P. Vos

Document

* **Administratieve structuur:** Het document gebruikt codes (zoals B, H, CT, JX) om handelaren te identificeren. Er is een duidelijk onderscheid tussen markten waarvoor men een vaste vergunning heeft en markten waar men als "meeloper" of tijdelijke kracht ("zonder vergunning") staat. * **Geografie:** Alle genoemde straten en markten bevinden zich in Amsterdam. De spreiding van woonadressen (van de Spaarndammerstraat tot de Vrolikstraat) laat zien dat marktkooplieden uit de hele stad kwamen. * **Specialisatie:** Sommige handelaren zoals Gebr. W. van Rossum hebben vergunningen voor bijna alle grote markten in de stad, wat duidt op een grote onderneming. Anderen zijn zeer lokaal gericht. ---

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De secretaris van de vereniging "Eendracht Maakt Macht" (een belangenvereniging voor verhuurders van marktmateriaal) verzoekt de Inspecteur van het Marktwezen om een bemiddelingsgesprek. Het betreft een lopend geschil tussen een zekere P. Vos enerzijds en de heren Gepkes, Peen en De Boer anderzijds. * **Conflicterende informatie:** In de getypte brief wordt expliciet gevraagd de bespreking *niet* op 6 of 7 maart te plannen. Desondanks is er rechtsonder een handgeschreven aantekening (vermoedelijk van de inspectie) die de vergadering juist vaststelt op donderdag 7 maart om 20:00 uur. De onderste aantekening bevestigt dat de kwestie inderdaad op "7 Maart a.s." is behandeld door de geschillencommissie. * **Administratieve sporen:** Het document is intensief gebruikt voor dossierbeheer. De lijst met namen ("Oproepen") duidt op de personen die voor de zitting ontboden moesten worden. De diverse nummers (85, 14, 56/5/M) wijzen op een complexe archivering binnen de gemeentelijke administratie.

Administratieve lijst van schulden.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande schulden van marktkooplieden ("kramenverhuurders") aan de Dienst Marktwezen. Er worden twee kolommen met bedragen gehanteerd: het totaalbedrag en een bedrag voor "vrije afrekening". * **Administratieve verwerking:** De vinkjes ($\checkmark$) achter de eerste kolom bedragen duiden op een controle of verificatie. De groene onderstrepingen bij specifieke namen (Brand, Jongbloed, Schols, Vos) wijzen waarschijnlijk op een verandering in status, zoals een (deel)betaling. * **Tijdslijn:** De lijst is opgesteld op of kort na 1 maart 1941. Op 4 maart is het document officieel gestempeld. Op 17 maart 1941 is er door een inspecteur genaamd "de Haar" een aantekening gemaakt over de "opbrengst", wat suggereert dat de gelden op die datum zijn geïnd of verwerkt.

Doorslag van een officieel schrijven (betalingsherinnering/aanmaning).

Het document is een standaard aanmaning voor onbetaalde marktgelden, opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De tekst is zakelijk en dwingend van aard. Er wordt een strikte betalingstermijn van vier dagen gesteld. Het niet voldoen aan deze schuld heeft zware gevolgen: het intrekken van de marktvergunning, wat voor de betrokkenen een direct verlies van hun broodwinning zou betekenen. De handgeschreven aantekeningen in de kantlijn zijn administratieve toevoegingen die de afhandeling van de betalingen documenteren. De afkorting "v.z." staat waarschijnlijk voor 'verzonden' of 'voldaan zie'. "p Kas" duidt op een contante betaling bij de kas, terwijl "giro" duidt op een bankoverschrijving. De genoemde data (13/3 tot 17/3) laten zien dat de geadresseerden direct hebben gereageerd op het schrijven.

Handgeschreven verzoekschrift.

In deze brief verzoekt P. Vos om een persoonlijk gesprek met de heer C.T. Sixma. Vos is werkzaam als "kramenzetter" (iemand die de marktkramen opbouwt en afbreekt) op de Dappermarkt in Amsterdam-Oost. De reden voor het verzoek is dat hij zich benadeeld voelt in zijn "broodwinning" (zijn inkomen of recht om te werken). De brief is geschreven in de formele en eerbiedige stijl die kenmerkend was voor officiële correspondentie uit die tijd ("Wel Edl Heer", "verzoekt U beleefd"). De afkorting "Adam." wordt consequent gebruikt voor Amsterdam.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt P. Vos om een herhaald ("nogmaals") persoonlijk gesprek met de heer Sixma. Vos is werkzaam als kramenzetter op de Dapperstraatmarkt in Amsterdam-Oost. Hij geeft aan dat hij "belemmerd" wordt in de uitoefening van zijn beroep. De toon is formeel en beleefd, conform de gangbare etiquette van die tijd. De ambtelijke aantekening in rood potlood ("m: Insp spoed") wijst erop dat het verzoek door de ontvangende instantie als urgent is aangemerkt en waarschijnlijk is doorgeleid naar een inspecteur. Het stempel uit 1942 suggereert dat het document deel uitmaakte van een lopend dossier of later is gearchiveerd in een verzamelmap van dat jaar.

Typoscript (doorslag/kopie) van een officiële kennisgeving.

Dit document betreft een strafmaatregel opgelegd aan een marktkoopman (P. Vos) op de Nieuwmarkt in Amsterdam. De overtreding betreft prijsopdrijving: het (laten) verkopen van gerookte paling boven de vastgestelde maximumprijs. De sanctie is tweeledig: 1. Een directe schorsing van 14 dagen (ontzegging van de markttoegang) op basis van het Marktenreglement. 2. Een vooraankondiging van verdere maatregelen die door de Burgemeester bepaald zullen worden. Opvallend is dat de strafperiode (ingegaan op 6 september) al was begonnen voordat de brief (gedateerd 7 september) officieel werd verzonden, wat duidt op een onmiddellijke mondelinge aanzegging of een administratieve afhandeling achteraf.

Brief/verzoekschrift

**Inhoud:** De schrijver, P. Vos, beklaagt zich over "zwarte handelaars" (mogelijk illegale straathandelaars). Zijn argumentatie is dat geldboetes wel effect hebben omdat ze "te duur" worden, maar dat een schorsing van 14 dagen door het Marktwezen ("Martwezen") geen zin heeft. De reden hiervoor is dat deze handelaren sowieso geen officiële standplaats hebben, waardoor een verbod voor hen geen feitelijke consequentie heeft. **Taalgebruik:** Het handschrift is een vlot, enigszins ongetraind cursief. De spelling is fonetisch en wijkt af van de standaard (bijv. "beslaach", "straaf", "Martwezen"). De zinsbouw is gebrekkig ("er meer schrik in komen"), wat duidt op een briefschrijver uit de arbeidersklasse. **Ambtelijke afhandeling:** Onderaan is in een ander handschrift (waarschijnlijk door een ambtenaar of marktmeester) genoteerd dat er geen reden is om op de zaak terug te komen. Het verzoek of de melding is dus terzijde gelegd.

Getypt adresblad of voorzijde van een envelop/geleidebrief.

* **Geadresseerde:** De heer P. Vos. * **Adres:** Keizersdwarsstraat 14, tweede verdieping (aangeduid met Romeinse cijfers "II"). Dit is een adres in het centrum van Amsterdam. * **Bestemming:** De term "A l h i e r" betekent 'hier ter plaatse', wat aangeeft dat de afzender zich in dezelfde stad bevond als de ontvanger. De toevoeging "(C)" staat zeer waarschijnlijk voor 'Centrum', de postale aanduiding voor het stadsdeel. * **Typografie:** De tekst is getypt met een mechanische schrijfmachine. De spatiering in de onderste regel ("A l h i e r") was een gebruikelijke administratieve stijl om de plaatsnaam of bestemming te benadrukken. * **Fysieke kenmerken:** In de hoeken en randen is tekst van een ander document in spiegelbeeld zichtbaar (o.a. "NO. 1043" rechtsboven). Dit wijst op het gebruik van dun papier (doorslagpapier) waarbij inkt van een ander vel is overgegaan of doorheen schijnt.

Administratief logboek/registerblad (toewijzingslijst).

* **Inhoud:** Het document registreert de "toewijzing" (toew.) van vis (schol, aal, garnalen) aan specifieke personen of firma's. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen het toegewezen gewicht en het daadwerkelijk geleverde/gewogen gewicht (gew.). * **Logistiek:** Er is een nauwkeurige tijdregistratie van de transportauto (3,5 uur) en de gevolgde route tussen koelhuizen (C.M. Koelhuis en Noordermarkt). Dit duidt op een strak gereguleerde distributieketen. * **Controle en Disciplinering:** De rode aantekeningen onderaan zijn cruciaal. Ze wijzen op onregelmatigheden: A. v. Schaik wordt beschuldigd van het "op gewicht brengen" van partijen (mogelijk manipulatie van gewichten) en heeft een ernstige waarschuwing gekregen. Ook Mees ter Voort heeft een waarschuwing gekregen. * **Terminologie:** "Ktn" staat voor kisten; "p." staat voor ponden (vóór de volledige metrisering in de praktijk vaak nog gebruikt naast KG); "garn." voor garnalen.

Administratieve aantekeningen betreffende marktvergunningen/staanplaatsen.

Het document is een overzicht van de status van verschillende marktkooplieden, waarschijnlijk opgesteld door een marktmeester of een gemeentelijke administratie. De aantekeningen geven inzicht in de sociaaleconomische realiteit van kleine handelaren: * **K. Rareboom (nr. 61):** Handelt in tweedehands schoenen ("oude schoenen op repareeren"). Hij heeft moeite om aan voorraad te komen, waardoor hij zijn standplaats niet constant kan bezetten. Er wordt besloten dat hij zijn vergunning mag behouden, maar op een specifieke plek (Beukenweg). * **J.M. Boskemper (nr. 60):** Geeft aan geen behoefte meer te hebben aan een plaats, wat leidt tot het "intrekken" van de vergunning. * **P. Vos (nr. 15):** Heeft zijn plaats verzuimd in strijd met het marktreglement. De redenen zijn weersomstandigheden en slechte handel. Hij wil zijn huidige plaats opgeven, maar mogelijk in het zomerseizoen een goedkopere ("lagere") plaats aanvragen. * **H. Lindeman (nr. 55):** Is tijdelijk afwezig wegens medische redenen (getrokken tanden). De notitie "niet betalen!" duidt erop dat hij voor de periode van ziekte vrijgesteld is van het staangeld.

# TRANSCRIPTIE P. J. de Vos **NO 46A/52/1 M. 1942 13/4** geb. 21-11-19 Was voor de oorlog reeds plaatshouder (los) op markt Dapperstraat met versche visch. Is in militairen dienst ge- weest. Daarna opgenomen in hospitaal met maagoperatie tot einde October 1941. Wil thans weer in visch gaan handelen. Is bekend als vischhande laar bij Zwan, Otto, Sliphout e.a. Verzoekt voor toewijzing in aanmerkin...

1937 | P. J. de Vos ; altijd knecht 1938 | geweest van Martens. vroeger losse 1939 | plaats gehad in Dstr. onderzoeken of de Vos veel losse plaatsen heeft ingenomen

# TRANSCRIPTIE No. 46/239/2 M. 1943 2J / B (82 / vd. Burg Mijnheeren. Wilt u de visch van P.J. de Vos Dapperstraat 36 III aan den Heer Kees Zwaan mede te geven daar mijn Man P.J. de Vos voor zekeren tijd afwezig is Hoogachtend. Mej. G. de Vos. Dapperstraat 36 III

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, paars potlood:] Verzonden 27/8 [onleesbare initialen] [Getypt:] 46b/239/4 M. G/RP. 27 Augustus 1943. Aan den Heer waarnemend Politie-President ...

(Ambtelijke aantekeningen onder de streep:) P.J. de Vos. is voor eenige tijd door de politie opgeborgen jb brief v d Pol. in ord. Brief Poli om af te geven afwachten. zie insluiting