Officieel controleformulier (proces-verbaal van bevindingen). (N.B. Doorgestreepte tekst is aangegeven met een doorhaling; handgeschreven toevoegingen zijn cursief weergegeven.)

№ 37/101/M. 1939 n/9

STATISTIEK – CONTROLE.

Heden te 4 35 VM uur werd door mij contrôle gehouden op den aanvoer van:

~~Schipper~~ )
~~Grossier~~ ) fa H.T. de Groot. Vianen
Expediteur ) Tel. № 279
Inz. veiling )

Opgegeven op bijgaande statistiekbon
(aantal colli, stuks, kg. enz.)
Ook op soort en plaats van herkomst letten!

100 K appelen (2500 kg.)

[Linkerzijde, diagonaal in potlood en rood:]
Schriftelijke waarschuwing 12/9-39 [geparafeerd: JH]
37/101/2 [in rood]
13/9/39 [onleesbaar paraaf]

Na gehouden contrôle bleek, dat de betrokkene

~~juist~~ )
te weinig ) op zijn bon had genoteerd.
te veel )

[Handgeschreven toevoeging bij ‘te weinig’:]
10 Bak pruimen
31 K appelen

Amsterdam, 12 September 1939.
De contrôleur,
[Handtekening: C. Plaggelte]

Gezien:
Chef
[Paraaf: JH]
Den Heer Bedrijfschef
der Centrale Markt. Dit formulier diende als bewijsstuk voor administratieve onjuistheden bij de goederenaanvoer op de Amsterdamse Centrale Markt. De firma H.T. de Groot uit Vianen had een lading van 100 kisten (K) appelen opgegeven. Bij een fysieke controle om 04:35 uur ’s ochtends bleek echter dat er aanzienlijk meer goederen aanwezig waren dan op de ‘statistiekbon’ vermeld stonden.

Er werd geconstateerd dat de firma 10 bakken pruimen en 31 kisten appelen te weinig had genoteerd (onderrapportage). Het document toont de korte lijnen in de marktadministratie: de controleur stelt de overtreding vast, waarna de Chef direct een sanctie noteert (“Schriftelijke waarschuwing”). Het dossiernummer (37/101/M) bovenaan wijst op een systematische archivering van dergelijke controles. De datum, 12 september 1939, is historisch significant. Slechts elf dagen na de Duitse inval in Polen en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bevond Nederland zich in een staat van mobilisatie. Hoewel Nederland nog neutraal was, werd de controle op de voedseldistributie en marktstatistieken direct verscherpt om prijsopdrijving, zwarte handel en tekorten te beheersen.

De Centrale Markt in Amsterdam (het huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de voedselvoorziening voor de hoofdstad. De firma de Groot uit Vianen bracht fruit uit de Betuwe naar de stad. Strikte controle op de 'statistiekbonnen' was niet alleen van fiscaal belang, maar essentieel voor de overheid om een accuraat beeld te houden van de beschikbare voedselvoorraden in het land in tijden van internationale crisis.