Rapport (ambtsedig verslag). Dienst van het Marktwezen
te Amsterdam.

№ 24/91/29 M. 1944 5/12 R A P P O R T.

[Handgeschreven in de kantlijn: 27-11-44]

Op Maandag 27 November 1944 werd ons, controleur Boon en C de Vries medegedeeld, dat er in de Kostverlorenkade, terhoogte van de Kinker-brug een schuit met bloemkool lag, welke volgens mededeeling aan het publiek zou worden verkocht. Uit het onderzoek bleek het volgende: Bij de Kinkerbrug lagen inderdaad twee schuiten met bloemkool. Deze werden door eenige personen aan het aanwezige publiek voor 6 voor f 1.oo verkocht. Wij hebben de verkoop direct laten stoppen en ons verstaan met de eigenaren van de bloemkool. Deze gaven op te zijn genaamd Jacobus Geugjes, geboren te Zaandam 6 Maart 1913, kleinhandelaar in groente en wonende Kattegatterdwarsstraat 5 te Zaandam en Andries Ansing, geboren te Amsterdam 3 September 1917, koopman en wonende Kinkerstraat 193/II te Amsterdam. Geugjes verklaarde als volgt; "In opdracht van den Heerr Kooy, leider van het plaatselijk verdeelkantoor te Zaandam, zijn wij met twee schuiten met bloemkool naar Amsterdam gevaren om te probeeren de bloemkool aan het publiek te verkoopen. De bloemkool was bestemd voor de kleinhandelaren in de Zaanstreek, doch gezien de schuiten met deze bloemkool te lang onderweg zijn geweest, waardoor deze bloemkool erbniet te best meer uitzag en niemand ze wilde koopen. Wij moesten ze van Kooy probeeren te verkoopen en voor deze bemiddeling zouden wij ons geld zijnde f 25 ontvangen."
Wij rapporteurs hebben de bloemkool bekeken en opdracht gegeven deze voor 10 voor f 1.00 te verkoopen, gezien de toestand waarin ze verkeerde.

Daarna heb ik rapporteur mij telefonisch met den heer Kooy in verbinding gesteld, die mij het volgende verklaarde: "Ik ben leider van het plaatselijk verdeelkantoor te Zaandam. Begin vorige week heb ik op de Veiling te Medemblik drie schuiten met Bloemkool gekocht, bestemd voor Zaandam en omstreken. De schuiten met bloemkool zijn te lang onderweg gebleven en toen ze te Zaandam aankwamen waren de bloemkolen niet best meer. Een schuit met bloemkool heb ik nog aan de kleinhandelaren verkocht, doch de andere twee schuiten met kool kon ik niet kwijt. Ten einde raad heb ik aan eenige personen die ik goed ken verzocht de bloemkool voor mijn rekening in Amsterdam aan het publiek te verkoopen. Het was mij niet bekend dat ik mij eerst met den Directeur van het Marktwezen in verbinding had moeten stellen. Ingeval zich nog eens een soortgelijk geval voor mocht doen, dan beloof ik U dat ik mij dan eerst met U Directeur zal verstaan.

[Onderaan rechts:]
Amsterdam 4 December 1944.
controleur
J.P.N. Boon.
[Handgeschreven handtekening: J.P.N. Boon]

[Links onderaan, handgeschreven:]
4-12-44
Den Heer Inspecteur van het Marktwezen.

[Rode krabbel, vermoedelijk:] Akkoord!

[Handgeschreven aantekening in groen-blauw:]
M. Sluijs CCD vragen te komen. Zaak bespreken. 8-12-44

--- * Administratieve context: Het document is een officieel verslag van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. Het typeert de bureaucratische controle op de voedselvoorziening tijdens de Duitse bezetting.
* Incident: Twee schuiten met bloemkool uit Zaandam werden illegaal (buiten de Amsterdamse marktkanalen om) verkocht bij de Kinkerbrug. De kwaliteit van de groente was slecht door transportvertragingen.
* Prijsregulering: De controleurs grepen in op de prijs. De verkopers vroegen 1 gulden voor 6 bloemkolen; de controleurs dwongen een prijs af van 1 gulden voor 10 stuks vanwege de slechte staat van het product.
* Verantwoordelijkheid: De leider van het verdeelkantoor in Zaandam (Kooy) gaf toe de opdracht te hebben gegeven om het verlies te beperken ("ten einde raad"), maar claimde onwetendheid over de Amsterdamse regels.
* Vervolgactie: De handgeschreven notitie onderaan wijst op een escalatie naar de CCD (Centrale Controle Dienst), de instantie die toezag op de naleving van distributie- en prijsvoorschriften.

--- Dit rapport is opgesteld tijdens de Hongerwinter (1944-1945). In deze periode was er een nijpend tekort aan voedsel en brandstof in het westen van Nederland.

1. Transportproblemen: De verklaring dat de schuiten "te lang onderweg" waren, is typerend voor die tijd. Door de spoorwegstaking, vordering van schepen en brandstofgebrek verliep transport uiterst moeizaam, waardoor versproducten vaak bedierven voordat ze de consument bereikten.
2. Distributiesysteem: De handel in voedsel was strikt gereguleerd via verdeelkantoren en het Marktwezen om woekerprijzen en zwarte handel tegen te gaan. Toch probeerden ambtenaren (zoals Kooy) soms buiten de regels om voorraden te redden of te gelde te maken.
3. Handhavingsketen: De samenwerking tussen de gemeentelijke dienst (Marktwezen) en de landelijke inspectie (CCD) toont aan hoe streng de overheid probeerde de grip op de schaarse middelen te behouden, zelfs wanneer het ging om bedervende etenswaren.