Rapport / Proces-verbaal van de Economische Controledienst (CCD). 2 december 1944 (betreft gebeurtenissen op 1 december 1944). No 2 c/g 1/21 M.1944 4/12 SV
R A P P O R T.
==============

    Op Vrijdag 1 December 1944 bevonden wij, ondergeteekenden, F. de Vries en J.C. Lobbes, belast zijnde met de controle en opsporing van z.g. zwarten handel, ons ± 2.30 uur op de Keizersgracht t/o perceel no.647a, alwaar wij een schuit aantroffen, geladen met aardappelen.
    Bij onderzoek bleek ons het volgende:
    De schuit was geladen blijkens de ons door den Heer Franciscus P.J.H. Thijssen, geboren 24 Januari 1913 en wonende Velperweg 54, Arnhem, van beroep koopman in parfumerieën, ter hand gestelde stukken met totaal 30.000 kg. aardappelen. Ter zake nader gehoord zijnde, verklaarde Thijssen het volgende: Deze aardappelen zijn bestemd voor de navolgende firma's:

"Heca" Import Compagnie N.V.
"Wekaco" Handelsonderneming
"Afinex" idem
"Adiem" idem
"Britsch American Tobacco Compagny
"Loos & Co
"Hagemeyer & Co's Handel Maatschappij.
Al deze aardappelen zijn bestemd voor 1500 man personeel en zullen dienen als St. Nicolaas surprise en een partij voor onzen keuken, om 's middags een warm maal aan ons personeel te verstrekken.
De aardappelen hebben wij tegen f. 0,11 per k.g. ingekocht in Middenmeer en Wieringerwerf en per schip "Willem" groot 34 ton naar Amsterdam vervoerd. De afzender van het verstrekte vervoerbewijs is: Fa. Rustenburg en Zn, Aardappel en Groentenhandel, Tel. 3, Opperdoes.
Inmiddels hebben wij rapporteurs voorloopig beslag op het vervoersbewijs en op de aardappelen gelegd, tot nader onderzoek.

                                        Amsterdam, 2 December
                                                           1944.

                                        De Controleurs,

                                        w.g. F. de Vries
                                             J.C. Lobbes.

[Handgeschreven aantekening links:]
Zaak is doorgegeven
ter verdere behandeling
aan Mr. Biesheuvel
Inspecteur van N. & Z. Holland
van de CCD (Econ. controle)
als alg.

[Handtekeningen:]
F. de Vries
J.C. Lobbes * Inhoud: Het rapport beschrijft de aanhouding van een schip (de "Willem") op de Keizersgracht in Amsterdam met 30.000 kg aardappelen aan boord. De eigenaar/vervoerder, de heer Thijssen uit Arnhem, claimt dat de aardappelen legaal zijn ingekocht bij een firma in Opperdoes en bedoeld zijn als voedselvoorziening ("St. Nicolaas surprise" en warme maaltijden) voor het personeel van diverse Amsterdamse bedrijven.
* Tijdskader: Het document is opgesteld in december 1944. Dit is midden in de Hongerwinter. Voedseltransporten waren op dat moment uiterst schaars en streng gereguleerd.
* Juridische actie: Hoewel Thijssen papieren kon overleggen, vertrouwden de controleurs de zaak niet volledig (mogelijk vanwege de grote hoeveelheid of de prijs). Er is "voorloopig beslag" gelegd op zowel de vracht als de papieren. De zaak werd overgedragen aan de Economische Controledienst (CCD) voor verder onderzoek naar mogelijke zwarte handel. Dit document biedt een indringend kijkje in de logistiek en de repressie tijdens de Hongerwinter in bezet Nederland.
1. Voedselvoorziening door bedrijven: Het was in 1944 niet ongebruikelijk dat grote bedrijven (zoals British American Tobacco of Hagemeyer) zelf probeerden voedsel in te kopen in de agrarische gebieden (de Wieringermeer/Noord-Holland) om hun personeel in de steden voor de hongerdood te behoeden.
2. De CCD: De Economische Controledienst had de taak om de distributie te bewaken en de zwarte handel te bestrijden. In de praktijk betekende dit vaak dat voedseltransporten die bedoeld waren voor de hongerende bevolking, door de bezetter of Nederlandse controleurs in beslag werden genomen.
3. Sinterklaas 1944: De vermelding van een "St. Nicolaas surprise" is wrang; terwijl men probeerde een feestelijk extraatje te regelen, werd de hele partij van 30 ton aardappelen door de autoriteiten geblokkeerd. F. de Vries (Controleur) J.C. Lobbes (Controleur) Franciscus P.J.H. Thijssen (Koopman) Mr. Biesheuvel (Inspecteur CCD).