Bestelbon voor groenten (distributiebon). [Linksboven staan drie verticale kruisjes 'X']

Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon A № 087118

GE[ZINS]KAART No. ...........................................................

[Boven]staande wordt slechts afgeleverd tegen
[afgifte va]n dezen bon en van de desbetreffende
[bonnen uit] der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats ...........................................................

Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling ...........................................................

[Rechterkolom:]
................ pond roode kool
................ ,, savoye kool
................ ,, uien
................ ,, wortelen
................ ,, koolrapen
................ ,, bieten (rauw)
................ ,, zuurkool

Totaal ................ pond à 3 cent per kg = f................

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

(Handteekening) * Inhoud: Het betreft een officieel formulier waarmee burgers tijdens de schaarste bepaalde hoeveelheden groenten konden bestellen en afhalen. De bon fungeerde als bewijs van recht op levering in combinatie met de algemene gezinskaart.
* Producten: De lijst bevat voornamelijk houdbare wintergroenten (kolen, uien, wortelen, koolrapen, bieten en zuurkool), wat typisch was voor de gecontroleerde voedselvoorziening.
* Opvallende details:
* Er is een opmerkelijke vermenging van gewichtseenheden: er wordt besteld in 'pond' (500 gram), maar de prijs wordt berekend 'per kg'.
* De prijs van 3 cent per kg getuigt van de door de overheid laag gehouden prijzen voor basisbehoeften.
* De drie kruisjes linksboven duiden zeer waarschijnlijk op de gemeente Amsterdam.
* Conditie: De tekst aan de linkerzijde is deels onleesbaar door een vochtvlek of chemische inwerking, maar de ontbrekende woorden ("Bovenstaande", "afgifte van", "gezinskaart") kunnen uit de context en vergelijkbare documenten worden gereconstrueerd. Dit document is een direct overblijfsel van het distributiestelsel in Nederland tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. Vanwege de blokkades en het opeisen van goederen door de bezetter ontstonden grote tekorten. Om een eerlijke (minimale) verdeling van voedsel te garanderen, ging de overheid over op distributie.

Burgers kregen een gezinskaart en daaruit voortvloeiende bonnen of bestelformulieren zoals deze. Men kon niet zomaar kopen wat men wilde; alles was gebonden aan strikte regels en tijdvakken ("geldig in de week volgende op die waarin besteld is"). Dit specifieke formulier voor groenten laat zien dat zelfs eenvoudige landbouwproducten onder streng gemeentelijk toezicht stonden om hamsteren te voorkomen en de schaarse voorraad te beheren. Gemeente Amsterdam