Concept Proces-Verbaal 18 november 1944 [Linker kolom]
Pro Justitia
Marktwezen No _
[doorgehaald: Proces Verbaal]
[doorgehaald: betreffende]
Inbeslagneming van
een partij groenten
ongedekt en voor de
zwarte handel bestemd
aangetroffen in pakhuis
P nr 12 op de C. Markt
contra Cornelis de Mooij
van Nieuwlandseweg –
nationaliteit, geen
voormalig Duitsch
Staatsburger, geboren
Anna Paulowna 29 Maart
1920 van beroep groentenhandelaar
en tuinder, wonende
Hofstraat 34 Rijnsburg

[Rechter kolom]
Concept.
Proces-Verbaal.

Ik ondergetekende
Sjoerd Dijkstra wonende
Nieuwendammerdijk 551 te
Amsterdam, ambtenaar bij het
Marktwezen, tevens onbezoldigd
veldwachter der gemeente Amsterdam,
verklaar op ambtseed op Zaterdag den
achttienden November 1944
des voormiddags te 7.45 mij
bevind. op de C. Markt belast met
controle op de zwarte handel.
Op pier A nr 12 In het pakhuis
klopte ik aan, waarna enig
gerommel werd opgedaan.
Na mij bekend te hebben gemaakt
als ambtenaar bij het Marktwezen
en aan de aanwezige persoon mijn
ambtspenning met lint te hebben
getoond vorderde ik de noodige papieren van de aanwezige
voorraad groenten. De aanwezige persoon Cornelis de Mooij
verklaarde mij van de aanwezige groenten, welke zijn handel
vertegenwoordigen, geen enkel vervoerbewijs of toewijzingsbewijs te
hebben. De groenten zelf geteeld te hebben in Rijnsburg,
vandaar verzonden te hebben met beurtschipper v. d. Kroft
naar het pakhuis pier A nr 12 op de C. Markt te Amsterdam.
3e bedoelde groenten te willen verkoopen voor de zwarte handel.
4e Deze handelingen meerdere malen te hebben gepleegd en
de volgende prijzen rekende: Andijvie per kist f 1.75 à f 2.-
Waschpeen ± f 4.- per zak. Per colli 50 cent vracht aan
schipper van Kroft te betalen. Ik ondergeteekende heb
daarop de aanwezige voorraad groenten bestaande uit:
53 zakken peen, 5 kratten prei, 6 kisten
seldery à 100 bol, 3 kisten seldery
à 150 bol, 54 kisten andijvie in beslag genomen en
doen vervoeren naar de gemeente afdeling. Ik heb
de Mooij dit proces-verbaal aangezegd. En heb
hiervan op mij ambtbelofte dit proces-verbaal op-
maakt en geteekend te Amsterdam 18 November negen-
tienhonderdvierenveertig. De ambtenaar bij het
Marktwezen: [handtekening S. Dijkstra]

Z. O. Z. Dit document is een concept van een proces-verbaal, opgesteld door Sjoerd Dijkstra, een ambtenaar van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de zaak is de opsporing van illegale handel in groenten.

Op 18 november 1944 treft Dijkstra de 24-jarige Cornelis de Mooij aan in een pakhuis op de Centrale Markthallen met een aanzienlijke voorraad peen, prei, selderij en andijvie. De Mooij bekent dat de groenten uit Rijnsburg komen, dat hij geen papieren heeft en dat de goederen bedoeld zijn voor de zwarte markt. Opvallend is de gedetailleerde vermelding van prijzen (bijv. f 4,- voor een zak peen) en de logistiek (transport via beurtschipper Van der Kroft). De volledige partij is in beslag genomen. Het document stamt uit november 1944, midden in de Hongerwinter. In het bezette westen van Nederland was de voedselsituatie catastrofaal. De officiële rantsoenen waren minimaal, waardoor de 'zwarte handel' essentieel werd voor overleving, maar tegelijkertijd streng werd bestreden door de autoriteiten om prijsopdrijving en chaos te voorkomen.

Ambtenaren van het Marktwezen hadden de taak om toezicht te houden op de distributie. In deze periode was er een spanningsveld: enerzijds was er de noodzaak om voedsel naar de steden te krijgen, anderzijds de strikte controle op illegale handel. De vermelding dat de verdachte "geen voormalig Duitsch Staatsburger" is, wijst op de administratieve zorgvuldigheid tijdens de bezetting. De herkomst van de groenten (Rijnsburg) is logisch, aangezien dit van oudsher een belangrijk tuinbouwgebied was dat Amsterdam bevoorraadde.