N. Keizersgracht

Getypt memorandum op voorbedrukt briefpapier.

* **Inhoud:** De firma H. Drukker & Co. verzoekt de directeur van de Centrale Markthallen om een toegangsbewijs voor hun reparateur. De aanleiding is dat veel van hun klanten op het marktterrein transportmiddelen (zoals driewielers) huren. Omdat reparaties binnen het huurcontract vallen, voert de firma deze gratis uit. Ze benadrukken expliciet dat ze niet komen om betaalde klussen van derden te werven, maar enkel om hun serviceverplichting na te komen. * **Taalgebruik:** Het document bevat diverse spelfouten en archaïsche spellingen die kenmerkend zijn voor de tijd of de specifieke schrijver (bijv. "aandagt", "rywiel", "reperateur", "peparatien", "gerepereerd", "billyk"). De toon is uiterst hoffelijk ("Weledele Heer", "Beleefd vragen wij"). * **Bedrijfsvoering:** Het briefhoofd toont een breed assortiment aan handelswaar, van transportfietsen tot luxe consumentenelektronica zoals Philips radio's en wasmachines. Dit type diversificatie was gebruikelijk voor groothandels in die periode.

Getypte lijst op papier met handgeschreven kantekeningen in potlood.

* **Doel van de lijst:** Dit lijkt een administratieve controlelijst te zijn van werknemers in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De lijst koppelt woonadressen aan werklocaties (fabrieken en werkplaatsen). * **Demografie:** Veel namen op de lijst (zoals Izaaks, Vieijra, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons) zijn herkenbaar als Joodse namen. De woonadressen (o.a. Transvaalbuurt, Jodenbuurt) bevestigen dit beeld. * **Handgeschreven annotaties:** * De termen "Lindenman", "Lindenman eigen werk" en "Lin aanw" (waarschijnlijk 'Lindenman aanwezig') verwijzen vermoedelijk naar een controleur of een specifieke administratieve onderverdeling genaamd 'Lindenman'. * De onderste aantekening "laatste week niet gezien" is veelzeggend en onheilspellend in de context van de Jodenvervolging; het suggereert dat de betreffende personen (mogelijk de gehele groep bij de Marinewerf) niet meer op hun werk zijn verschenen, wat vaak duidde op onderduik of deportatie. * **Werkgevers:** De adressen variëren van kleine straatwerkplaatsen tot de grote "Centrale Werkplaats Marinewerf".

Brief / Verzoekschrift

In deze brief verzoekt de heer S. Bierman om uitstel of teruggaaf van betaling voor een vergunning (met nummer 82243). De aanleiding voor dit verzoek is een langdurige ziekenhuisopname van bijna zes maanden in 1938. De schrijver geeft aan dat hij door een maagoperatie en de daaropvolgende herstelperiode niet in staat is geweest om te "venten" (straatverkoop). Op het moment van schrijven is hij nog steeds niet hersteld genoeg om zijn werkzaamheden te hervatten. De brief is geschreven in een formele, doch enigszins fonetische stijl ("asleblief", "ik bent"), wat duidt op een schrijver die gewend is aan de omgangstaal.

Getypte lijst met handgeschreven annotaties.

Het document is een administratieve lijst van personen, waarschijnlijk werklieden of ambachtslieden, ingedeeld op basis van hun woon- en werklocaties in Amsterdam. De lijst is getypt, maar bevat significante handgeschreven toevoegingen die duiden op een controleproces of status-update. Opvallende elementen zijn: 1. **De Marinewerf:** Een grote groep onderaan is gezamenlijk gekoppeld aan de "Centrale Werkplaats Marinewerf". Dit was een belangrijke werklocatie in Amsterdam (Oostenburg). 2. **Annotaties:** De afkorting "H." komt vaak voor, wat mogelijk staat voor 'Huis' (thuis aangetroffen) of een paraaf van een controleur. Woorden als "uit" wijzen erop dat personen niet langer op het adres aanwezig waren. 3. **Samenstelling:** De namenlijst bevat een groot aantal Joodse namen (o.a. Izaaks, Lisser, Pach, Visjager, Vigevano, Stodel, van Praag, Salomons). De combinatie van deze namen met de specifieke adressen en de aard van de administratie suggereert een oorlogsgerelateerde context.

Verklaring van ziekenhuisopname.

* **Inhoud:** Het document is een formele bevestiging van de opname van Liepman de Vos in het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis (NIZ). Het dient als bewijsstuk voor externe instanties. * **Autoriteit:** De verklaring is ondertekend door de Geneesheer-Directeur. In 1940 was dit dr. Simon Pinkhof. Zijn handtekening is duidelijk herkenbaar. * **Administratief proces:** De diverse handgeschreven kanttekeningen en het stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR" wijzen op een ambtelijke verwerking. De tekst "inschrijven amb." (ambulant of ambtenaar) en de verwijzing naar de "IIe afdeeling" suggereren dat dit document werd verwerkt door de gemeentelijke gezondheidsdienst of een sociale verzekeringsinstantie. * **Fysieke staat:** Het document vertoont vouwen (horizontaal en verticaal), wat aangeeft dat het per post is verzonden of in een dossier is bewaard. Er zijn lichte verkleuringen zichtbaar door ouderdom.

Verklaring van ziekenhuisopname.

* **Doel van het document:** Dit is een formeel bewijs van opname, uitgegeven door de directie van het ziekenhuis. Dergelijke verklaringen werden vaak gebruikt voor de ziektekostenverzekering, de werkgever of als bewijsstuk voor overheidsinstanties. * **Adressering en wijzigingen:** Er worden twee woonadressen voor Willem Bruinvels vermeld. De handgeschreven toevoeging in de tekst noemt de *Spuistraat 6 II*. Onderaan de pagina is later (op de dag van uitgifte, 25/7 '40) het adres *Zwanenburgwal 43* toegevoegd. Dit kan wijzen op een verhuizing of een correctie van het officieel geregistreerde adres. * **Medische details:** De naam "Holsloot" verwijst naar de behandelend huisarts. Dr. J. Holsloot was een bekende huisarts in het centrum van Amsterdam. De notitie "Tegl kaart ophalen" (mogelijk een afkorting voor 'Tegelijk' of een verschrijving van 'Legit.' voor legitimatiekaart) duidt op een administratieve actie die nog voltooid moest worden. * **Functionaris:** De handtekening is van Joël Pinkhof, die jarenlang de Geneesheer-Directeur van het NIZ was. * **Drukwerk:** De code "JL. 10.000-6-'39" geeft aan dat dit formulier deel uitmaakte van een drukorder van 10.000 stuks uit juni 1939.

Officieel schrijven / Verklaring op briefpapier.

Dit document is een officiële opnameverklaring van het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis (NIZ) voor de heer I. Bromet. Hij werd op 16 augustus 1940 opgenomen. De verklaring zelf is gedateerd op 2 september 1940, ruim drie maanden na de Nederlandse capitulatie. De vele handgeschreven aantekeningen wijzen op een intensief administratief traject na de uitgifte van de brief: * **Financieel:** Er wordt melding gemaakt van kleine bedragen ("tegoed") gekoppeld aan locaties (Waterlooplein, Westerstraat). Dit zou kunnen duiden op marktgelden of uitkeringen die nog openstonden. * **Vrijstelling:** De doorgehaalde tekst "Vrijstellen vanaf 11 Augst '40" suggereert dat er een poging is gedaan om een vrijstelling (mogelijk van werk of een andere verplichting) te regelen op basis van de ziekenhuisopname. * **Codering:** De rode aantekening "niet uitgedaan" en de diverse dossiernummers (86/30/1) wijzen op verwerking door een sociale dienst of een afdeling van de Joodse Raad (of een voorloper daarvan).

Briefblad (fragment, slot van een brief).

* **Inhoud:** Het betreft het formele slot van een brief. De schrijver, H. Baars, spreekt de hoop uit op een antwoord en geeft vervolgens twee adressen op waar hij bereikbaar is of waar post naartoe gestuurd kan worden. * **Schrijfstijl:** De stijl is zeer hoffelijk en formeel, wat blijkt uit formuleringen als *"Uw geëerd antwoord"* en de klassieke afsluiting *"Uw Dw Dienaar"* (afkorting voor 'Uw Dienstwillige Dienaar'). * **Opvallende details:** * De schrijver gebruikt *"Uw kan"* (regel 9) waar tegenwoordig *"U kan"* of *"U kunt"* gebruikelijk is. * *"Gemoet ziende"* (regel 3) wordt gebruikt in plaats van het huidige *"tegemoetziende"*. * De afkorting *"A'dam"* voor Amsterdam en *"Pres - Brandstr."* voor President Brandstraat zijn typisch voor die periode.

Document

* **Inhoud**: Bruno Neumann schrijft een herinnering aan de Inspecteur van het Marktwezen. Hij heeft drie weken eerder een aanvraag gedaan voor een 'Voorkeurskaart' voor de markten op het Waterlooplein en de Uilenburgerstraat. Hij motiveert zijn verzoek door aan te geven dat hij al zeven jaar werkzaam is als marktkoopman. * **Taal en Schrijfstijl**: De brief is geschreven in een formele, beleefde toon ("Hoogachting", "beleefd om in aanmerking te komen"). Er zijn enkele spelfouten of germanismen zichtbaar (zoals "jaaren" en "marktkoopmann"), wat mogelijk wijst op de achtergrond van de schrijver. * **Contextuele aanwijzingen**: De markten die Neumann noemt—Waterlooplein en Uilenburgerstraat—waren het hart van de Joodse buurt in Amsterdam. De vermelding van "N.W. Keizersgracht 69" bij zijn adres duidt op zijn woonplaats.

Document

Dit document is een officiële medische verklaring afgegeven door de directie van het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis (NIZ). De verklaring bevestigt dat mevrouw M. Ereira-de Jong gedurende bijna twee maanden (van 12 december 1940 tot 4 februari 1941) in het ziekenhuis verpleegd is. De brief is ondertekend door de toenmalige Geneesheer-Directeur, Dr. Salomon Pinkhof. Het document bevat diverse administratieve sporen: een paars archiefstempel met een referentienummer en een handgeschreven instructie "opbergen" gedateerd op 12 maart 1941, de dag na verzending. Linksonder is handgeschreven het adres "Waterlooplein 86" toegevoegd, wat waarschijnlijk het woonadres van de patiënte was, gelegen in het hart van de toenmalige Jodenbuurt in Amsterdam.

Handgeschreven doktersverklaring.

Dit document is een officiële medische verklaring opgesteld door Dr. Hartog Herschel. Het doel van de brief is om te bevestigen dat de heer G. Monnickendam (wonende aan de Oude Schans 43) is opgenomen in het Nederlands Israëlietisch Ziekenhuis (NIZ). De handgeschreven toevoeging in potlood "sedert wanneer?" wijst op een administratieve controle, waarschijnlijk door een functionaris van de Joodse Raad of een andere instantie die toezag op de bewonersregisters of vrijstellingen. In deze periode van de bezetting kon een ziekenhuisopname een reden zijn voor een (tijdelijk) uitstel van deportatie of tewerkstelling. De nummers onderaan (№ 56/4/1 M. 1942 19/1) duiden op de archivering van dit document binnen een groter administratief systeem, waarbij 19/1 vermoedelijk de datum van verwerking is (19 januari 1942).

Officieel schrijven / Ziekenhuisverklaring.

* **Inhoud:** Het document dient als bewijs dat Hartog Arbeid sinds 23 maart 1942 is opgenomen in het Nederlandsch-Israëlietisch Ziekenhuis. Hij woonde op dat moment in de President Brandstraat 30, driehoog, in de Transvaalbuurt in Amsterdam. * **Betrokkenen:** De verklaring is ondertekend door de behandelend arts J. Adler. Dit was hoogstwaarschijnlijk Dr. Jakob Adler, een Joodse arts verbonden aan het ziekenhuis. * **Administratie:** Het grote paarse stempel met de "M" (mogelijk van Maatschappelijk Hulpbetoon) en het nummer 86/18/1 duiden op een dossierregistratie door een (gemeentelijke) instantie of de Joodse Raad. * **Handgeschreven toevoeging:** Op 29 april 1942 is genoteerd dat de heer Arbeid (A.) bijna uit het ziekenhuis wordt ontslagen. Hij moet zich dan laten inschrijven voor een "vaste plaats v.d. Joubertstraat". Dit verwijst naar het distributiekantoor of een bureau van de Joodse Raad in de Joubertstraat, waar Joodse burgers zich moesten melden voor werkverruiming of huisvestingszaken.

Medische verklaring / briefkaart.

* **Medische inhoud:** De patiënt, Jacob de Haan, is geopereerd aan een vergrote prostaat (*hypertrophia prostatae*, met een typfout 'ppostatae' in het document). De arts verklaart dat de patiënt na een bedlegerigheid van 2,5 maand nog zeer zwak is en minstens 6 weken hersteltijd nodig heeft. * **Administratieve kenmerken:** Het document bevat diverse stempels en handtekeningen die wijzen op een officiële controle. Het referentienummer '1943' bovenin suggereert een registratie voor het komende jaar of een dossiernummer. De stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR" duidt op een externe validatie van de medische verklaring. * **Fysieke staat:** Het document is een officiële brief van het ziekenhuis. Er zijn diverse handgeschreven annotaties en parafen toegevoegd in verschillende kleuren inkt (zwart en blauw).

Transportlijst of kampregister (handgeschreven lijst op gelinieerd papier).

* **Doelgroep:** De lijst bevat uitsluitend mannen, nagenoeg allen van Joodse afkomst (afleidbaar uit de namen). De meesten zijn afkomstig uit Amsterdam ("a'dam"). * **Leeftijdsopbouw:** De vermelde mannen zijn geboren tussen 1888 en 1924. Dit betekent dat zij ten tijde van registratie (ca. 1942) tussen de 18 en 54 jaar oud waren, de leeftijd voor inzet in werkverschaffingsprojecten. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. De doorhalingen (zoals bij Louis Blitz en Salomon Delden) kunnen wijzen op mutaties: overplaatsing naar een ander kamp, ontslag wegens ziekte, of deportatie naar Westerbork. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Joodse buurten van Amsterdam (Transvaalbuurt, Jodenbuurt, Oost).

Document

De lijst geeft een gedetailleerd overzicht van de sociaaleconomische achtergrond van een groep mannen in Amsterdam. * **Beroepen**: Er is een grote diversiteit, variërend van arbeiders (sigarenmaker, diamantbewerker, slager) tot administratieve en commerciële beroepen (koopman, importeur, kantoorbediende). Opvallend zijn ook de creatieve beroepen zoals 'toneelist' en 'fotograaf'. * **Geografie**: De adressen concentreren zich in buurten met een historisch grote Joodse populatie, zoals de Rivierenbuurt (Rijnstraat, Amstelkade, Waalstraat) en de oude Joodse buurt (Valkenburgerstraat, Geldersekade). * **Redenen voor niet-werken**: De administratie is zeer specifiek in het bijhouden waarom iemand niet aan de werkplicht voldoet. 'Dokters attest' en 'ziek uitk.' (ziekte-uitkering via de Rijksverzekeringsbank, RVB) zijn de meest voorkomende redenen. Dit wijst op een poging om via medische weg vrijstelling te krijgen van (dwang)arbeid.

# TRANSCRIPTIE Nº 77/38/M. 1940 **KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT.** No. kaart .341........... uitgegeven als ..kooper-personeel..... Naam ..A. Keizer................ geboren .24. Juli. 1920......... woonplaats ..Bloemstraat 154 huis......... Reden van inhouding. (Korte omschrijving). tyd ..7.45 uur v.m. ....

# TRANSCRIPTIE VP/HG. *extra* 28/53/2 M. 12 Juni 1939. den Heer A. Keizer, Diamantstraat 31 II, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 22A. ...

# TRANSCRIPTIE 2c/86/2M. 2 [handgeschreven: Verzonden 8/11] 8 November 1944. SV. Den Heer Inspecteur van de Prijsbeheersching, Emmastraat 35, Amsterdam-Zuid. =============== In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen een nota van Keizer's Fruit- handel N.V. en een afschrift van een rap- port, opgemaakt door 2 ambtenaren van mijn dienst, met beleefd verzoek de behandeling op U te...

# TRANSCRIPTIE No. 20/20/5 M. 1939 15/11 AFSCHRIFT. ===================================== No. 50/241 b A.Z. 1939 No. 3492 Br. 1939 No. 110/13 L.M. 1939. KEURINGSDIENST VAN WAREN. KEIZERSGRACHT 732-734. No. 64/109-3 K.W. Amsterdam, 1 November 1939. div. bijlagen. Den Heer Burgemeester van ...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, gestempeld/getypt:] № 1442 M. 1920. [Bovenaan midden, handgeschreven:] 12/6 [Rechtsboven:] em [handgeschreven] 11 Juni 20 [getypt] C.H.C. [handgeschreven] [Midden links:] 435 [Body tekst:] Onder toezending van eenige brieven betreffende den aankoop van perceel Keizersgracht 756, breng ik U in herinnering, dat Burgemeester en Wethouders in hun vergadering dd. 8 Juni...