Bestelbon (distributiebon) voor groenten. [Linkerzijde]

XXX
Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon A № 096232

GEZINSKAART No. ............................................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ........................................................ .

Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling ............................................................

[Rechterzijde]

.............. pond roode kool
.............. ,, savoye kool
.............. ,, uien
.............. ,, wortelen
.............. ,, koolrapen
.............. ,, bieten (rauw)
.............. ,, zuurkool

Totaal ............ pond à 3 cent per kg = f..............

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

                                      (Handteekening) *   **Functie:** Dit document diende als een officieel bestelformulier binnen het distributiestelsel. Burgers konden hiermee een bestelling plaatsen voor basisgroenten, die vervolgens een week later op een specifiek distributiepunt konden worden opgehaald.

• Controlemechanisme: De bon was gekoppeld aan een 'gezinskaart'. Er was een dubbele controle nodig: de inlevering van de bon zelf én een bijbehorende strook van de gezinskaart. Dit moest misbruik of dubbele verstrekking voorkomen.
• Taalgebruik: Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. 'roode kool', 'dezen bon', 'handteekening'). De toon is strikt en zakelijk, kenmerkend voor ambtelijke communicatie in tijden van schaarste.
• Producten: De lijst met groenten (kolen, uien, wortelen, koolrapen, bieten en zuurkool) weerspiegelt de typische 'wintergroenten' die tijdens de bezettingsjaren beschikbaar waren. Dit waren gewassen die lokaal goed konden groeien en lang houdbaar waren.
• Prijsstelling: Opmerkelijk is de prijs van "3 cent per kg", wat wijst op een sterk gereguleerde of gesubsidieerde prijs om de basisbehoeften voor de bevolking betaalbaar te houden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kampte Nederland met grote voedseltekorten door de Duitse bezetting en de blokkades. Om de schaarse middelen zo eerlijk mogelijk te verdelen, stelde de overheid een distributiestelsel in. Vrijwel alle levensmiddelen, waaronder groenten, waren 'op de bon'.

De "Gemeentelijke Distributie van Groenten" was een lokale uitvoering van dit landelijke beleid. Gemeenten richtten distributieplaatsen in waar burgers op vaste tijden hun rantsoen konden ophalen. Het feit dat de bon een week vooruit besteld moest worden, stelde de overheid in staat om de voorraadlogistiek te plannen. Dit systeem bleef ook in de eerste jaren na de bevrijding (de periode van de wederopbouw) nog deels van kracht totdat de productie weer op peil was.