Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. 19 oktober 1944. Chr. J. van der Meer, Directeur van het Nederlandsch Etaleurs Bureau. Den Edelachtbaren Heer E.J. Voûte, Burgemeester van Amsterdam. (Handgeschreven linksboven: RM, muee)
(Stempel/Handgeschreven middenboven: Nº 840 L.M. 1944 21/10)
(Handgeschreven rechtsboven: gaarne bespreken)
(Handgeschreven rechtsmidden: kan niet. [gevolgd door paraaf/pijltje] s.v.p. aan mij terug)

NEDERLANDSCH ETALEURS BUREAU
CHR. J. VAN DER MEER
ETALAGE ADVISEUR
AMSTERDAM-C.

Onze Ref: CM/TA.
Uwe Ref:

AMSTERDAM 19-10-'44.
Prinsengracht 699-701
Telefoon 35780 (na 6 uur 86518)

Den Edelachtbaren Heer E.J. Voûte,
Burgemeester van Amsterdam,
Stadhuis,
Amsterdam. (C)

Edelachtbare Heer,
Tot mijn groote spijt moet ik dagelijks constateeren dat vrijwel iedere straathoek een standplaats is geworden voor zwarthandelaars met fruit, groenten of andere noodzakelijke of nuttige dingen welke in de normale handel niet of vrijwel niet te krijgen zijn.
Eenige malen heb ik de Economische dienst der politie en de dienst der Prijsbeheersing hierover opgebeld (en de Prijsbeheersing een bezoek gebracht) doch beide diensten beschikken over een tekort aan ambtenaren om doelmatig in te grijpen, terwijl onze oude trouwe Amsterdamsche politie zich van de zwartehandelhyena's schijnbaar niet zoo heel veel aantrekt.

Daar ook mijn gezin toch minstens nu en dan groenten moet eten, ben ik de vorige week naar Mijdrecht gefietst en kon daar tuinwortelen koopen voor 50ct per emmer en andijvie voor 5ct per struik. Wat de officiëele prijs van deze artikelen is weet ik niet, doch mij leek de door mij betaalde prijs niet abnormaal.

Momenteel ligt mijn bedrijf vrijwel stil en beschik ik nog over 6 man Amsterdamsch personeel, welke ik volgens de wachtgeldregeling aan het werk houd. Mijn verdere manlijke personeel woont buiten de stad en is niet te bereiken. Nu ligt het in mijn voornemen om met deze 6 mensen per bakfiets naar de streek van Mijdrecht te gaan, daar groenten te koopen en dat tegen kostprijs te verkoopen bij mij aan het bureau Prinsengracht 701. (Eenige huizen vanaf de Leidschestraat). Uiteraard is het niet mijn bedoeling om eenige verdienste van deze verkoop te hebben, doch het publiek op het walgelijke van de zwarte handel opmerkzaam te maken.

Gaarne zou ik van U toestemming verkrijgen om in het belang van mijn stadgenooten tot boven omschreven actie over te gaan.

In afwachting van Uw geëerd antwoord,

met de verzekering van mijn oprechte hoogachting,

Chr. J. v/d Meer. (Dir.)
(Handgeschreven handtekening)

VERZORGT: ETALAGES - ETALAGE-CAMPAGNES - TOONKAMERS - TENTOONSTELLINGSTANDS - VERVAARDIGT: ETALAGE-KAARTEN - DECORATIES - DIORAMA'S - LEVERT: ETALAGE-MATERIAAL - ETALAGE-FIGUREN * Toon en taalgebruik: De brief is geschreven in een formele, beleefde stijl, passend bij de tijd en de geadresseerde (de burgemeester). Er spreekt echter ook frustratie uit over de "zwartehandelhyena's" en het gebrek aan handhaving door de autoriteiten.
* Kern van de zaak: Van der Meer, wiens bedrijf (etalage-advies) door de oorlogsomstandigheden stilligt, wil zijn personeel (dat hij doorbetaalt via de wachtgeldregeling) nuttig inzetten. Hij stelt voor om per bakfiets groenten te halen uit de omgeving (Mijdrecht) om deze zonder winstoogmerk in de stad te verkopen, als protest tegen de woekerprijzen op de zwarte markt.
* Annotaties: De handgeschreven opmerkingen rechtsboven ("gaarne bespreken") en in het midden ("kan niet.") duiden op de interne afhandeling op het stadhuis. Ondanks het sympathieke en morele karakter van het verzoek, lijkt het direct te zijn afgewezen, waarschijnlijk vanwege distributieregels of angst voor ongecontroleerde straathandel. * Historische periode: De brief is gedateerd 19 oktober 1944. Dit is de beginperiode van de Hongerwinter in bezet West-Nederland. Na de Spoorwegstaking van september 1944 blokkeerden de Duitsers voedseltransporten naar het westen, wat leidde tot acute tekorten.
* Voedselsituatie: De "zwarte handel" tierde welig omdat officiële rantsoenen ontoereikend waren. Mensen trokken massaal "op hongertocht" naar het platteland (zoals Mijdrecht) om voedsel te ruilen of te kopen.
* De Burgemeester: Edward John Voûte was de door de Duitse bezetter benoemde burgemeester van Amsterdam (lid van de NSB). Het feit dat de afzoender hem aanspreekt op de "trouwe Amsterdamsche politie" en de morele verwerpelijkheid van de zwarte handel, toont de complexe verhoudingen tijdens de bezetting aan.
* Economie: De vermelding van de "wachtgeldregeling" laat zien hoe werkgevers probeerden hun personeel vast te houden en te ondersteunen in een tijd waarin de normale economische activiteit tot stilstand was gekomen.