Bestelbon voor groenten (distributiebon). [Links]
XXX
Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon № 073307

GEZINSKAART No. ....................................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ....................................................... .
Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling ...........................................................

[Rechts]
.......... pond roode kool
.......... ,, savoye kool
.......... ,, uien
.......... ,, wortelen
.......... ,, koolrapen
.......... ,, bieten (rauw)
.......... ,, zuurkool

Totaal ............. pond à 3 cent per kg = f...............

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

(Handteekening)

............................................................................................ * Functie: Het document diende als officieel bewijs voor het bestellen en later afhalen van gerantsoeneerde groenten.
* Inhoud: De bon bevat ruimte voor het nummer van de gezinskaart en de specifieke hoeveelheid (in ponden) van verschillende soorten groenten: rode kool, savooiekool, uien, wortelen, koolrapen, rauwe bieten en zuurkool.
* Prijsstelling: Er wordt een prijs van 3 cent per kilogram vermeld. Hoewel de hoeveelheden in "ponden" (destijds 500 gram) werden genoteerd, was de eenheidsprijs per kilo vastgesteld.
* Taalgebruik: Het gebruik van de naamvalsvorm "dezen bon" en de spelling "roode" duidt op de gangbare spelling van voor de hervorming van 1947 (de spelling-Marchant).
* Controle: Er wordt expliciet vermeld dat de bon alleen geldig is in combinatie met een strook van de gezinskaart, een systeem om fraude en zwarte handel tegen te gaan. Dit document is een tastbaar overblijfsel van het distributiesysteem in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vanwege de schaarste die door de Duitse bezetting ontstond, ging vrijwel alles "op de bon". Groenten waren weliswaar minder streng gerantsoeneerd dan vlees of vetten, maar de distributie werd wel centraal door gemeenten geregeld om een eerlijke verdeling te garanderen.

De drie kruisjes (andrieskruisen) linksboven suggereren dat dit een formulier is van de Gemeente Amsterdam. De genoemde groenten (kolen, wortelen, rapen) zijn typische "wintergroenten" die goed bewaard konden worden en in Nederland volop geteeld werden, wat essentieel was in een tijd waarin import nagenoeg stil lag. Het feit dat verloren bonnen niet werden vergoed, onderstreept de kostbaarheid en de strikte administratie van voedselvoorraden in oorlogstijd. Gemeente Amsterdam