M.L. Locher

Administratief register / Lijst van marktkooplieden in militaire dienst.

Dit document is een administratieve lijst van Amsterdamse marktkooplieden die eind augustus 1939 werden opgeroepen voor de mobilisatie (vlak voor de Duitse inval in Polen en het begin van de Tweede Wereldoorlog). * **Doel:** Het register diende om te bepalen wie recht had op vrijstelling van het 'standplaatsgeld'. Omdat deze mannen hun beroep niet konden uitoefenen vanwege militaire dienst, verleende het College van Burgemeester en Wethouders (B. & W.) hen ontheffing van betaling. * **Annotaties:** De afkorting *gs.* achter marktnamen staat waarschijnlijk voor "geschrapt" (uit de actieve marktlijst). De term *(verm)* achter de datum wijst op "vermoedelijk", wat suggereert dat de administratie op dat moment nog wachtte op definitieve bevestiging van de oproep. * **Locaties:** Er worden bekende Amsterdamse markten genoemd, zoals de Dapperstraat, Waterlooplein, Lindengracht en Albert Cuypstraat. * **Sociale context:** De namen en adressen (veelal in de Joodse buurt zoals Lepelstraat, Weesperstraat, Rapenburgerstraat) geven een beeld van de marktbevolking van Amsterdam in 1939.

Document

Dit document is een getypte lijst met persoonsnamen en bijbehorende kwantitatieve gegevens, verdeeld over twee kolommen per zijde. De koppen luiden "Aantal aal" en "kg. Zw." (waarschijnlijk 'zware aal', een sortering in de vishandel). De lijst is alfabetisch geordend (G tot en met O op deze pagina). Er zijn enkele handgeschreven toevoegingen en adressen tussen haakjes vermeld (bijv. Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). Getallen zoals (14-11-84) verwijzen vermoedelijk naar geboortedata, wat gebruikelijk was in administratieve lijsten uit die tijd. ---

Getypte lijst met handgeschreven annotaties en correcties.

* **Inhoud:** Het document betreft een distributielijst voor "aal" (paling). De kolommen "Aantal aal" en "kg. Zw." (mogelijk 'kg Zwaar' of een andere gewichtsaanduiding) suggereren een logistieke administratie van voedseldistributie. * **Doelgroep:** De namen op de lijst zijn overwegend Joodse namen (bijv. Goudsketting, Groenteman, Locher, de Hond). Er staan ook specifieke adressen bij in Amsterdamse wijken die historisch een grote Joodse populatie kenden (Valkenburgerstraat, Schimmelstraat). * **Annotaties:** De toevoeging "afvoeren" bij M.A. Helsloot en "afv." (afgevoerd/afwezig) bij J. Lustig wijst op een administratie die tijdens een periode van gedwongen vertrek of deportatie werd bijgehouden. De handgeschreven getallen (vaak verhogingen van 50 naar 80) kunnen duiden op gewijzigde rantsoenen of samenvoeging van huishoudens. * **Rekenwerk:** De totalen onderaan duiden op een controle van de uitgegeven hoeveelheden vis of gewicht.

Document

- **Doel van het document:** Het betreft een administratieve registratie van de vishandel tijdens de overgang van vrede (1939) naar oorlogstijd (1940). De nauwkeurige vastlegging suggereert een toezichthoudende rol van de overheid op de voedselvoorziening. - **Handgeschreven tekens:** De vinkjes, kruisjes en streepjes duiden op een proces van verificatie of selectie. Handelaren met een '+' lijken vaker geconcentreerd in Volendam, terwijl Amsterdammers vaker met een '/' of 'vinkje' zijn gemerkt. - **Oorlogsinvloed:** Bij L. Meents staat "geen boekhouding - militair", wat erop wijst dat de eigenaar was opgeroepen voor het leger. Bij andere handelaren zie je de omzet in 1940 sterk dalen (bijv. Th. Otto) of juist stijgen (bijv. P. Hogenbirk), wat duidt op verschuivingen in de markt door de bezetting. - **Joodse namen:** Namen als Hammelburg, de Hond, Korper, Meents en Piller-Moffie, evenals adressen in de Jodenbuurt (Jodenhouttuinen, Uilenburgerstraat), wijzen erop dat dit overzicht ook Joodse handelaren bevat die kort na deze periode te maken kregen met anti-Joodse maatregelen en onteigening.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte aantekening en officiële verklaring op één blad. * **Datum:** 21 maart 1939. * **Betrokkene:** Philip Locher (geboren 10-01-1904 te Amsterdam). * **Locaties:** Amsterdam (Zuid, Ferdinand Bolstraat), IJmuiden (geschreven als Ymuiden). * **Taal:** Nederlands (voor-oorlogse spelling).

# TRANSCRIPTIE Nº 25/182/1 M. 1939 $\frac{lo}{lo}$ Amsterdam 8 - 10 39 uitgeg. [?] Mijnheer Met Deze verzoek u beleeft mij toe te staan mijn zoon G Locher in plaats van Ph Locher die op het ogenblik in Werkeloozendienst is mij te mogen assisteren en vervangen daar ik tussen beijden rusten moet Achtent H Locher [in potlood:] Alb. Cuypstr 101 I

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht/Rapport van de Inspectie van het Marktwezen. * **Datum:** 3 augustus 1940 (datum incident), 9 augustus 1940 (datum rapportage). * **Betrokkene:** Jac. Locher (vaste plaatshouder nr. 143), woonachtig aan de Vrolikstraat 40-II. * **Kenmerken:** Handgeschreven op gelinieerd papier met officieel stempel ("Nº 25/154/ M. 1940"). Bevat diverse ad...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] 2 ex. Mr. de Kou. HG. 25/236/2 M. [Handgeschreven:] Verzonden 7/12-39. 7 December 1939. den Heer J. Locher, Vrolikstraat 40 II, Amsterdam-Oost. Wijk 20. Mij is gerapporteerd, dat U zich op 2 December jl. op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat heeft laten assisteeren en vervangen, terwijl U daarvoor dezerzijds geen toestemming is verleend. Ik w...

# TRANSCRIPTIE *extra* [handgeschreven in potlood/pen] HG. den Heer I. Locher, Quellijnstraat 131 II, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 14. 25/152/3 M. 9 Augustus 1940. Mij is gerapporteerd, dat U zich op Vrijdag 2 Augustus jl. op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat heeft laten assisteeren, terwijl U daarvoor dezerzijds geen toestemming was verleend. Ik waarschuw U hierbij ernstig dit vo...