Officieel ambtelijk rapport. 23 december 1944. De Contrôleur Sj. Dijkema, namens de Dienst van het Marktwezen Amsterdam. No.2c/91/43 M.1944 28/12 R A P P O R T ½. D/RP.

Overeenkomstig Uw opdracht heb ik bij de navolgende beurt-
diensten steekproeven genomen:

— Gebr.v.Toor Purmerend-Amsterdam t/o Singel 20
— G.v.d.Oort Uithoorn-Amsterdam t/o Singel 3
— J.R.Rut Edam-Amsterdam t/o Singel 7
— Gebr. Duiker Beverwijk-Amsterdam Korte Singel
Standfries Steiger 13 de Ruyterkade
— Alkmaar Packet de Ruyterkade
Oude Lemmerboot de Ruyterkade
Dokkummerboot de Ruyterkade
— Texelschebeurtman Prins Hendrikkade
— H.Oud Oud-Karspel- Amsterdam Prins Hendrikkade t/o 15

zoover ik kon vaststellen nemen al deze beurtschippers flinke partij-
en levensmiddelen mee. In hoofdzaak aardappelen, groenten en soms
granen. Van elke colli is een behoorlijk beurtvaartadres. Veelal is
het door familie aan boord gebracht. Honderden menschen verdringen
zich bij zoo'n beurtschipper om 1 of meer colli af te halen. Weer
anderen geven niets meer af en bezorgen nog thuis. De partijen loo-
pen erg uit een. De texelsche beurtman verscheen met 4 schepen aar-
dappelen v.d. Vebena, maar losten eerst 4 dekschuiten met particulie-
en colli's levensmiddelen voor zij vertrokken naar de Weesperzijde
naar de hulpmarkt voor aardappelen. Ook gebeurt het veel dat de levens
middelen door particulieren, die het hier of daar in Noord-Holland
opgescharreld hebben ter verzending aan boord brengen gedeeltelijk
om zoo weinig mogelijk last van contrôle langs den weg te hebben,
maar ook dikwijls omdat de menden niet over een behoorlijk vervoer-
middel te beschikken hebben.

Aan den Heer Directeur Amsterdam, 23 December 1944.
van het Marktwezen.
De Contrôleur,

  controle wordt
  v88rt gezet
  aanvullingsrapport volgt       (Sj.Dijkema).

                                 [Handtekening: Dijkema]

[Marginale aantekening in rood potlood/inkt:]
8-1-45
Blijkens info
van de
Inspecteur
nogmaals
gecontroleerd
geen voortzetting
noodzakelijk Dit rapport van controleur Sj. Dijkema biedt een indringende blik op de logistiek van de voedselvoorziening in Amsterdam tijdens de laatste oorlogsmaanden. De kernpunten zijn:

• Vervoersstromen: De "beurtvaart" (geregelde scheepsverbindingen) tussen Noord-Holland (Purmerend, Edam, Beverwijk, Oud-Karspel) en Amsterdam was een cruciale levenslijn.
• Inhoud van de vracht: Er werden grote hoeveelheden aardappelen, groenten en granen aangevoerd.
• Informele distributie: Naast de officiële distributie (zoals voor de 'hulpmarkt' aan de Weesperzijde) signaleert de controleur een enorme stroom aan "particuliere colli's". Familieleden op het platteland stuurden pakketten naar de stad.
• Ontwijken van controle: Het transport over water werd door burgers verkozen boven transport over de weg ("langs den weg"), omdat daar minder risico was op inbeslagname door de bezetter of controleurs bij de stadstoegangen.
• Typografische details: Het document bevat enkele typfouten, zoals "menden" (mensen) en een overlap bij "v88rt gezet" (voortgezet), wat wijst op de haast of de gebrekkige staat van kantoormateriaal in 1944. Het document is gedateerd op 23 december 1944, midden in de Hongerwinter. Amsterdam kampte met een totale blokkade van voedsel- en brandstoftoevoer vanuit het oosten en noorden van Nederland als represaille voor de spoorwegstaking.

De beurtschippers die in dit rapport worden genoemd, vormden een van de weinige resterende manieren om voedsel uit de agrarische gebieden van Noord-Holland de stad in te krijgen. De termen "opgescharreld" en het vermelden van honderden mensen die zich bij de kade verdringen om pakketten af te halen, typeren de wanhopige voedselzoektochten van de Amsterdamse bevolking in deze periode. De marginale aantekening van 8 januari 1945 suggereert dat de autoriteiten (het Marktwezen) scherp toezagen op deze informele lijnen, maar uiteindelijk besloten dat verdere actie niet noodzakelijk was, mogelijk omdat de noodtoestand de overhand had op strikte bureaucratische handhaving.