Officiële brief/circulaire. 25 juli 1944. Winterhulp Nederland / Nederlandsche Volksdienst (N.V.D.), Stedelijk Bureau Amsterdam. De Heer Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. [Briefhoofd links]
WINTERHULP NEDERLAND
POSTGIRO 398400
Gemeentegiro No. W. 7777
Bankier: Rotterdamsche Bankvereeniging N.V.

NEDERLANDSCHE VOLKSDIENST
POSTGIRO 375002
Gemeentegiro No. 4500
Bankier: Rotterdamsche Bankvereeniging N.V.

STEDELIJK BUREAU AMSTERDAM
Ref. No.
vA/TG. 4488/4.4.2.

[Briefhoofd rechts]
233
AMSTERDAM, 25 Juli 1944.
Raamgracht 4 - Tel. 40366, 33708, 32743

[Adres]
Aan den Heer Directeur van
het Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14
A M S T E R D A M

[Inhoud]
Betreft: Voorrangskaarten

Hiermede verzoek ik U, bij het aan-
bieden van voorrangskaarten waarvan de afloop
datum reeds vervallen blijkt te zijn, deze in
te houden en op te zenden naar N.V.D. Raam-
gracht 4 te Amsterdam.
Voor Uwe medewerking in deze zeg ik
U bij voorbaat dank.

[Ondertekening]
Stedelijk Bureau van den
Nederlandschen Volksdienst
namens den Stedelijk Leider
Hoofd afd. Organisatie, i.o.

i.o. [Handtekening]
(K.N. Kamm)

[Handgeschreven aantekeningen links]
H van Beun(?)
ter kennisgeving
af ambtenaren
[Initialen] 24/8
geschiedt reeds
regelmatig

[Stempel onderzijde]
Nº 20/53/3 M.1944 26/7

[Voetnoot]
NVD 2463 K 1127 Het document is een administratief verzoek van de Nederlandsche Volksdienst (N.V.D.) aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. Het doel is strikte controle uit te oefenen op de distributie van goederen door verlopen 'voorrangskaarten' uit de circulatie te nemen.

De voorrangskaarten gaven bepaalde groepen (vaak gelieerd aan de bezetter of de NSB) privileges bij de aanschaf van schaarse goederen. In juli 1944, een periode van toenemende schaarste vlak voor Dolle Dinsdag, was het voorkomen van misbruik van deze kaarten een prioriteit voor de nationaalsocialistische administratie.

Opvallend is de handgeschreven kanttekening aan de linkerzijde. Hieruit blijkt dat het Marktwezen deze procedure ("geschiedt reeds regelmatig") al uitvoerde voordat de officiële opdracht werd verwerkt. De brief toont de verregaande bureaucratisering en de verwevenheid tussen gemeentelijke diensten (Marktwezen) en door de bezetter gecontroleerde organisaties (N.V.D.). Winterhulp Nederland (WHN) en de Nederlandsche Volksdienst (N.V.D.):
Deze organisaties werden tijdens de Duitse bezetting opgericht naar Duits model (Winterhilfe). Winterhulp moest alle private en kerkelijke liefdadigheid vervangen, terwijl de N.V.D. het maatschappelijk werk op nationaalsocialistische leest moest schoeien. Hoewel gepresenteerd als neutrale hulpverlening, werden ze door de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking gewantrouwd en geboycot vanwege hun nauwe banden met de NSB en de bezetter.

Het Marktwezen en de Jan van Galenstraat:
De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthal in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen hield toezicht op de handel en distributie van voedsel en goederen op de markten, wat in oorlogstijd een cruciale rol was in de voedselvoorziening en de controle op de zwarte markt.