S. de Wilde
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 45
S. de Wilde (geb. 1910) was marktkoopman op het Waterlooplein. In 1939 werkte hij bij slagerij S. de Wilde aan de Linnaeusstraat. In 1941 diende zijn echtgenote, Mevr. S. de Wilde-Barend, een verzoek in om haar standplaats (nr. 105) tijdelijk te laten bemannen door haar neef A. Roodveldt vanwege ziekte. Deze toestemming werd verlengd tot twee maanden. In 1942 verhuisde het gezin naar de Kerklaan 57 en werd de naam gewijzigd naar Sara Barend (later Winnik) na hertrouwen.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Administratief bijblad met handgeschreven aantekeningen.
Dit document is een ambtelijk bijblad dat dient als samenvatting of verificatierapport over een persoon, vermoedelijk in het kader van een antecedentenonderzoek of een aanvraag waarbij goed gedrag vereist was. De belangrijkste bevindingen over de persoon in kwestie zijn: * **Arbeidsverleden:** De persoon werkte zeven jaar bij slagerij S. de Wilde aan de Linnaeusstraat 241 (Amsterdam). * **Financiële status:** De persoon ontving "geen steun", wat in de context van de late jaren '30 (einde van de crisisjaren) duidt op economische zelfstandigheid. * **Sociale achtergrond:** De persoon is ongehuwd en de vader wordt vermeld als "voddenkooper" (voddenman), wat een indicatie geeft van het sociaal-economische milieu. * **Justitieel verleden:** Er is expliciet gecontroleerd of de persoon een strafblad heeft; de uitslag is negatief ("nooit met Justitie in aanraking te zijn geweest").
Getypte brief (verzoekschrift).
* **Inhoud:** Mevr. S. de Wilde-Barend dient een formeel verzoek in bij de gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen). Vanwege een langdurige ziekte heeft zij haar standplaats op het Waterlooplein niet kunnen bemannen. Nu zij gedeeltelijk hersteld is, maar nog niet een volledige werkdag aankan, verzoekt zij om toestemming om te worden bijgestaan door haar neef. * **Taalgebruik:** De brief is opgesteld in de destijds gebruikelijke formele en eerbiedige stijl (bijv. "Weledelgestrenge Heer", "U bij voorbaat dankend verblijft zij"). Ook de spelling is conform die tijd ("den", "thans"). * **Administratieve sporen:** De verschillende stempels en handgeschreven nummers wijzen op een strakke archivering binnen het gemeentelijk apparaat. De aantekening "nu Insp" suggereert dat de brief is doorgeleid naar een inspecteur voor beoordeling. * **Persoonsgegevens:** De afzender woont aan de Plantage Kerklaan 57, een straat in de Plantagebuurt, grenzend aan de Joodse buurt in Amsterdam.
Handgeschreven ambtelijke notitie/advies.
Het document is een ambtelijk advies met betrekking tot een marktvergunning op het Waterlooplein in Amsterdam. Mevrouw S. de Wilde-Bareld heeft verzocht om zich op haar marktplaats te laten bijstaan door A. Roodveld. De ambtenaar die het advies schrijft (gedateerd 25-11-1941), ziet "geen bezwaar" tegen het inwilligen van dit verzoek, mits het "tot wederopzegging" is en er expliciet sprake is van *assisteren* en niet van *vervangen*. Dit onderscheid was administratief cruciaal: bij assistentie bleef de oorspronkelijke vergunninghouder verantwoordelijk en aanwezig, terwijl vervanging vaak een overdracht van rechten impliceerde. In de linkerkantlijn/midden is in rood potlood een dossiernummer of archiefcode toegevoegd: **30/40/2 M**. Onder de hoofdtekst staat de afhandeling genoteerd: "acc. modelbriefje", wat betekent dat er op 27 november een standaardbrief is verzonden naar de betrokkene om de beslissing te bevestigen.
Officiële brief (doorslag/kopie).
* **Inhoud:** De brief is een officiële goedkeuring aan mevrouw De Wilde-Barend om zich op haar marktplaats te laten bijstaan door een zekere A. Roodveldt. * **Locatie:** De marktplaats bevindt zich "in den speeltuin aan het Waterlooplein". Dit is een specifieke locatie-aanduiding die samenhangt met de beperkingen voor Joodse marktkooplieden in die tijd. * **Voorwaarde:** Er wordt expliciet vermeld dat het gaat om "bijstaan" en "niet vervangen". Dit betekent dat de vergunninghoudster zelf aanwezig moet zijn; de assistent mag de kraam niet zelfstandig exploiteren. * **Personen:** De brief noemt Mevr. S. de Wilde-Barend en A. Roodveldt (geboren 16-04-1910). Gezien de context van de namen en de locatie, betreft het hier zeer waarschijnlijk personen uit de Joodse gemeenschap van Amsterdam.
Handgeschreven brief (fragment/slotpagina).
* **Inhoud:** De schrijfster verzoekt de geadresseerde (een autoriteit of werkgever) om toestemming dat haar neef, A. Roodveldt, haar mag blijven assisteren bij haar werkzaamheden ("waarnemen"). Zij voert ziekte en koorts aan als reden waarom zij aan bed gekluisterd is geweest. Zij benadrukt dat deze regeling tijdelijk is en dat zij haar functie weer volledig op zich zal nemen zodra zij hersteld is. * **Toon:** De brief is uiterst beleefd en formeel ("U", "hoogachtend", "lastig val"). De schrijfster verontschuldigt zich voor het ongemak. * **Schrifttype:** Een regelmatig, hellend lopend schrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Het is goed leesbaar met kenmerkende lussen aan de letters 'f' en 'g'.
Officiële brief / administratieve beschikking.
* **Inhoud:** De brief bevat een formele toestemming aan mevrouw De Wilde-Barend om haar standplaats op de markt aan het Waterlooplein tijdelijk (twee maanden) over te dragen aan haar neef, A. Roodveldt. * **Administratieve details:** Het document bevat dossiernummers ("30/37/2 M") en een wijkindeling ("Wijk 10"). De handgeschreven notitie "verzonden 4/8" bevestigt de verzending op de dag van datering. * **Persoonsgegevens:** * **Sara de Wilde-Barend** woonde op Plantage Kerklaan 57. * **Abraham Roodveldt**, de neef, is geboren op 16 april 1910. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch, typerend voor overheidscommunicatie in die tijd. ---
Document
* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.
Handgeschreven brief.
* **Toon:** De brief is formeel en beleefd, maar de urgentie is duidelijk aanwezig door de onderstreepte kop "Zeer Dringend!". * **Kernboodschap:** De afzender verzoekt om een verlenging van een officiële toestemming voor haar neef, A. Roodveldt, om bepaalde werkzaamheden ("waarneming") te verrichten. Zij geeft aan zelf nog niet in staat te zijn dit werk te doen. * **Motivatie:** De brief is zeer expliciet over het doel: het verkrijgen van een vrijstelling (*Sperre*) voor de *Arbeitseinsatz* (gedwongen tewerkstelling) in Duitsland. Zonder een officieel document van de instantie kan de neef geen beroep doen op uitstel of vrijstelling.
Getypte doorslag of officiële briefkopie van een formele afwijzing.
* **Inhoud:** Het betreft een zeer kort en zakelijk schrijven waarin een niet nader gespecificeerd verzoek van de geadresseerde formeel wordt afgewezen. De tekst is ontdaan van elke vorm van toelichting of empathie. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is typisch voor de ambtelijke correspondentie uit die tijd: afstandelijk, formeel en beslist. De onderstreping van het woord "niet" geeft aan dat de beslissing onherroepelijk is. * **Administratieve context:** De aanduiding "Wijk 10" verwijst naar de administratieve indeling van Amsterdam. De initialen "vD/HB" en het dossiernummer duiden op een gestroomlijnd bureaucratisch proces.
Handgeschreven brief met een opgeplakt krantenknipsel of officieel uittreksel.
De kern van de brief is een formele kennisgeving van een wijziging in de burgerlijke staat. Sara Barend, de weduwe van een heer De Wilde, meldt dat zij is hertrouwd met Isaak Winnik en dat haar achternaam hierdoor is gewijzigd. Het opgeplakte fragment over een wijziging in het "Ventverbod" (straatverkoopverbod) duidt erop dat de afzender of haar echtgenoot werkzaam was als straathandelaar of marktkoopman. De genoemde straten (Camperstraat, Iepenweg) liggen in Amsterdam-Oost, een gebied waar veel handel werd gedreven. De brief diende waarschijnlijk om de gegevens op een ventvergunning in overeenstemming te brengen met de nieuwe gezinssituatie.
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats Kr
Relevante Archieffragmenten
M. de Haan.
# TRANSCRIPTIE [Rechtsonder, in cursief handschrift]: *H. van Wild*
# TRANSCRIPTIE Hopende van U. een gunstig antwoord te mogen ontvangen. teken ik met de Meest Hoogachting H. de Wilde. Geboren 1916 - 13 Juni te Amsterdam Wonende Jacob van Lennepstr: 56 II voor [Onderaan toegevoegde notitie:] man komt 15/1 42 bij U op spreekuur. Is door Duitsche autoriteiten naar St. Sieburg gestuurd. D.
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauwe inkt:] *Verzonden 4/8* HB. den Heer W.de Wilde, Albert Cuypstraat 101 II, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 14. 103/73/2 M. 4 Augustus 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 23 Juli j.l. deel ik U mede, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan. De Directeur, wnd.
# TRANSCRIPTIE echter 's Zaterdags inneemt. Een beroep doend op Uw uiterste welwillendheid in deze, tekent hij, hoogachtend, E de Wilde E. de Wilde Pl. Kerklaan 57 II Amsterdam. C.