E.M. Nederlof

Afschrift van een zakelijke brief (vervolgblad).

Dit document is het tweede blad van een brief waarin de **Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale** de Amsterdamse veiling instrueert over de regulering van de aardappelaanvoer. De kern van de tekst draait om marktbeheersing: om prijsdalingen door overaanbod te voorkomen, worden er "rooibeperkingen" opgelegd. Er is sprake van een spanningsveld tussen de kwekers uit "De Streek" (West-Friesland) en de centrale regelgeving. De Centrale stelt dat alle tuinders in Noord-Holland zich aan dezelfde provinciale regels moeten houden; individuele veilingen of regio's mogen geen uitzonderingspositie ("vrijbrief") innemen. De verwijzing naar de "minimumprijs" aan het eind geeft aan dat deze strenge regulering noodzakelijk wordt geacht om de marktwaarde van de aardappelen te beschermen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de heer (of mevrouw) E.M. Nederlof om een uitstel van drie maanden voor het in gebruik nemen van een toegewezen marktplaats op de Lindengracht in Amsterdam. De reden voor dit verzoek is de opening van een vaste winkel op 24 augustus 1940. De schrijver voert aan dat diens echtgenote nog geen ervaring heeft in de handel, wat suggereert dat de overgang naar het runnen van zowel een winkel als een marktkraam (of de verdeling van taken hiertussen) extra tijd en inwerking vereist. De toon is beleefd en zakelijk, passend bij een officieel verzoek aan een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk het Marktwezen).

Ambtelijke notitie of besluit (onderdeel van een dossier).

Dit document is een ambtelijke notitie betreffende een verzoek van ene E.M. Nederlof, woonachtig aan de Prinsengracht (plaats 179, mogelijk een marktplaatsnummer). Het verzoek betreft waarschijnlijk het behoud van een marktplaats zonder deze direct fysiek in te nemen. Er wordt een advies gevraagd aan "Th. de Wolff". De uiteindelijke beslissing luidt dat er "geen bezwaar" is om drie maanden uitstel van "plaatsbezetting" te verlenen. De voorwaarde die hieraan verbonden wordt, is dat het "marktgeld" (de staangeldvergoeding voor de markt) wel regelmatig betaald blijft worden. Dit wijst op een marktkoopman die tijdelijk zijn nering niet kan of wil uitoefenen, maar zijn recht op de vaste plek niet wil verliezen.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

De brief is een formele mededeling aan een marktkraamhouder, de heer E.M. Nederlof. Hem wordt officieel uitstel verleend voor zijn plicht om zijn staanplaats op de Lindengracht-markt in Amsterdam te bezetten. Dit uitstel is tijdelijk (maximaal drie maanden). De cruciale voorwaarde voor het behoud van zijn rechten op de standplaats is dat het wekelijkse marktgeld tijdens zijn afwezigheid doorbetaald moet worden. De brief is een typisch voorbeeld van ambtelijke correspondentie uit die tijd, met specifieke archiefkenmerken zoals wijknummering (Wijk 19) en referentiecodes.

Administratieve correspondentie (memorie van betaling).

* **Inhoud:** Het document is een bevestiging van de afdeling boekhouding van de Nederlandsche Veehouderij Centrale (NVC) dat er betalingen zijn verricht voor de huur of het gebruik van koelruimte. De betalingen hebben betrekking op de eerste drie maanden van 1941 en bedragen in totaal 135,45 gulden. * **Betrokken partijen:** De betaling is gedaan aan de "N.V. Nederl.- Veiling van Land- en Tuinbouwproducten" in Amsterdam. De correspondentie lijkt gericht aan een andere interne afdeling (gerefereerd als RY/NS/NR). * **Terminologie:** De term "gegireerd" geeft aan dat de betaling via een giro-overboeking is voldaan, wat in die tijd een gangbare methode was voor zakelijk verkeer.

Getypte lijst op papier.

* **Doel van het document:** Het document dient als distributielijst voor "gerookte aal". In de context van de schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog werd luxe voedsel (zoals paling) soms gebruikt als extra rantsoen of "prestatiebeloning" voor arbeiders in cruciale industrieën. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de Duitse term "Belegschaft" (personeelsbezetting) in plaats van het Nederlandse "personeelsbestand" is een sterke aanwijzing dat het document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Sleutelbedrijven:** De lijst bevat prominente Amsterdamse bedrijven uit de oorlogsjaren, waaronder de vliegtuigfabriek Fokker (met de grootste bezetting van 5831 man), de Nederlandsche Dok Mij. en Ford. Veel van deze bedrijven stonden onder direct toezicht van de bezetter (*Rüstungsbetriebe*). * **Historisch detail:** Opmerkelijk is de vermelding van *N.V. Hollandia-Fabr. Kattenburg & Co*. Dit bedrijf is historisch bekend vanwege de grote razzia op 11 november 1942, waarbij het Joodse personeel werd weggevoerd.

Mededelingenblad (gestencild of getypt rondschrijven).

Dit document is een officieel verslag van de **Ondervakgroep Koel- en Vrieshuizen** uit november 1942. Het geeft een inkijk in de organisatie van het Nederlandse bedrijfsleven tijdens de Duitse bezetting. De kernpunten van het document zijn: 1. **Verslaglegging van de 1e algemene ledenvergadering:** Er wordt gerapporteerd over de financiën en de politieke/bestuurlijke verhoudingen. Opvallend is de herverkiezing van het bestuur (Jerne, Tusenius, Van Kalken), wat duidt op continuïteit binnen de sector. 2. **Samenwerking met de bezettingsorganen:** Er wordt expliciet melding gemaakt van overleg met het **R.B.V.V.O.** (Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd) en **Ir. S.L. Louwes**. Louwes was een sleutelfiguur die probeerde de Nederlandse voedselvoorziening draaiende te houden onder toezicht van de Duitsers. 3. **Regulering en Schaarschte:** De opname van de "Verordening 1942, Opslag Bewaarappelen" illustreert de strenge controle op voedselvoorraden. Het verbod op het opslaan van appels (behalve voor kleine telers/eigen gebruik) was bedoeld om hamsteren te voorkomen en de distributie centraal te kunnen beheersen.

Rekening-courant (financieel overzicht).

* **Financiële strekking:** Het document is een maandelijkse verrekening tussen de veiling en de gemeente Amsterdam. De creditzijde toont de openstaande en gefactureerde bedragen, terwijl de debetzijde de operationele kosten (salarissen, verzekeringen, premies) voor het koelhuis opsomt. * **Resultaat:** Na verrekening van de kosten en opbrengsten blijft er een debetsaldo over van ƒ 1181,47, wat betekent dat de Gemeente Amsterdam dit bedrag aan de N.V. Nederl. Veiling moet betalen. * **Administratieve details:** * De salarissen zijn per week gespecificeerd (kasbewijzen 51 t/m 54). * Er zijn verschillende sociale lasten zichtbaar, zoals rentezegels (ouderdomsverzekering), de vereveningsheffing en de ziekenfondspremie. * De handgeschreven notitie "verbeterde opgave" bovenaan en linksonder geeft aan dat dit een correctie is op een eerdere versie van de rekening. * De aanwezigheid van de plakzegel van 10 cent was een wettelijke vereiste voor kwijtingen en officiële documenten om aan te tonen dat zegelrecht was betaald.

Proces-verbaal (Afschrift)

Dit proces-verbaal beschrijft de aanhouding op heterdaad van twee broers, Adrianus en Petrus Cornelis Spijker, voor de diefstal van een driewielige bakfiets op de Centrale Markt in Amsterdam. De verbalisant, Barend Felthuis, hield de locatie specifiek in de gaten vanwege eerdere diefstallen. **Kernpunten van het incident:** * **Modus Operandi:** De ene broer (Petrus) fungeert als uitkijk of loopt weg, terwijl de andere (Adrianus) de bakfiets ontvreemdt. * **Smoes:** Bij eerste confrontatie beweert Adrianus de bakfiets voor een zekere "Piet" weg te brengen. * **Bekentenis:** Na overbrenging naar het Kaartenkantoor slaan beide broers door, beginnend met huilen, en bekennen zij ook een eerdere diefstal van een fiets op 18 december 1943. * **Haler:** De gestolen goederen werden deels doorverkocht op de Nieuwmarkt, een bekende plek voor (zwarte) handel tijdens de oorlog.

Rekening-courant (financieel overzicht).

Dit document is een maandelijkse financiële afwikkeling tussen de exploitant van het Koelhuis (de N.V. Nederlandse Veiling) en de eigenaar van de infrastructuur (Gemeente Amsterdam, Centrale Markt). * **Salarisposten:** De salarissen worden per week gespecificeerd (kasbewijzen 56 t/m 60). Opvallend is de post "Kerstgratificatie", wat duidt op een dertiende maand of kerstbonus voor het personeel in de oorlogswinter van 1943. * **Kostenposten:** Naast loonkosten zien we uitgaven voor "Vee en vleesch" en diverse sociale lasten zoals het ziekenfonds, rentezegels en de "vereffeningsheffing" (een specifieke loonbelasting/heffing uit de bezettingsperiode). * **Saldo:** Na verrekening van de debet- en creditposten resteert een te betalen debetsaldo van f 349,70 voor de maand december. * **Administratieve sporen:** De rode en zwarte vinkjes, evenals de handgeschreven cijfers in de rechterkantlijn (o.a. de optelling 904,71), tonen aan dat dit document intensief is gecontroleerd door een boekhouder of accountant.

# TRANSCRIPTIE 26/64/1 M 1940 Lindengracht Den Heer Inspecteur afd. Marktwezen alhier. Tegen het verzoek van pl: no 179 E.M. Nederlof om gedurende drie maanden uitstel te bekomen voor het openen van een zaak, bestaat bij mij geen bezwaar. Nederlof dient er echter zorg voor te dragen dat zijn marktgeld op tijd betaald wordt. 22 Augustus 1940. [Handtekening] Meuwese.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] ben. br. de raer. [Handgeschreven, schuin linksboven:] extra [Rechtsboven:] VP/HG. [Geadresseerde:] den Heer E.M. Nederlof, Gilles van Ledenberghstraat 31 II, <u>Amsterdam-West.</u> [Onder adres:] Wijk 19. [Links:] 26/64/2 M. [Rechts:] 29 Augustus 1940. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 18 dezer verleen ik U hierbij gedurende ten hoogs...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, handgeschreven in inkt:] Muiden 29/8-'40 [Rechtsboven, handgeschreven in inkt:] Zie Fr. de Boer [Rechtsboven, getypt:] vP/HG. [Geadresseerde:] den Heer B.M. Nederlof, Gilles van Ledenberghstraat 31 II, Amsterdam-West. Wijk 19. [Referentie en datum:] 26/64/2 M. 29 Augustus 1940. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 18 dezer verleen ik U hierbij gedurende ten...

# TRANSCRIPTIE Adam 2 - 9 - 43 16 nw. Nijm Onderget was in de afgeloopen weken door ziekte verhinderd zijn standplaats op de markt ter Kerkestr in te nemen. Hoogachtend H. Nijm.

# TRANSCRIPTIE Nº 28/5/M. 1339 10/1 Amsterdam: 9 Jan: '39 WelEdelen Heer! Ondergeteekende verzoekt Uw Ed: beleefd verlenging van verlof (door ziekte) tot het innemen der plaatse Lindengracht en Westerstraat door mijne dochter, B. C. de Harde. Hoogachtend Uw Edelen Dw. Dn. W. H. de Harde. Lindengracht: 211 huis.