Getypte officiële prijslijst (tabel).
Origineel
Getypte officiële prijslijst (tabel). Januari 1944. | Artikel | eenheid | kwaliteit | winkelprijs hoogste | winkelprijs laagste |
| :--- | :---: | :---: | :---: | :---: |
| Andijvie | Kg | 1 | 32 | 26 |
| " | " | 2 | 12 | 12 |
| Gekookte bieten | " | 1 | 19 | 18 |
| " | " | 2 | 17 | 16 |
| Rauwe bieten | " | 1 | 11 | 10 |
| " | " | 2 | 10 | 8 |
| Brusselsch lof | " | 1 | 39 | 38 |
| " | " | 2 | 34 | 32 |
| Boerenkool | " | 1 | 13 | 11 |
| " | " | 2 | 13 | 11 |
| Spruitkool | " | 1 | 43 | 41 |
| " | " | 2 | 30 | 28 |
| Groene kool | stuk | 1 | 18 | 12 |
| " | " | 2 | 12 | 10 |
| Roode kool | Kg | 1 | 12 | 12 |
| " | " | 2 | 12 | 12 |
| Savoie " | " | 1 | 12 | 11 |
| " | " | 2 | 12 | 11 |
| Witte " | " | 1 | 10 | 10 |
| " | " | 2 | 10 | 10 |
| Koolrapen | " | 1 | 7 | 7 |
| " | " | 2 | 7 | 7 |
| Kropsla | krop | 1 | 19 | 12 |
| " | " | 2 | 11 | 9 |
| Peterselie | bos | 1 | 14 | 12 |
| " | " | 2 | 14 | 12 |
| Prei | " | 1 | 20 | 18 |
| " | " | 2 | 15 | 12 |
| Radijs | " | 1 | 13 | 10 |
| " | " | 2 | 13 | 10 |
| Ramonas | stuk | 1 | 8 | 6 |
| " | " | 2 | 6 | 4 |
| Schorseneeren | kg | 1 | 29 | 27 |
| " | " | 2 | 19 | 19 |
| Selderie | bos | 1 | 13 | 10 |
| " | " | 2 | 13 | 10 |
| Spinazie | kg | 1 | 44 | 34 |
| " | " | 2 | 29 | 20 |
| Uien | " | 1 | 14 | 13 |
| " | " | 2 | 13 | 13 |
| Peen | " | 1 | 16 | 15 |
| " | " | 2 | 10 | 10 |
| Appelen | " | 1 | 96 | 91 |
| " | " | 2 | 71 | 68 |
| Druiven | " | 1 | 142 | 130 |
| " | " | 2 | 122 | 116 |
| Peren | " | 1 | 80 | 80 |
| " | " | 2 | 66 | 66 |
| | | | | |
| Aardappelen I | kg | 1 | 8 | 8 |
| (Zeeuwsche eigenheimers e.d.) | " | 2 | 8 | 8 |
| Aardappelen III | " | 1 | 8 | 8 |
| (zand- en veenaardappelen) | " | 2 | 8 | 8 |
| Aardappelen IV | " | 1 | 8 | 8 |
| (diverse kleisoorten) | " | 2 | 8 | 8 | Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de prijsvorming in de Nederlandse detailhandel tijdens de Tweede Wereldoorlog. De prijzen zijn vermoedelijk in centen per eenheid.
Kernobservaties:
* Strikte regulering: Het feit dat er zowel een 'hoogste' als 'laagste' prijs wordt vermeld, duidt op een strak door de overheid gecontroleerd prijssysteem om inflatie en woekerprijzen tegen te gaan.
* Aardappelprijs: Het meest opvallend is de prijs van aardappelen. Ongeacht de soort (Zeeuwsche eigenheimers, zand-, veen- of kleigrond) of de kwaliteit (1 of 2), de prijs is overal vastgesteld op exact 8 cent. Dit onderstreept de status van de aardappel als cruciaal basisvoedsel (volksvoedsel) waarvan de prijs koste wat kost stabiel en laag gehouden moest worden.
* Luxe versus Noodzaak: Er is een enorm prijsverschil tussen basisgroenten (zoals koolrapen à 7 cent) en fruit. Druiven zijn met 142 cent per kilo een extreem luxeartikel, onbereikbaar voor de gewone burger.
* Kwaliteitsverschil: Bij producten als andijvie en spinazie is het prijsverschil tussen kwaliteit 1 en 2 aanzienlijk (soms meer dan het dubbele), wat duidt op schaarste aan hoogwaardige verse producten. In 1944 was Nederland al bijna vier jaar bezet door nazi-Duitsland. De economie stond volledig in het teken van de Duitse oorlogsvoering, wat leidde tot enorme tekorten aan consumentengoederen en levensmiddelen. Om de sociale orde te handhaven en de distributie te beheersen, was bijna alles "op de bon" (gerantsoeneerd) en waren prijzen wettelijk vastgelegd.
Dit document stamt uit de periode net vóór de beruchte Hongerwinter (1944-1945). Hoewel deze lijst de officiële, legale prijzen toont, tierde de zwarte markt welig. Op de zwarte markt lagen de prijzen voor dezelfde producten vaak tien tot honderd keer hoger dan op deze lijst vermeld staat. De lijst representeert dus de bureaucratische poging om de voedselvoorziening beheersbaar te houden in een tijd van toenemende schaarste.