Getypte brief (doorslag/kopie) met handgeschreven kanttekening. 19 december 1944. De Directeur (naam niet vermeld, vermoedelijk van een gemeentelijke instelling of marktwezen te Amsterdam). [Handgeschreven rechtsboven:] In duplo [gevolgd door een paraaf en een omcirkelde ‘W’]

3/17/1M.
1.

VD/HB.

19 December 1944.

den Heer Hoofd van de
Afdeeling Wettelijke Aansprake-
lijkheid, Verhaals- en Verzeke-
ringszaken,
Raadhuis,
A l h i e r .
===========

Heden ontving ik bericht van het Bedrijfschap voor Vissche-rijproducten te Den Haag, dat op partijen paling, welke naar dit Bedrijfschap waren doorgezonden, verschillende manco's waren ge-constateerd.

De betreffende partijen waren voor rekening van het Bedrijf-schap door mij verzekerd; men verzoekt mij thans de betreffende transportondernemingen te Amsterdam aansprakelijk te willen stellen; indien mogelijk verzoek ik U de behandeling hiervan op U te willen nemen.

Het betreft de volgende partijen:

18 October 1944 verzonden met Reederij Van der Schuyt, Pr.Hendrikkade: 113 kistjes à 18 pond =
2.034 pond x f.2,30 = f. 4.678,20.

Bij aankomst te Den Haag mankeeren: 81 pond uit diverse kistjes.
Een en ander is tevens geconstateerd door een contrôleur van Van der Schuyt te Den Haag.
De partij was verzekerd voor f.4.761,--.
De schade bedraagt 81 x f.2,30 = f.186,30.
Op het origineele beurtvaartadres zijn de assurantiezegels geplakt. Dit adres bevindt zich in Den Haag.

19 October 1944 verzonden met Reederij Boelhouwer en Kruys-wijk, Rokin o.a.: 70 groote kisten à 100 pond paling ;
99 kleine kistjes = totaal 1.920 pond.

Bij aankomst te Den Haag mankeerden:
4 kisten van 100 pond en uit aanwezige kisten was ontvreemd:
204 pond, in totaal 604 pond en wel:
276 pond à f.3,08 = f. 850,08 -
328 " à f.2,30 = " 754,40 -
Statiegeld 4 kisten
à f.12,50 = " 50.-
f.1.654,48.
De partij was verzekerd voor f.20.018,68; polis-nota gaat hierbij.

De Directeur, * Taal en spelling: Het document is opgesteld in de toen gangbare spelling (Visscherijproducten, contrôleur, origineele).
* Inhoud: De brief is een formeel verzoek aan de juridische afdeling van de gemeente ("Wettelijke Aansprakelijkheid") om twee schadeclaims in behandeling te nemen. Het gaat om diefstal of vermissing ("manco's") van grote hoeveelheden paling tijdens het transport van Amsterdam naar Den Haag.
* Logistiek: Er wordt melding gemaakt van twee bekende Amsterdamse rederijen uit die tijd: Van der Schuyt (gevestigd aan de Prins Hendrikkade) en Boelhouwer en Kruyswijk (gevestigd aan het Rokin). Het vervoer vond plaats per beurtvaart.
* Terminologie: "Manco's" verwijst naar ontbrekende goederen. "Statiegeld" voor de kisten wordt expliciet opgevoerd als schadevergoeding. De berekeningen laten zien dat er verschillende prijzen per pond werden gehanteerd (f. 2,30 en f. 3,08). Dit document stamt uit december 1944, midden in de Hongerwinter in bezet Nederland. Terwijl de voedselvoorziening in de grote steden instortte, bleef de bureaucratie en de administratieve afwikkeling van goederenvervoer opmerkelijk punctueel functioneren.

Paling was een cruciale voedselbron, maar ook zeer diefstalgevoelig vanwege de enorme waarde op de zwarte markt tijdens de oorlog. Het feit dat er 604 pond paling (ruim 300 kilo) verdween bij één transport wijst op grootschalige ontvreemding, wat in die periode van extreme schaarste veelvuldig voorkwam. De brief illustreert de spanning tussen de formele, ambtelijke wereld van verzekeringen en polissen enerzijds, en de grimmige realiteit van voedseltekorten en transportdiefstal in oorlogstijd anderzijds.