K.W. Kreyt

Officiële kennisgeving/brief.

In deze brief wordt de heer K.W. Kreyt op de hoogte gesteld van een disciplinaire maatregel. Hem wordt de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam ontzegd voor een periode van twee weken (van 22 februari tot 7 maart 1939). De directe aanleiding is de diefstal van een "mud" aardappelen (ongeveer 70 tot 100 kilogram) op zaterdag 18 februari. De directeur van de markt beroept zich op artikel 35 lid 1 van het vigerende marktreglement. Tevens wordt aangegeven dat de zaak is geëscaleerd naar het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) om te bepalen of een definitieve of langdurige uitsluiting noodzakelijk is. Het taalgebruik is formeel-ambtelijk, kenmerkend voor de vooroorlogse periode (bijv. "den toegang", "langeren termijn", "jl.").

Officiële kennisgeving / disciplinaire maatregel.

* **Kernboodschap:** De heer K.W. Kreyt krijgt een tijdelijk toegangsverbod voor de Centrale Markt in Amsterdam wegens diefstal. * **Vergrijp:** De diefstal van een "mud" aardappelen (ongeveer 70 kilogram) op zaterdag 18 februari 1939. * **Sanctie:** Een directe ontzegging van de toegang voor de duur van twee weken (22 februari t/m 7 maart 1939). * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar Artikel 35, lid 1 van het "Reglement op de Centrale Markt". * **Escalatie:** De Directeur heeft de zaak voorgelegd aan het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) om te bepalen of een definitieve of langdurige uitsluiting noodzakelijk is. Dit duidt op de ernst van de overtreding binnen de marktorde.

Ambtsbrief / Bestuursrechtelijke correspondentie.

* **Kern van de zaak:** Een handelaar, K.W. Kreyt, is voor zes maanden geschorst van de Centrale Markt vanwege diefstal van aardappelen bij grossier Greidanus. Hij dient een verzoek in om deze straf ongedaan te maken, met het argument dat hij van plan was te betalen. * **Argumentatie:** De Directeur wijst het verzoek resoluut af. Hij voert aan dat de bewering van Kreyt ongeloofwaardig is ("onaannemelyk"), omdat Kreyt op dezelfde ochtend wel andere aardappelen bij dezelfde grossier afrekende, maar zweeg over de partij die hij zonder betaling had meegenomen. * **Juridische status:** De straf was deels onvoorwaardelijk (tot 7 juni) en deels voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. Het advies van de Directeur aan de Wethouder is negatief: het verzoek tot eerdere toelating moet worden afgewezen. * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk Nederlands uit het interbellum, gekenmerkt door de 'y' (i.p.v. 'ij'), de 'n'-verbuigingen ("den tyd", "den adressant") en een zeer formele, afstandelijke toon.

Afschrift van een proces-verbaal/aangifte van diefstal.

* **De feiten:** De aangifte betreft de diefstal van één 'mud' (een oude inhoudsmaat, hier gespecificeerd als twee zakken) 'bonte aardappelen'. De verdachte, een klant van de aangever, heeft deze zakken voor de officiële opening van de handelsdag heimelijk van de loswal gepakt en verstopt onder een zeil. Later die ochtend kocht hij legaal andere aardappelen ('poters') om zijn aanwezigheid te legitimeren, maar werd ontmaskerd door een oplettende buurman (getuige Koekenbier). * **Terminologie:** * *Poter:* Pootaardappel, bedoeld om te planten. * *Bonte aardappelen:* Een destijds gangbare benaming voor bepaalde gevlekte of tweekleurige aardappelrassen. * *Mud:* Hoewel het metrieke stelsel toen al lang was ingevoerd, bleef de term 'mud' in de aardappelhandel hardnekkig in gebruik voor een gewicht van ca. 70 kilo (verdeeld over twee zakken). * *Onbezoldigd veldwachter:* Een ambtenaar met politiebevoegdheden die niet direct door de politie maar door de gemeente of een specifieke dienst (zoals het Marktwezen) werd betaald voor deze nevenfunctie. * **Juridische waarde:** De schade wordt nauwkeurig berekend op drie gulden en veertig cent (inclusief de waarde van de zakken zelf), wat in 1939 een aanzienlijk bedrag was voor een kleine handelaar.

Proces-verbaal / Getuigenverklaring.

Het document is een getuigenverslag en een verslag van verhoor, opgesteld door een politiefunctionaris (verbalisant). De kern van de zaak is de aanhouding van Karel Willem Kreyt, een aardappelhandelaar die betrapt is met een mud aardappelen op zijn bakfiets waarvoor hij niet had betaald. De verklaring van Kreyt is opvallend: hij ontkent de diefstal niet ("heb weggenomen"), maar wel de diefstal *met het oogmerk* van wederrechtelijke toe-eigening. Zijn verweer is dat hij de aardappelen weliswaar zonder overleg had gepakt en verstopt onder een zeil, maar dat hij van plan was deze later die dag te betalen wanneer zijn financiële situatie (voldoende contanten) dat toeliet. Hij geeft expliciet toe dat hij geen toestemming had. De getuige Koekenbier bevestigt dat hij Kreyt de zakken heeft zien wegnemen terwijl hij zelf onzichtbaar in een onverlicht pakhuis stond. De eigenaar, Greidanus, bevestigt dat Kreyt een klant is, maar dat hij over deze specifieke partij niets had gezegd tijdens hun eerdere ontmoeting die ochtend.

Officiële kennisgeving/besluit van de gemeente.

* **Inhoud:** Het document betreft een formele afwijzing van een verzoek tot herhaalde toelating tot de Centrale Markt in Amsterdam. De heer Kreyt was blijkbaar de toegang ontzegd naar aanleiding van een niet nader gespecificeerd "gepleegd feit". Het stadsbestuur acht dit feit zo ernstig dat er geen aanleiding ("termen") wordt gezien om de sanctie op te heffen. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele ambtelijke stijl van voor de Tweede Wereldoorlog, gekenmerkt door de naamvallen ("den ernst", "gepleegde feit") en de spelling-Marchant. * **Vorm:** Het betreft een getypt document op een voorgedrukt model (G.A. 5). De namen van de burgemeester en secretaris zijn getypt (met de aanduiding "get." voor "getekend"), wat gebruikelijk is bij afschriften. De authenticiteit van het afschrift wordt bekrachtigd door de originele inkt-handtekening van gemeentesecretaris Van Lier.

Dienstbrief / Voorstel (Ambtelijk schrijven)

* **Inhoud:** De directeur van de Centrale Markt rapporteert een diefstal door een geregistreerde koper (K.W. Kreyt). Kreyt heeft twee zakken aardappelen gestolen van grossier Greidanus. De directeur heeft zelf al een korte sanctie van 14 dagen opgelegd, maar verzoekt het college van B&W om een zwaardere straf: een ontzegging van de toegang voor zes maanden. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen geldende officiële spelling (bijv. "blykt", "namelyk", "den tyd"), gekenmerkt door het gebruik van de buigings-n. De toon is uiterst formeel en ambtelijk. * **Opmerkelijke fout:** In de laatste regel van de getypte tekst staat "8 Maart 1938". Gezien de datum van de brief (1939) en de verwijzing naar incidenten in februari "jl." (jongstleden), is dit overduidelijk een typefout van de klerk; er had "1939" moeten staan. * **Juridische grondslag:** Er wordt specifiek verwezen naar Artikel 35, lid 1 en 2 van het "Reglement op de Centrale Markt". Dit toont de strikte disciplinaire controle binnen de gemeentelijke marktorganisatie.

Officiële kennisgeving / bestuursbesluit (afschrift).

Dit document is een officiële notificatie van een strafmaatregel tegen een burger, de heer K.W. Kreyt. Hem wordt voor een periode van zes maanden (van 2 mei tot 2 november 1941) de toegang ontzegd tot de Centrale Markt in Amsterdam. De reden voor dit toegangsverbod is een diefstal die hij daar op 15 april van dat jaar zou hebben gepleegd. Het stuk is een 'eensluidend afschrift', wat betekent dat het een officiële kopie is van het originele besluit, gewaarmerkt door de gemeentesecretaris J.F. Franken. De toon is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. De aanwezigheid van diverse archiefnummers en parafen duidt op de administratieve verwerking binnen de gemeentelijke diensten (zoals de afdeling Markten).

# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] Kraay.

# TRANSCRIPTIE P. v. A. Kragtwijk winkel - van Woustraat 45. Accord.

# TRANSCRIPTIE B. J. Kuyper, pl. Ten Katestraat

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE **[Briefhoofd links]** KEURINGSDIENST VOOR WAREN KEIZERSGRACHT 732-734 TELEFOON 37385 No 23/9-1 H/ND Anal 18 p. Verzoeke bij de beantwoording van dit schrijven datum en nummer aan te halen. **[Briefhoofd rechts]** AMSTERDAM, 29 Januari 1944. t.a.v. den Heer J.H. Grebbe DIENST van het MARKTWEZEN, Jan van Galenstraat 14, AMSTERDAM W **[Inhoud]** Van het door U op 4 Januari jl. aa...