Archiefdocument
Origineel
[Linksboven, getypt:]
Dienst van het Marktwezen
te
Amsterdam.
[Rechtsboven, handgeschreven in rood potlood:]
Fil van Koning
[Middenlinks, gestempeld en handgeschreven:]
Nº 2c/91/26 M.1944
[Midden, getypt:]
R A P P O R T.
===========
In opdracht van den Heer Directeur, is door ons, controleurs Boon en Engelen een onderzoek in gesteld, betreffende een verzoek van de Firma Weijnand Focking, om in aanmerking te mogen komen voor appelen voor zijn personeel.
Uit het onderzoek is het volgende gebleken: De procuratiehouder van voornoemde firma, genaamd J.H. Brok, oud 44 jaar en wonende te Haarlem Dolfijnstraat 25 verklaarde ons het navolgende: "Op Maandag 27 Nov- 1944, vervoegden zich bij mij twee personen, die zich bekend maakte als ambtenaren van de C.C.D. Deze personen deelde mij mede, dat ik voor het geheele personeel appelen kon koopen, tegen den prijs van ƒ 0.80 a ƒ 0,90 per kg. Ieder van mijn personeel kon een kist appelen krijgen. De schuit waarop zich de appelen bevonden lag volgens hun mededeeling in den Amstel terhoogte van de Berlage brug. Mijn personeel moest Dinsdag 28/11 1944 met opgaaf sterkte personeel en het daarvoor noodige geld maar naar de Amstel toe komen, dan zouden zij aldaar de appelen in ontvangst kunnen nemen.
Toen Dinsdag eenige personen van mijn personeel bij voornoemde schuit kwamen, werd hun medegedeeld, dat de schuit met appelen inbeslag genomen waren, en wij op eventueel nader bericht moesten wachten. Wij hebben van deze zaak niets meer gehoord en ons derhalve telefonisch in verbinding gesteld met den Directeur van het Marktwezen om nadere gegevens."
[Linksonder, getypt:]
Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.
[Rechtsonder, getypt:]
Amsterdam 4 December 1944
de Ambtenaren voornoemd,
[Rechtsonder, handgeschreven handtekeningen:]
J-P.N. Boon,
J.P.N. Boon
E. A. Engelen.
E.A. Engelen
[Onderaan, handgeschreven in rood potlood:]
De ambtenaren CCD zijn dus blijkbaar met de appels de boer op. * Aard van het incident: Dit rapport beschrijft een vermoedelijke oplichting of een onregelmatige handelspraktijk tijdens de bezettingstijd. De procuratiehouder van de bekende distilleerderij Weijnand Fockink werd benaderd door twee mannen die zich voordeden als ambtenaren van de C.C.D. (Crisis Controle Dienst).
* Modus Operandi: Er werden appelen aangeboden tegen een specifieke prijs (80-90 cent per kilo), af te halen bij een schuit bij de Berlagebrug. Toen het personeel kwam opdagen met geld, bleken de appelen "in beslag genomen".
* Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (bijv. "geheele", "koopen", "den Amstel"). De handgeschreven opmerking onderaan is sarcastisch van aard: "de boer op gaan" suggereert dat de vermeende ambtenaren de handel zelf hebben verpatst of dat het een list was.
* Contextuele aanwijzing: De datum (december 1944) is cruciaal; dit is midden in de Hongerwinter, een periode van extreme schaarste waarin voedseltransacties streng gecontroleerd werden en oplichting met schaarse goederen veelvuldig voorkwam. Dit document stamt uit de periode van de Hongerwinter (1944-1945) in het bezette Nederland. De C.C.D. (Crisis Controle Dienst) was een organisatie die toezag op de distributie van voedsel en het bestrijden van de zwarte handel. Uit dit rapport blijkt de wanhoop van bedrijven om voor hun personeel extra voedsel (appelen) te regelen. De vrees voor inbeslagname en de onbetrouwbaarheid van 'ambtenaren' op straat waren dagelijkse realiteit. Dat een gerenommeerd bedrijf als Weijnand Fockink (in het document gespeld als "Focking") op deze manier probeerde aan voedsel te komen, onderstreept de ernst van de voedselsituatie in Amsterdam eind 1944.