Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen. 6 december 1944 (betreft gebeurtenissen op 5 december 1944). De Heer Inspecteur van het Marktwezen. [Bovenaan gecentreerd/rechts, stempel en handgeschreven nummers:]
№ 2ª/21/33 M. 1944 D/2

[Titel:]
Rapport

[Tekst:]
Ondergeteekenden, E.A. Engelen en C. Veerman raporteeren U het navolgende :
Op 5 December 1944 hebben wij ons begeven naar de ten Katestraat voor controle op den zwarten handel. Bij ons verschijnen worden blijkbaar alle kooplieden die "zwart" iets te koop hebben op een raadselachtige manier gewaarschuwd. Als wij de markt over loopen kunnen wij niet constateeren, dat er zwarte appelen worden verhandeld, hoewel dit toch ongetwijfeld wel het geval moet zijn, ~~xxx xxxxxx~~ Wat betreft den handel in clandestien snoepgoed, rookartikelen enz. vermelden wij, dat dit hand over hand toeneemt. Wij staan hier vrijwel machteloos. Wanneer wij probeeren deze lieden van de markt te verwijderen, dan wordt er en min of meer dreigende houding aangenomen. Dit schijnt wel hierin te zitten, dat wij (de ambtenaren van Marktwezen) de eenigen zijn, die tenminste iets hieraan doen. Van de zijde der Poltie wordt deze handel volkomen geignoreerd.

Amsterdam 6 December 1944
De ambtenaren voornoemd,

[Handtekeningen:]
E A Engelen
C Veerman

[Handgeschreven aantekeningen links:]
Gezien
6-12-'44
= de Haan

Insp.
besproken
15-12-'44

[Handgeschreven aantekeningen onderaan:]
v.p.b.
[Paraaf]
8/5 '45

[Adres links onder:]
Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen. * Taalgebruik: Het rapport is geschreven in de destijds gangbare ambtelijke spelling (bijv. "raporteeren", "constateeren", "den zwarten handel"). Opvallend is de spelfout "Poltie" in de laatste zin.
* Inhoudelijke kern: De ambtenaren rapporteren een gevoel van machteloosheid. Ze merken dat handelaren van tevoren gewaarschuwd worden voor hun komst. Hoewel ze weten dat er zwarte handel plaatsvindt (met name in appelen, snoep en tabak), kunnen ze weinig uitrichten zonder steun.
* Conflict: Het document legt een frustratie bloot over de rol van de politie. De ambtenaren stellen expliciet dat de politie de illegale handel volledig negeert ("volkomen geignoreerd"), waardoor zij er alleen voor staan en zelfs bedreigd worden.
* Administratieve afhandeling: De handgeschreven noten tonen aan dat het rapport is gelezen door een zekere 'de Haan' en is besproken met de inspecteur op 15 december 1944. De datum "8/5 '45" onderaan duidt op de uiteindelijke archivering of verdere actie direct na de bevrijding. Dit document stamt uit december 1944, midden in de Hongerwinter tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er een nijpend tekort aan voedsel en brandstof in de grote steden zoals Amsterdam. De zwarte handel was voor velen de enige manier om aan extra voedsel te komen, maar de prijzen waren astronomisch hoog.

De "Ten Katestraat" in Amsterdam-West was (en is) een bekende marktplaats waar de controle op de zwarte handel een kat-en-muisspel was tussen ambtenaren en handelaren. De genoemde onwil van de politie om in te grijpen kan wijzen op verschillende zaken: een gebrek aan mankracht, eigen belang in de zwarte handel, of een vorm van passief verzet tegen de bezettingsregels waarbij men de bevolking hun extra bronnen van voedsel niet wilde ontnemen. Het rapport illustreert de dagelijkse spanningen en de ineffectiviteit van de handhaving in een ontwrichte samenleving vlak voor het einde van de oorlog.