Concept-brief / Ambtelijk advies 14 september 1939 Concept
M Nr
Verzoek van Secr. Tuinbouw Organisatie
om vergoeding voor bedrijfsschade door requisitie auto’s.

A’dam, 14 Sept. 1939.
37/175/4 M 14/9/39 [initialen]
w.e. d.

Onder terugzending van de met Uw
kantbrief d.d. 7 dezer om spoedig advies ontvangen
stukken no. 696 Coll/1938 heb ik de eer U te berichten,
dat het de bedoeling is van adressant, ~~van de gemeente~~ een vergoeding
te verkrijgen voor de tuinders, die op hun auto’s
producten mee naar de C.M. nemen (en ledige
emballage van de markt afvoeren) ten behoeve van
andere tuinders, wier auto’s zijn gerequireerd.
Adressant heeft ~~te~~ voorloopig becijferd, dat
gedurende het winter-halfjaar (Nov. ~~-~~ April)
in ongeveer 1300 gevallen aldus door een tuinder
ten behoeve van een ander zal worden
dienstgedaan; in het zomer-halfjaar (Mei-Oct)
zou dit aantal ongeveer 2300 bedragen.
In den winter zou de tuinder, die expediteurs-dienst
voor een collega verricht, de goederen tegelijk met
zijn eigen marktgoederen kunnen medenemen;
in den zomer zou ~~te~~ daartoe, in verband met de
grootere productie, geen plaats op de auto zijn en
zou de tuinder- "expediteur" een extra rit voor
zijn collega moeten maken, ~~zodat geval~~ markt bij
dus extra-onkosten voor benzine, enz. die door
adressant op f 1,50 per marktdag worden begroot.
Bovendien begroot hij een vergoeding wegens
tijdverlies voor den tuinder- "expediteur"; deze
vergoeding stelt hij op f 0,50 per uur (in den
winter zou 1 uur, in den zomer 5 uur ~~te~~ per
marktdag noodig zijn voor de expeditie).
Adressant meent, dat om aan zijn
vorenbedoelden wensch tegemoet te komen, een
bedrag van ~~ruim~~ f 6000,- per jaar noodig zou zijn.
Het ligt m.i. voor de hand, dat, wanneer
bedrijfsschade moet worden vergoed, omdat het Rijk
auto’s requireerde, dit door het Rijk - en niet door
de Gemeente - behoort te geschieden. Tot nu toe vergoedt
het Rijk alleen de geschatte waarde van de
gerequireerde auto’s, met bedrijfsschade wordt [einde pagina]

--- * Inhoud: Het document beschrijft een financieel knelpunt in de Amsterdamse tuinbouwsector direct na de mobilisatie van 1939. Omdat veel vrachtwagens van tuinders door het leger zijn gevorderd (gerequireerd), moeten de overgebleven tuinders de oogst van hun collega's naar de Centrale Markt (C.M.) vervoeren.
* Financiële onderbouwing: De Tuinbouw Organisatie vraagt een vergoeding van f 6000,- per jaar. Dit is gebaseerd op:
* Extra benzinekosten (f 1,50 per extra rit in de zomer).
* Een uurvergoeding voor de rijdende tuinder (f 0,50 per uur).
* Ambtelijk standpunt: De schrijver van het concept adviseert dat de Gemeente Amsterdam deze kosten niet moet dragen. Aangezien de vordering van de voertuigen een rijksaangelegenheid is (defensie), zou ook de schadevergoeding door het Rijk betaald moeten worden.
* Taalgebruik: Formeel ambtelijk Nederlands ("heb ik de eer U te berichten", "adressant").

--- * Historische periode: Geschreven op 14 september 1939, exact twee weken na de Duitse inval in Polen en de daaropvolgende Nederlandse mobilisatie. Hoewel Nederland nog neutraal was, had de mobilisatie een enorme impact op de economie.
* Vorderingen: Tijdens de mobilisatie maakte het leger gebruik van de Vorderingswet om civiele voertuigen (vrachtwagens, bussen, paarden) in te zetten voor militaire logistiek. Dit leidde in veel sectoren, zoals de tuinbouw, tot acute tekorten aan transportmiddelen.
* Centrale Markt: De "C.M." in de tekst verwijst naar de Centrale Markthallen in Amsterdam-West, destijds het logistieke hart voor de voedselvoorziening van de stad.
* Juridische strijd: Het document illustreert de vroege juridische en administratieve discussies over "oorlogsschade" en "bedrijfsschade". De staat vergoedde destijds vaak wel de materiële waarde van een goed, maar was terughoudend met het vergoeden van indirecte verliezen (zoals gederfde winst of extra arbeidskosten).