geven." In een tijd van extreme schaarste zou het openlijk verkopen van grote hoeveelheden schaars voedsel aan enkel Duitsers ongetwijfeld tot woede en onrust hebben geleid onder de Amsterdamse bevolking. De controleur verifieert de situatie bij het Verdeelkantoor, dat aangeeft dat deze specifieke "Duitse" leveringen buiten hun jurisdictie vallen, waardoor de handel wordt gedoogd. De datum van dit document, 25 november 1944, plaatst de gebeurtenissen midden in de Hongerwinter. In het bezette westen van Nederland was de voedselsituatie op dat moment catastrofaal geworden door de spoorwegstaking en de Duitse blokkades. Terwijl de gewone Amsterdammer uren in de rij stond voor een paar waterige aardappelen of suikerbieten, laat dit document zien hoe er via parallelle circuits (zoals de N.S.V./N.S. Frau) nog steeds aanzienlijke hoeveelheden kwaliteitsvoedsel (zoals honderden kilo's appelen en uien) werden gedistribueerd naar de bezetter en diens sympathisanten.

De Albert Cuypmarkt was en is het hart van de Amsterdamse volkswijk De Pijp. Dat deze handel juist daar "achter de winkel" plaatsvond, onderstreept de enorme spanning die er heerste tussen de hongerende bevolking en de bevoorrechte groepen binnen de bezettingsstructuur. Het document is een kille getuigenis van de ongelijkheid en de bureaucratische afhandeling van voedseldistributie in oorlogstijd.