Handgeschreven ambtelijk verslag of memorandum met een opgeplakt gedrukt statistisch overzicht.
Origineel
Handgeschreven ambtelijk verslag of memorandum met een opgeplakt gedrukt statistisch overzicht. 1943 (met betrekking tot de jaren 1942 en 1943). Specifieke data genoemd: 9 augustus en 1 november. [Handgeschreven tekst]
Algemeene Dagmarkten.
~~De aanwijzing der bestaande tijdelijke hulpmar~~
De tijdelijke hulpmarkts, welke werden gehouden in de speeltuinen op het Waterlooplein en in de Gaaspstraat, uitsluitend voor Joodsche verkoopers, koopers en bezoekers, zijn met ingang van 9 Augustus opgeheven. (Gemeenteblad 1943 afd. 3 volgnr. 67).
De aanwijzing der overige tijdelijke hulpmarkten is tijdens het verslagjaar voor ten hoogste één jaar verlengd (Gemeenteblad 1943, afd. 3 volgnr. 8).
Met het oog op een betere controle zijn op de markten Albert Cuypstraat, Dapperstraat, Ten Katestraat en Lindengracht loodsen aangewezen als verkoopplaatsen van visch (Gemeenteblad 1943, afd. 3 volgnr. 66).
Teneinde ongewenschte elementen zoo veel mogelijk van de markten te weren is van de aanvragers voor een losse plaats op een der markten een administratie aangelegd; met ingang van 1 November zijn losse plaatsen op de dag- en weekmarkten uitsluitend uitgegeven aan personen, die in het bezit zijn van een door den dienst verstrekte legitimatiekaart.
De opbrengst aan marktgeld bedroeg f 62.927,40 (vorig jaar f 61.863.-).
[Gedrukte en handmatig gecorrigeerde tabel]
Het hieronder volgende staatje geeft een overzicht van de in 1942 en 1943 ingenomen plaatsen.
| Markten | Standplaatsen | half-jaarplaatsen 1943 | half-jaarplaatsen 1942 | weekplaatsen t/m 31 mei 1943 | weekplaatsen 1942 | dagplaatsen 1943 | dagplaatsen 1942 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nieuwmarkt | 562 | 18 | 5 | ~~1524~~ 935 | 2.095 | ~~2407~~ 3.158 | 12.457 |
| Waterlooplein | 6 | ~~20~~ 1 | 3 | ~~1728~~ 1.010 | 5.863 | - 9.968 | 2.039 |
| Dapperstraat | 173 | ~~70~~ 88 | 52 | ~~1346~~ 1.458 | 2.878 | ~~3426~~ 6.047 | 3.532 |
| Albert Cuypstraat | 1461 | ~~34~~ 45 | 33 | ~~4672~~ 3.533 | 10.162 | ~~10593~~ 15.456 | 9.816 |
| Ten Katestraat | 974 | ~~30~~ 45 | 28 | ~~3332~~ 0.596 | 6.450 | ~~5065~~ 5.754 | 7.029 |
| Lindengracht | 918 | ~~33~~ 76 | 44 | ~~3432~~ 0.605 | 7.062 | ~~3620~~ 8.665 | 3.484 |
| Zwanenburgwal | - | - | - | 964 | - | 3.669 | - |
| Joubertstraat | 138 | - | 3 | ~~1368~~ 299 | 4.264 | - 290 | 227 |
| Gaaspstraat | 132 | - | 3 | ~~3567~~ 1.267 | 10.111 | - 1.685 | 4.274 |
| Beethovenstraat | 34 | 7 | - | 144 | 256 | - | - |
| Minervaplein | 16 | - | - | 356 | 485 | - | - |
| Jan Evertsenstraat | 235 | 23 | - | 1150 | 1.029 | 1031 | 2.129 ¹) |
| Mosplein | 136 | 2 | - | 423 | 610 | 1307 | 1.894 ¹) |
| Stadionplein | 16 | 15 | - | 358 | 284 | - | - |
| Totaal | 4801 | ~~210~~ 320 | 171 | ~~47.389~~ 23.760 | 51.549 | ~~51.684~~ 48.518 | 46.881 |
¹) In deze cijfers zijn ook begrepen de dagplaatsen, ingenomen op de weekmarkt.
²) In deze cijfers zijn begrepen de dagplaatsen, ingenomen op de tijdelijke hulpmarkt van de algemeene dagmarkt, welke ter plaatse wordt gehouden. * Context van vervolging: Het document legt formeel de opheffing vast van de specifieke markten voor Joden op het Waterlooplein en in de Gaaspstraat per augustus 1943. Dit markeert een tragisch historisch punt: op dat moment was het grootste deel van de Joodse bevolking van Amsterdam al gedeporteerd, waardoor de gesegregeerde markten "overbodig" waren geworden in de ogen van de bezetter.
* Controle en Uitsluiting: De introductie van een "legitimatiekaart" om "ongewenschte elementen" te weren is een eufemistische term voor verscherpt toezicht door de bezettingsautoriteiten. Het diende om controle te houden op de handel en om personen zonder geldige papieren (zoals onderduikers of zwarthandelaren) de toegang te ontzeggen.
* Administratieve nauwkeurigheid: Ondanks de oorlogsomstandigheden en de menselijke tragedies die uit de tekst spreken, toont het document een hoge mate van bureaucratische precisie, zichtbaar in de gedetailleerde tabel en de vele handmatige correcties om de statistieken over standplaatsen actueel te houden.
* Visserij: De specifieke vermelding van de visverkoop in loodsen duidt op een poging tot centralisatie en hygiënische controle, maar mogelijk ook op de regulering van schaarse voedselbronnen. Dit document is een direct bewijsstuk van het ambtelijk apparaat in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De genoemde locaties (Nieuwmarkt, Waterlooplein, Albert Cuyp) vormen nog steeds het hart van de Amsterdamse marktcultuur, maar dit verslag toont de duistere kant van hun geschiedenis: de segregatie en uiteindelijke verwijdering van de Joodse medeburgers uit het economische en sociale leven. De verwijzingen naar het Gemeenteblad 1943 tonen aan dat deze maatregelen verankerd waren in de lokale wetgeving onder nationaalsocialistisch bewind. De financiële paragraaf onderaan laat zien dat de marktinkomsten voor de stad, ondanks de oorlog, licht stegen ten opzichte van het voorgaande jaar.