Bestelbon voor groenten (distributiebon). (Linkerkolom)

x
x
x Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon A № 077739

GEZINSKAART No. ...........................................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ........................................................... .

Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling ...........................................................

(Rechterkolom)

.......... pond roode kool
.......... ,, savoye kool
.......... ,, uien
.......... ,, wortelen
.......... ,, koolrapen
.......... ,, bieten (rauw)
.......... ,, zuurkool

Totaal .......... pond à 3 cent per kg = f ..........

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

(Handteekening) * Doel: Het document diende als officieel bewijs voor de bestelling en afname van gerantsoeneerde groenten. Het koppelt de bestelling aan een specifieke "gezinskaart", wat fraude moest voorkomen en een eerlijke verdeling moest waarborgen.
* Inhoud: Er wordt een lijst van wintergroenten opgesomd (kolen, uien, wortelen, rapen, bieten en zuurkool). De prijsstelling is opvallend: er wordt gerekend in "ponden" (destijds meestal 500 gram), maar de prijs wordt vermeld per kilogram (3 cent).
* Administratieve controle: De bon bevat een uniek nummer (077739) en vereist zowel een koppeling met de gezinskaart als een handtekening voor ontvangst van het bedrag. De vermelding dat verloren bonnen niet worden vergoed, onderstreept de waarde van het document in tijden van schaarste.
* Taalgebruik: Het gebruik van de spelling met dubbele klinkers in onbeklemtoonde lettergrepen ("roode", "handteekening") en naamvalsverbuigingen ("dezen bon", "der gezinskaart") is kenmerkend voor het Nederlands van vóór de spellinghervorming van 1947 (of vlak daarna, aangezien oude voorraden vaak werden opgebruikt). Dit document stamt uit de periode van de Tweede Wereldoorlog of de direct daaropvolgende wederopbouwperiode in Nederland. Vanwege de oorlogssituatie en de daaruit voortvloeiende schaarste aan voedsel en goederen, stelde de overheid een distributiesysteem in.

Groenten waren, zeker in de latere oorlogsjaren en de Hongerwinter, schaars. De "Gemeentelijke Distributie van Groenten" was verantwoordelijk voor de lokale uitvoering van de landelijke richtlijnen. Burgers hadden een stamkaart en gezinskaarten nodig om distributiebonnen te verkrijgen, die vervolgens bij winkeliers of speciale distributieplaatsen konden worden ingeleverd voor voedsel. De lage prijs (3 cent per kg) duidt op een sterk gereguleerde markt waarbij basisbehoeften betaalbaar moesten blijven, mits men over de juiste papieren beschikte.