H. Winnik

Document

Dit document betreft een intern advies binnen het Amsterdamse marktwezen. Marktkoopman H. Winnik (standplaats 114 op de markt aan het Mosplein) heeft verzocht zijn assistent L. Tonhauser te vervangen door de op dat moment 43-jarige H. Enders. De adviseur (waarschijnlijk een marktmeester of opzichter) adviseert positief over de vervanging, maar uit zijn zorgen over het gedrag van Winnik. Er wordt expliciet verwezen naar een regelovertreding: assistenten ("bijstand") mochten destijds vaak alleen helpen bij logistieke taken zoals uitpakken, maar niet zelfstandig verkopen. Omdat Winnik de laatste tijd te laat verschijnt, neemt de assistent de verkoop over. De adviseur meldt dat hij reeds een waarschuwing heeft uitgedeeld en de assistent als sanctie een 'dagplaats' (een extra marktvergoeding voor die dag) heeft laten betalen. Hij verzoekt de inspecteur om Winnik bij de officiële goedkeuring nogmaals streng op de regels te wijzen.

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

De brief is een officiële beschikking naar aanleiding van twee verzoeken van de heer H. Winnik, een markthandelaar met een standplaats op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). 1. **Eerste verzoek (14 september):** Winnik vraagt om zijn huidige assistent (D. Thonhauser) te laten vervangen door H. Ender. De directeur stemt hiermee in. Ender mag Winnik bijstaan en op zaterdagen de goederen alvast uitstallen zodat Winnik iets later kan arriveren. Er wordt echter expliciet onderstreept dat het om *bijstaan* gaat en niet om volledige *vervanging*. 2. **Tweede verzoek (9 oktober):** Winnik vraagt of Ender ook zelfstandig mag verkopen tijdens zijn afwezigheid. Dit verzoek wordt resoluut afgewezen. De marktpravallende regels vereisten dat de vergunninghouder persoonlijk bij de verkoop aanwezig was.

Briefkaart (achterzijde geadresseerde).

* **Administratieve kenmerken:** Het grote paarse stempel "№ 90/49/3 M. 1939" duidt op een registratie in een specifiek archief of administratief systeem. De "M" zou kunnen staan voor "Maart" of een specifieke dossiercategorie. * **Postzegelnotitie:** De opmerking "Zegels uit automaat waterloopl." (Waterlooplein) is interessant. Het suggereert dat de verzender of een latere verzamelaar/archivaris de herkomst van de frankering wilde vastleggen. De Muiderstraat ligt direct om de hoek van het Waterlooplein. * **Afzender:** De afzender H. Winnik woonde in de Muiderstraat, in het hart van de toenmalige Amsterdamse Jodenbuurt. * **Bestemming:** De kaart is gericht aan een adres in de Jan van Galenstraat in Amsterdam-West, maar een specifiek huisnummer ontbreekt in de hoofdtekst, wat erop kan wijzen dat dit een interne notitie is of een kaart die als bijlage bij een dossier diende.

Getypte administratieve lijst in tabelvorm.

Dit document is een rekenstaat voor de restitutie van marktgeld aan een groep Amsterdamse marktkooplieden. De administratie is nauwgezet: per persoon wordt berekend wat er teveel is betaald over een periode van zes weken aan het begin van het jaar. Het tarief per week was blijkbaar f. 1,05 voor grotere markten (zoals Waterlooplein en Lindengracht) en f. 0,60 voor anderen (zoals de Dapperstraat). De lijst valt op door de namen van de betrokkenen: Markus, Blitz, Schoonewolf, Winnik, Kemper en Hijman zijn veelal Joodse achternamen. Ook de adressen (Hemonystraat, Waterlooplein, Muiderstraat, Recht Boomssloot) bevinden zich in of nabij de Amsterdamse Jodenbuurt. De aanwezigheid van de naam G.J. Vos wijst erop dat de lijst niet uitsluitend Joodse namen bevat, of dat het een algemene afrekening betrof.

Document

Dit document is een officiële kennisgeving aan de Dienst Marktwezen van Amsterdam. H. Winnik geeft hierbij formeel zijn vaste standplaats (nummer 107) op de Dappermarkt op. De opzegging is getekend op 7 februari 1941 en gaat in op 10 februari 1941. De administratieve verwerking door de gemeente is zichtbaar door de stempels onderaan, die bevestigen dat de plaats in de week van 10 februari 1941 is afgevoerd uit het register.

Briefkaart (postzegelzijde/adreszijde).

* **Administratieve verwerking:** De kaart is intensief bewerkt door ambtenaren. De stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR" met de handtekening van 'de Haan' duidt op een formele goedkeuring of inkijk door een leidinggevende binnen de gemeentelijke dienst. De namen "Hr. Gambaani" en "Hr. v. Moorkerken" verwijzen naar specifieke functionarissen aan wie de inhoud van de kaart (die op de ommezijde zal staan) moest worden doorgegeven. * **Posthistorie:** De kaart is afgestempeld op het Centraal Station van Amsterdam op 30 september 1942. De handgeschreven datum "1/10" suggereert dat de kaart de volgende dag is binnengekomen en verwerkt bij de dienst Marktwezen. * **Propaganda:** De stempel voor de Staatsloterij ("Uw kans 10P3") met de symbolen van geluk (varken, klavertje) is typerend voor de periode; de Staatsloterij bleef onder de bezetting opereren en werd gebruikt voor staatsinkomsten. * **Locatie:** Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was (en is) de locatie van de Centrale Markthallen, waar de Dienst van het Marktwezen was gevestigd.

Briefkaart (Giro- of administratieve correspondentie).

* **Inhoud:** De kaart betreft een zakelijke mededeling van de heer H. Winnik Jr. aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De tekst bovenin lijkt het einde van een verzoek of toezegging: "...zult voldoen. Reik ik in spoedige afwacht[ing]." Dit duidt op een formele correspondentie over marktvergunningen of administratieve afhandelingen. * **Handgeschreven notities:** De potloodnotitie "mij. geen bezwaar" gedateerd op 17-12-43 (één dag na verzending) is een ambtelijke krabbel, waarschijnlijk geplaatst door een medewerker van het Marktwezen, die aangeeft dat er geen bezwaar is tegen het verzoek van de afzender. * **Stempels:** Het paarse nummerstempel (No. 29/107/1 M. 1943) suggereert dat dit onderdeel was van een groter administratief dossier bij het Marktwezen voor het jaar 1943. Het propagandastempel "Spullen bewaren is grondstoffen sparen" is typerend voor de schaarste-economie tijdens de Duitse bezetting. ---

Ambtsverslag / Rapport.

Dit document is een officieel inspectieverslag van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De ambtenaar, J.H. de Grebber, rapporteert over de dagelijkse gang van zaken op de markt aan het Waterlooplein. Kernpunten uit het verslag: * **Handhaving:** Er wordt specifiek gecontroleerd op illegale handel (verkoop zonder distributiebonnen bij de pannenkoeken) en 'leuren' (straathandel zonder vaste standplaats). * **Prijspeil:** De ambtenaar noteert de prijzen van schaarse goederen. De genoemde bedragen zijn voor 1944 extreem hoog (bijv. 300 gulden voor een tweedehands colbert), wat duidt op inflatie en schaarste op de zwarte/grijze markt. * **Sociale controle:** Er is sprake van vrouwen die broodjes verkopen vanaf onbezette kramen en personen die in textiel handelen. De ambtenaar meldt dat hij deze mensen "weggejaagd" heeft. * **Geografische focus:** Naast het Waterlooplein worden de Zeedijk en de Nieuwmarkt genoemd als bekende plekken voor "bonnenkooplieden" (handelaren in illegale distributiebonnen).

Getypte lijst met namen, adressen, geboortedata en handelsartikelen.

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden ("standhouders") die werkzaam waren op de Dapperstraat-markt in Amsterdam. De term "Losse plaatsen" duidt erop dat het hier gaat om kooplieden zonder vaste jaarplaats, of die op tijdelijke basis een plek kregen toegewezen. De lijst bevat gedetailleerde sociaaleconomische informatie: 1. **Demografie:** De kooplieden zijn geboren tussen 1877 en 1923. 2. **Geografie:** De woonadressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Weesperstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat, Tilanusstraat). 3. **Handelswaar:** De artikelen variëren van etenswaren (kaas, consumptie-ijs, koek) tot textiel (kousen, manufacturen) en luxe goederen (bijouteriën, grammofoons). 4. **Mutaties:** De rode doorhalingen wijzen op een administratieve sanering. Namen die zijn doorgehaald, mochten hun beroep waarschijnlijk niet langer uitoefenen of waren niet langer aanwezig.

M. de Haan.

| | | 10.- / 2280 | V. A.Meents | Utrechtschestr.19 | | M.Wijnschenk | 10.- | 10.- / 1870 | V. M.Wijnschenk | Marnixstr.208 | | P.Presser | Hal | 10.- / 1672 | VP. P.Presser | Marnixstr.202 | -2-

# TRANSCRIPTIE Bijlage bij: zakje v. H. Goldberg.

# TRANSCRIPTIE Mijn. Wittkamp. Naar aanleiding van Uw briefkaart d.d. 14 Oct jl bericht ik U dat [<s>H.C. Boom</s>] de vischhandelaar H.C. Boom [<s>aan den Amstelstroommarkt?</s>] vischafslag hier te stede geen toewijzing versche visch heeft 460/298/2 [in rood] JJ [initialen]

# TRANSCRIPTIE af H.A.W. Sieburgh De Haan v. Duinkerken voor gezamenlijk onderzoek en uitvoeringsrapport 2-11-43 [rode paraaf / vink]