Officieel rapport van de gemeente Amsterdam. 4 december 1944 (met een kanttekening van 8 december 1944). [Linksboven, getypt:]
Dienst van het Marktwezen
te
Amsterdam.

[Rechtsboven, handgeschreven:]
Appelen uit schuit Berlagebrug.

[Midden, stempel in paars/blauw:]
Nº 21/91/28 M. 1944

[Midden, getypt:]
R A P P O R T.
===============

In opdracht van den Heer Directeur is door ons, controleurs Boon en Engelen een onderzoek ingesteld, betreffende een verzoek van de firma Overman (Rubberfabriek, Spijkerkade 2 alhier, om in aanmerking te mogen komen voor appelen bestemd voor het gezamelijke personeel totaal 78 personen. Uit het onderzoek is het navolgende gebleken:

Een persoon die ons opgaf te zijn genaamd C.A. Hout, oud 24 jaar werkman en wonende Smaragstraat 7 huis alhier verklaarde als volgt:
"Op Maandag 27 Nov’1944 begaf ik mij naar huis en zag, dat er vanaf een schuit welke in den Amstel terhoogte van de Berlagebrug lag, appelen aan het publiek werden verkocht. Dinsdag 28/11 heb ik tegen eenige menschen van de fabriek gezegd dat er appelen nabij de Berlage brug werden verkocht. Wij zijn heengegaan en hebben onderling geld bij elkander gebracht en met toestemming van onze Directie zijn er eenige personen naar voornoemde schuit gegaan met de bedoeling appelen voor het personeel te koopen. Toen wij aankwamen werd er niet meer verkocht en bij informatie bleek ons dat de schuit met appelen inbeslag genomen was."

Toen wij op de fabriek kwamen zonder appelen heeft een der Heeren van het kantoor zich telefonisch tot den Directeur van het Marktwezen gewend, met het verzoek eventueel in aanmerking te mogen komen om langs de officieelen weg appelen voor het personeel te kunnen koopen.

Amsterdam 4 December 1944

Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.

[Ondertekening, rechtsonder:]
controleurs,
(w.g.) J.P.N. Boon.
J.P.N. Boon.

(w.g.) E.A. Engelen.
E.A. Engelen.

[Linksonder, handgeschreven in rode inkt/potlood:]
Klopt niet met telef. mededeeling directie aan mij dat men voor 78 man 78 kisten appels zou krijgen. Zie mijn aantekening 8-12-44
[Paraaf, onleesbaar, mogelijk 'S'] Het document is een verslag van een onderzoek door de Dienst van het Marktwezen naar aanleiding van een incident bij een rubberfabriek (firma Overman). De kern van de zaak is de schaarste aan voedsel. De arbeiders probeerden collectief appelen te kopen van een schuit bij de Berlagebrug, maar deze bleek in beslag genomen te zijn (waarschijnlijk wegens illegale handel of vordering door de autoriteiten).

Vervolgens probeerde de directie de appelen via de officiële weg (het Marktwezen) te bemachtigen voor hun 78 personeelsleden. Opvallend is de rode kanttekening onderaan. De ontvanger van het rapport merkt op dat de verklaring in het rapport niet strookt met wat de directie telefonisch had beweerd: de directie zou hebben gezegd dat ze 78 kisten appels zouden krijgen (één kist per man), wat een zeer grote hoeveelheid was voor die tijd. Dit wijst op een mogelijke discrepantie of een poging van de fabriek om meer voedsel te bemachtigen dan strikt noodzakelijk of toegestaan. Dit document stamt uit december 1944, midden in de Hongerwinter in het nog bezette deel van Nederland (waaronder Amsterdam). Voedsel was extreem schaars en de distributie werd streng gecontroleerd door de Duitse bezetter en de Nederlandse instanties zoals de Dienst van het Marktwezen.

Het feit dat er een officieel rapport wordt opgesteld over een mislukte poging om appelen te kopen, illustreert hoe wanhopig de voedselvoorziening was. Zelfs voor een kleine hoeveelheid fruit voor fabrieksarbeiders moesten officiële kanalen worden bewandeld en werden er onderzoeken ingesteld. De Berlagebrug was in die tijd een bekende plek waar schepen uit de Betuwe of andere regio's aanlegden, vaak onder streng toezicht of juist voor de zwarte markt. Het in beslag nemen van dergelijke ladingen door de "Crisis Controle Dienst" of het Marktwezen kwam veelvuldig voor. C.A. Hout E.A. Engelen J.P.N. Boon Gemeente Amsterdam Marktwezen