A. Swaab

Officiële brief van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele reactie op een verzoek van de heer Swaab om opheldering over een incident op de Centrale Markt op 12 april 1939. De toon van de wethouder is tamelijk bars ("indien U werkelijk niet weet..."); hij weigert direct uitleg te geven en verwijst de burger door naar de Directeur van het Marktwezen. * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie in de kantlijn is cruciaal. Deze is waarschijnlijk geplaatst door een ambtenaar of de directeur van het Marktwezen zelf. Hieruit blijkt dat Swaab op 16 mei (na ontvangst van deze brief) alsnog mondeling is geïnformeerd dat de reden van de berisping of boete was dat hij "den goeden gang van zaken op de CM [Centrale Markt] verstoorde". * **Bureaucratie:** De brief toont de strikte ambtelijke hiërarchie en de procedures van de gemeente Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.

Getypte ambtelijke brief/voorstel.

Dit document is een formeel ambtelijk voorstel tot een tuchtrechtelijke maatregel. De kern van de zaak is de diefstal van lege kisten door een werknemer (W. Grevenstuk) van zijn werkgever (grossier Pouw) op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Belangrijke punten uit de tekst: * **De overtreding:** Diefstal van "ledige kisten" (emballage). De dader heeft bekend dit vaker te hebben gedaan. * **Verzwarende omstandigheid:** De dader was juist aangesteld om voor dit "fust" (verpakkingsmateriaal) te zorgen; er is dus sprake van misbruik van vertrouwen. * **Reeds genomen maatregel:** Op basis van artikel 35 lid 1 van het marktreglement heeft de marktmeester/directeur Grevenstuk al direct een toegangsverbod van twee weken opgelegd. * **Voorgestelde maatregel:** Gezien de ernst en herhaling wordt aan het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) gevraagd om een zwaardere straf op te leggen op basis van lid 2 van hetzelfde artikel: een ontzegging van de toegang tot het einde van het jaar (ruim acht maanden). * **Ontbrekende informatie:** Hoewel de kop ook de naam "A. Swaab" noemt, bevat deze specifieke pagina geen details over zijn aandeel in de zaak. Dit suggereert dat er een bijlage of een tweede pagina was die over Swaab ging.

Getypt ambtelijk verslag/advies.

* **De kern van het document:** Dit is een ambtelijke rapportage over de recidive van een zekere A. Swaab, die herhaaldelijk betrokken is bij diefstal van leeg fust (kisten/verpakkingen) op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Recidive:** Swaab werd in 1936 en 1938 al gestraft. Hij riskeert nu een definitieve ontzegging van de toegang tot de markt omdat hij binnen zijn proeftijd van drie jaar opnieuw de fout is ingegaan. * **Opmerkelijke verdediging:** De verdachte voert een opvallend excuus aan: hij beweert in een "droomtoestand" te hebben gehandeld. De opsteller van het rapport gebruikt dit om de onbetrouwbare "mentaliteit" van Swaab aan te tonen, mede omdat hij eerder tegenover een marktopzichter (Buenting) wel bekend zou hebben. * **Namen en locaties:** Het rapport noemt specifieke personen zoals marktopzichter Buenting en medeplichtigen/getuigen als Grevenstuk en "Tabak".

Ambtelijk rapport/brief betreffende een disciplinaire zaak.

* **Doel van de rapportage:** De rapporteur adviseert de wethouder om hard op te treden tegen A. Swaab. Hij voert aan dat Swaab een recidivist is die geen berouw toont. * **Historiek van de verdachte:** Swaab is in 1936 en 1938 al gestraft voor de diefstal van "ledig fust" (lege emballage zoals kisten of vaten). Naast marktverboden is hij ook strafrechtelijk veroordeeld tot zes weken cel. * **Ongeloofwaardige verdediging:** De tekst benadrukt de "mentaliteit" van Swaab. Hij probeert onder zijn verantwoordelijkheid uit te komen door te beweren dat hij in een "droomtoestand" handelde, een claim die zelfs de krant (*De Telegraaf*) haalde. * **Tegenstrijdigheid:** De rapporteur wijst op een leugen van Swaab: deze beweert nooit door de marktautoriteiten gehoord te zijn, terwijl er een rapport ligt van marktopzichter Buenting waarin Swaab de diefstal bekent. * **Huidige verdenking:** In het huidige incident probeert Swaab zich te distantiëren door te zeggen dat hij geen geld wilde aannemen voor de kisten (dat moest "Tabak" doen). De rapporteur concludeert dat Swaab hiermee juist toegeeft dat hij wist dat de handel illegaal was.

Brief / Ambtelijke aanzegging

* **Inhoud:** De directeur van de Centrale Markt stelt de heer A. Swaab op de hoogte van een onmiddellijke sanctie. Vanwege het verstoren van de orde op de markt op 12 april 1939, wordt hem de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van veertien dagen (15 tot en met 28 april 1939). * **Juridische basis:** De maatregel is gebaseerd op Artikel 35, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Escalatie:** De brief vermeldt dat de zaak wordt voorgelegd aan het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) om te bepalen of een uitsluiting voor langere termijn gerechtvaardigd is. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke spelling (zoals *den*, *tyd*, *namelyk*, *Vrydag*, *termyn*) en een formele, ambtelijke toon.

Officiële kennisgeving (brief) van toegangsontzegging.

* **Inhoud:** De brief is een formele tuchtmaatregel tegen de heer A. Swaab. Hem wordt voor de periode van twee weken (15 t/m 28 april 1939) de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam ontzegd. * **Aanleiding:** Een incident op 12 april 1939 waarbij de heer Swaab de "goede gang van zaken" op de markt zou hebben verstoord. De aard van de verstoring wordt niet nader gespecificeerd in dit document. * **Juridische basis:** De maatregel is gebaseerd op artikel 35, lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. * **Vervolgstappen:** De directeur kondigt aan dat hij het dossier voorlegt aan het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) om te beslissen over een eventuele uitsluiting voor een langere termijn. * **Toon:** Zakelijk, administratief en gezaghebbend.

Officiële brief/kennisgeving.

* **Kernboodschap:** De heer A. Swaab krijgt een marktverbod opgelegd voor de duur van veertien dagen (van 15 t/m 30 april 1939). * **Reden:** Hij heeft op 12 april 1939 de "goeden gang van zaken" op de Centrale Markt verstoord. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar Artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. Dit artikel gaf de directeur de bevoegdheid om personen die de orde verstoorden de toegang te ontzeggen. * **Vorm:** De brief is opgesteld op officieel briefpapier van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). De toon is streng en formeel, zoals gebruikelijk voor dergelijke administratieve sancties in die tijd. ---

Getypte brief (doorslag/archiefkopie).

* **Inhoud:** In deze zakelijke brief wordt de heer A. Swaab op de hoogte gesteld van een onmiddellijke sanctie wegens een vermeende diefstal op de Centrale Markt op 13 oktober 1938. Op basis van het marktreglement wordt hem de toegang tot de markt voor twee weken ontzegd. Daarnaast wordt een zwaardere sanctie (langdurige uitsluiting) overwogen door het college van Burgemeester en Wethouders. * **Vorm:** De brief is getypt op een doorslagvel, wat gebruikelijk was voor het archief van de verzendende instantie. Er zijn handgeschreven correcties aangebracht in het adres: het huisnummer '106' is doorgestreept en vervangen door '13'. De tekst bevat de karakteristieke dubbele klinkers in woorden als "beoordeeling" en de verbogen naamvallen zoals "langeren termijn", passend bij de spelling van vóór 1947. * **Toon:** De toon is strikt formeel, direct en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

* **Inhoud:** Het document is een formele kennisgeving van een toegangsontzegging. De heer A. Swaab wordt beschuldigd van diefstal op de Centrale Markt op 8 juli 1936. * **Maatregel:** De directeur legt direct een tijdelijke ontzegging op van twee weken (11 tot 25 juli). Tegelijkertijd wordt een zwaardere sanctie voorbereid door de zaak voor te leggen aan het College van Burgemeester en Wethouders voor een eventuele uitsluiting voor langere termijn. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in het Nederlands van voor de spellinghervorming van 1947 (gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' in "My", "terwyl", "termyn" en de verbogen naamvallen zoals "den toegang" en "langeren"). * **Administratieve status:** De aantekening "Verzonden 10/7" duidt erop dat dit de kopie is die in het archief van de marktadministratie werd bewaard als bewijs van verzending.

Proces-verbaal (ambtelijk verslag van een overtreding).

Dit proces-verbaal legt een relatief kleine overtreding vast op de Amsterdamse Centrale Markt in de zomer van 1939. De kern van de zaak is dat Benjamin Meents het marktterrein heeft betreden zonder zijn eigen toegangskaart bij zich te hebben. In plaats daarvan gebruikte hij een geleende kaart om langs het hek te komen. Bij controle bleek bovendien dat hij de verschuldigde leges voor zijn eigen kaart voor de lopende periode nog niet had voldaan. Opmerkelijke details in het document: * **Dubbele functie:** De verbalisant, Postema, combineert zijn rol als marktambtenaar met die van onbezoldigd veldwachter, wat hem de bevoegdheid geeft om dit proces-verbaal op ambtseed (of in dit geval belofte) op te maken. * **Identiteit:** Benjamin Meents woonde in de Rapenburgerstraat, destijds het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. De vermelding "bij A. Swaab" duidt erop dat hij mogelijk inwoonend was. * **Nauwkeurigheid:** Het document is zeer specifiek over de tijd (05:40 uur, de vroege ochtendhandel op de markt) en de fysieke afbakening van het terrein (hekken, kanalen en borden), noodzakelijk voor een rechtsgeldige vervolging op basis van Artikel 461.

Fragment van een ambtelijk formulier of proces-verbaal (getypt op een voorgedrukte ondergrond).

* **Inhoud:** Het document dient als verificatie van de identiteit van een "verdachte". Op basis van gegevens uit het Bevolkingsregister wordt bevestigd dat er op het genoemde adres een persoon woont wiens persoonsgegevens overeenkomen met de gezochte partij. * **Locatie:** De Rapenburgerstraat 83-II bevindt zich in de voormalige Joodse buurt (Jodenbuurt) van Amsterdam. * **Persoonsgegevens:** Er wordt specifiek vermeld dat de persoon woonachtig is "bij A. Swaab". De achternaam Swaab was een veelvoorkomende naam binnen de Joodse gemeenschap in Amsterdam. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de verbogen vorm "den verdachte" duidt op de formele juridische en ambtelijke stijl die in Nederland tot halverwege de 20e eeuw gebruikelijk was.

Handgeschreven administratief register/grootboekblad.

* **Geografie:** De genoemde adressen (Afrikanerplein, Tilanusstraat, Vrolikstraat, Rapenburgerstraat) bevinden zich hoofdzakelijk in Amsterdam-Oost en de oude Jodenbuurt. Dit waren wijken met een zeer hoge concentratie Joodse inwoners aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. * **Naamgeving:** Veel namen zijn dubbel uitgevoerd (meisjesnaam-getrouwde naam), wat duidt op een registratie van gezinshoofden of volwassenen voor officiële doeleinden. * **Handgeschreven notities:** De kanttekeningen bij de laatste kolommen zijn cruciaal. De vermelding "vrouw naar Arb. beurs verwezen" (Arbeidsbeurs) en "naar ziekenhuis" wijzen op een actieve administratie waarbij mensen werden opgeroepen voor werk of medische keuringen. * **Correcties:** Onderaan is een inschrijving doorgehaald en opnieuw genoteerd, wat wijst op een lopende administratie waarbij fouten direct werden hersteld.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *extra* VP/HG. 77/102/3 M. 1 20 October 1938. Voorstel om aan A. Swaab den toegang tot de Cen- trale Markt te ontnemen. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> . In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 13 dezer door den marktopzichter Buenting opgemaakt rapport, waaruit blijkt, dat A. Swaa...

# TRANSCRIPTIE [Links boven, in kader:] BIJBLAD VAN: M. No. 31/50/1 1940 DOORGEZONDEN: 19/10 [Rechts boven:] 875 [Hoofdtekst:] Z. Swaab pl. 643/644 Culemborg. 14 Oct '40 gewaarschuwd geregeld te komen. 16 Oct '40 gewaarschuwd om uiterlijk 20 Oct '40 schuld te betalen. Aan Z. Swaab moet m.i. worden bericht dat zijn plaats op de markt Culemborg, gerekend te zijn ingegaan den 27en October '40, ...

# TRANSCRIPTIE HG. 77/102/2 M. 14 October 1938. den Heer A. Swaab, Rapenburgerstraat ~~106~~ I, 13 Amsterdam-Centrum. Wijk 2. Mij is gerapporteerd, dat U zich op 13 Octo- ber jl. op de Centrale Markt hebt sch...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijk rapport/brief betreffende een disciplinaire zaak. * **Datum:** 17 april 1939. * **Locatie:** Amsterdam. * **Afzender:** Vermoedelijk de directeur van de Centrale Markt (gezien de verwijzing naar "mijn voorstel" en verhoren). * **Ontvanger:** Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. * **Betreft:** Het strafblad en de recente...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/kennisgeving. * **Afzender:** Dienst Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. * **Ontvanger:** den Heer A. Swaab, Rapenburgerstraat 83 II, Amsterdam-Centrum (Wijk 2). * **Datum:** 14 april 1939. * **Kenmerk:** No. 77/30/3 M. * **Taal:** Nederlands (vooroorlogse spelling). * **Bijzonderheden:** Bevat handgeschreven aantekening...