Getypt rapport (ambtelijke rapportage). 28 november 1944. SV.

R A P P O R T.

Op 28 November 1944, begaf ik mij, C.G. de Vries, ambtenaar bij het Marktwezen, in opdracht van den Heer Directeur van het Marktwezen naar het vaarwater nabij de Schollenbrug, alwaar zich een schuit met appelen zou bevinden. Ik was vergezeld van de ambtenaren Dijkema en Enegelen. In opdracht van den Wethouder voor de Levensmiddelen Dr.Strak, voegde zich bij mij de heer Nadels, gekleed in de uniform van de Germaansche SS. Tegenover perceel Schollenbrugstraat 13 troffen wij aan twee schuiten, inhoudende ledige groente- of fruitkisten.
Andreas Valkenburg, geboren 13 Mei 1899 te Vreeswijk, domicilie aldaar Dorpsstraat 7, schipper van de "Anna"-Vreeswijk 58 ton verklaarde appelen aangevoerd te hebben voor de fa. S.Ooms en deze appelen gelost te hebben in perceel Schollenbrugstraat 13.
Eenzelfde verklaring gaf Wilhelmus Valkenburg, geboren 2 Augustus 1921 te Vreeswijk, domicilie Frederiksoord 32, Vreeswijk, schipper van de "Jinge Jan", Vreeswijk, 49 ton.
Beide hadden geen vaarbewijzen. Hr.Nadels heeft daarop beide schuiten ten behoeve van de Duitsche Weermacht in beslag genomen en den schippers aangezegd zich ter beschikking te houden.
In perceel Schollenbrugstraat 13 troffen wij aan de heeren:
1. Willem Frederik Molenkamp, geboren 23 Mei 1914, adres Zuider Amstellaan 197 huis, van beroep inkooper groente en fruit.
2. Willem Bruyn, geboren 23 September 1913, adres Willem de Zwijgerlaan 211 huis, van beroep handelaar in groente en fruit.
3. Hendrik Nab, geboren 30 Juni 1911, beroep volgens persoonsbewijs boekhouder fruitveiling, adres Croeselaan 389, Utrecht.
4. Simons Ooms, geboren 17 December 1916, adres Nassaukaade 72 I, van beroep groente grossier. Genoemde personen verklaarden, dat uit de reeds vermelde schuiten appelen waren gelost in perceel Schollenbrugstraat 13, gekocht voor gemeene rekening van genoemde personen van de Vereebiging Groente en wachterveiling "Utrecht en Omstreken", waarvan de nota's aanwezig waren voor totaal + 5000kg.
De heer S.Ooms als leider van de combinatie aan te merken verklaarde verder, dat hij recht had van rechtstreeks om buiten de "Groco" om, van telers of veilingen fruit te koopen en toonde bewijzen waaruit bleek, dat hem hiervoor inderdaad dispensatie was verleend echter voor opslag in Blauwhoedeveem-Vriezeveem en voor opslag in een perceel in de Willem de Zwijgerlaan. Verder verklaarde S.Ooms, dat hij + 3 weken geleden telefonische toestemming had gekregen voor opslag in Schollenbrugstraat 13 van den heer Hartman van de Bedrijfschap Groente en Fruit, Den Haag en direct schriftelijk om bevestiging van dit telefoongesprek heeft gevraagd, waarop tot op heden geen bericht was binnengekomen. Afschrift van zijn brief van den heer Hartman kon S.Ooms mij niet toonen.
Door mij is voorloopig beslag aangezegd, waarna ik in opdracht van den heet Directeur van het Marktwezen, deze inbeslagname en verdere afwikkeling heb overgedragen aan den heer Geuzinge van de Prijsbeheersching.

w.g. C.G.de Vries. * Context van handhaving: Het rapport toont de complexe handhavingsstructuur in oorlogstijd. Een civiele ambtenaar (De Vries) werkt samen met een lid van de Germaansche SS (Nadels). De SS-man gebruikt het ontbreken van vaarbewijzen als voorwendsel om de schepen direct in beslag te nemen voor de Wehrmacht.
* Economische delicten: De kern van de zaak draait om de opslaglocatie. Hoewel de handelaren (de 'combinatie' onder leiding van S. Ooms) konden aantonen dat de 5000 kg appelen legaal waren ingekocht, was de opslag aan de Schollenbrugstraat 13 niet vergund. De handelaren claimen mondelinge toestemming, maar kunnen dit niet bewijzen.
* Taal en typefouten: Het document bevat enkele typische typefouten uit die tijd, zoals "Enegelen" (waarschijnlijk Engelen), "Vereebiging" (Vereeniging), "Nassaukaade" (Nassaukade) en "heet" (heer) in de slotzin. Deze zijn in de transcriptie behouden.
* Locatie: De Schollenbrug is een bekende brug over de Amstel in Amsterdam, wat bevestigt dat het hier om een Amsterdams onderzoek gaat, hoewel de betrokkenen uit Vreeswijk en Utrecht komen. Dit document stamt uit november 1944, midden in de Hongerwinter. Voedselvoorziening was in deze periode een kritieke en streng gereguleerde zaak. De "Prijsbeheersching" en het "Bedrijfschap voor Groente en Fruit" hielden scherp toezicht om zwarte handel te voorkomen en de distributie te beheersen.

Opvallend is de rol van de Germaansche SS in een ogenschijnlijk civiele controle. Dit illustreert hoe diep de nationaalsocialistische organisaties in het dagelijks bestuur en de economische controle waren geïnfiltreerd tegen het einde van de bezetting. Voor de handelaren en schippers betekende een dergelijke inbeslagname vaak niet alleen economisch verlies, maar ook een groot persoonlijk risico, gezien de vorderingen door de Wehrmacht. De partij van 5000 kg appelen vertegenwoordigde in die tijd een enorme waarde en een essentiële voedselbron voor de stad.